“Bản giao hưởng” Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam

VHO - Từ ngày 17 đến 19.4.2026, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) sẽ trở thành tâm điểm hội tụ của những giá trị di sản văn hóa qua chuỗi hoạt động kỷ niệm Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19.4).

 Với sự góp mặt của hơn 300 nghệ nhân, già làng và đồng bào đến từ 34 tỉnh, thành phố, sự kiện là biểu tượng của tình đoàn kết, khẳng định sức sống mãnh liệt của bản sắc Việt trong dòng chảy thời đại.

Mở đầu cho chuỗi sự kiện trọng đại là Hội nghị toàn quốc triển khai công tác văn hóa dân tộc diễn ra vào ngày 17.4. Tại hội nghị, những kinh nghiệm thực tiễn và mô hình bảo tồn văn hóa hiệu quả từ các địa phương sẽ được chia sẻ rộng rãi, định hướng cho nhiệm vụ phát triển văn hóa giai đoạn 2026-2030.

Hội nghị cũng là dịp đặc biệt để ghi nhận, tuyên dương những đóng góp thầm lặng của các già làng, trưởng bản và nghệ nhân uy tín. Những cá nhân tiêu biểu và các cán bộ, chiến sĩ quân đội, công an có thành tích xuất sắc trong việc phối hợp với đồng bào dân tộc thiểu số giữ gìn di sản sẽ được vinh danh, tạo động lực mạnh mẽ cho công cuộc bảo tồn văn hóa phi vật thể trên cả nước.

Điểm hấp dẫn nhất trong dịp này chính là không gian trình diễn các nghi lễ và lễ hội truyền thống, nơi du khách được tận mắt chứng kiến những lát cắt văn hóa tinh túy nhất của các địa phương. Đoàn nghệ nhân tỉnh Vĩnh Long mang đến một không gian phương Nam rực rỡ với tâm điểm là “Lễ hội Ok-om-bok” (lễ cúng trăng) của dân tộc Khmer. Đây là nghi lễ thiêng liêng thể hiện lòng biết ơn đối với Mặt trăng đã ban cho mùa màng bội thu.

Bên cạnh đó, du khách sẽ được thưởng thức các loại hình nghệ thuật dân gian tiêu biểu như hát Dù kê, múa Rô băm, nhạc ngũ âm, cùng các loại hình diễn xướng đặc sắc của người Kinh và người Hoa như hát bội, cải lương, đờn ca tài tử và múa Lân - Sư - Rồng. Không gian này còn kết nối du khách với nghề truyền thống qua hoạt động thắt lá dừa và vẽ trang trí trên gáo dừa đầy tính nghệ thuật.

Dân tộc Chu Ru tỉnh Lâm Đồng góp mặt với “Lễ cúng mừng lúa mới” (Mơ nhum bok koh). Trong âm vang của đồng la (sar), tiếng trống (sơgơr) và kèn bầu (rơkel), các điệu nhảy Tamya nhịp nhàng sẽ dẫn dắt du khách vào thế giới tâm linh tạ ơn Yàng.

Đây là dịp để đồng bào Chu Ru giao lưu cùng các nhóm dân tộc Tây Nguyên khác tại Làng, tạo nên chương trình “Tiếng gọi buôn làng” rộn rã nhạc cụ tre nứa và dân ca dân vũ đặc trưng. Đến từ miền Trung, dân tộc Thái tỉnh Thanh Hóa tái hiện “Lễ cưới hai lần” một phong tục hôn nhân độc đáo mang đậm giá trị nhân văn. Chương trình “Sắc màu vùng cao” của đồng bào Thái sẽ hòa quyện cùng các cộng đồng phía Bắc qua những điệu múa xòe, nhảy sạp và hòa tấu nhạc cụ truyền thống.

Trong khi đó, dân tộc Tày tỉnh Quảng Ninh mang đến nghi lễ nhận và dạy con tràng nhập môn (Son tràng) đầy huyền bí. Đặc biệt, nghệ thuật hát Then, đàn Tính sẽ được trình diễn và hướng dẫn trực tiếp cho du khách trải nghiệm, giúp mỗi người cảm nhận được sự tinh tế trong tâm hồn người dân vùng núi phía Bắc.

Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam 2026 còn là một ngày hội giao lưu cộng đồng thực thụ. Du khách sẽ có cơ hội tham gia vào không gian sinh hoạt hằng ngày của 16 nhóm đồng bào đang hoạt động thường xuyên tại Làng. Tại đây, mọi ranh giới về địa lý bị xóa nhòa khi đồng bào 54 dân tộc cùng du khách quây quần bên đống lửa trại rực sáng, cùng chia sẻ ẩm thực, trò chơi dân gian và những câu chuyện về phong tục tập quán.

Chương trình giao lưu cộng đồng này tạo điều kiện để các dân tộc anh em gặp gỡ, học tập kinh nghiệm lẫn nhau trong việc gìn giữ trang phục, tiếng nói và nghề thủ công. Những hoạt động như đốt lửa trại, múa hát tập thể không chỉ thắt chặt tình đoàn kết gắn bó mà còn nâng cao ý thức trách nhiệm của mỗi công dân trong việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc.

Bên cạnh các phần lễ và hội, không gian trưng bày tại các cụm làng sẽ là nơi giới thiệu các sản phẩm OCOP đặc trưng, sách báo và tạp chí về văn hóa dân tộc. Du khách có thể tìm thấy những sản vật tinh túy từ Vĩnh Long, Lâm Đồng, Thanh Hóa hay Quảng Ninh, đồng thời tham gia vào các hoạt động thực hành nghề truyền thống như làm cốm dẹp, dệt thổ cẩm.

Việc kết hợp giữa trình diễn di sản và quảng bá sản phẩm địa phương chính là hướng đi đúng đắn nhằm thúc đẩy du lịch văn hóa bền vững, giúp di sản phi vật thể có sức sống mới trong lòng du khách hiện đại. Mỗi gian hàng, mỗi bức ảnh triển lãm đều kể một câu chuyện về vùng đất và con người Việt Nam, mời gọi sự khám phá và trân trọng. Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam 19.4 tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam không chỉ là một sự kiện thường niên, mà là một lời khẳng định mạnh mẽ về giá trị của sự đa dạng trong thống nhất.

Tiếng Then của người Tày hòa cùng tiếng trống ngũ âm Khmer, điệu múa Tamya Chu Ru quyện trong tiếng khèn Mông... tất cả tạo nên một bản hòa ca rực rỡ sắc màu, nuôi dưỡng tình yêu di sản và niềm tự hào dân tộc cho thế hệ hôm nay và mai sau.