Xây dựng thế hệ thanh niên làm chủ tri thức, công nghệ để kiến tạo tương lai đất nước

VHO - Phát biểu tại Đại hội Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu xây dựng thế hệ thanh niên làm chủ khoa học - công nghệ, tiên phong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Theo PGS.TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội, đây là định hướng chiến lược, lấy con người làm trung tâm để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số.

Phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII sáng 25.6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, qua gần một thế kỷ dưới sự lãnh đạo của Đảng, sau 40 năm đổi mới, cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam ngày càng được nâng lên; đồng thời mục tiêu phía trước cao hơn, yêu cầu phát triển nhanh và bền vững cấp bách hơn.

Khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế xanh, kinh tế số mở ra cơ hội lớn; nhưng cũng đặt ra thách thức về việc làm, kỹ năng, bản lĩnh văn hóa, an ninh mạng và năng lực tự chủ quốc gia.

Trong bối cảnh đó, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, thanh niên không chỉ là lực lượng kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng mà còn là chủ thể trực tiếp kiến tạo tương lai đất nước.

Một Việt Nam phát triển, hùng cường trong kỷ nguyên mới được xây dựng từ chính những người trẻ có lý tưởng trong sáng, tri thức vững vàng, kỷ luật nghiêm, giàu lòng nhân ái; dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và dám dấn thân vì Tổ quốc, vì nhân dân.

Phải có lớp thanh niên giỏi chuyên môn, vững kỹ năng, sáng văn hóa, bền bản lĩnh và giàu trách nhiệm xã hội

Từ yêu cầu của thực tiễn phát triển đất nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đặt ra năm nhiệm vụ trọng tâm đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên trong giai đoạn mới.

Trong đó, yêu cầu phải xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam học tập suốt đời, làm chủ khoa học - công nghệ, tiên phong trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế được xem là một định hướng chiến lược, thể hiện tầm nhìn dài hạn về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao - nhân tố quyết định năng lực cạnh tranh và sức mạnh nội sinh của quốc gia trong kỷ nguyên số.

Trong bối cảnh thế giới bước vào giai đoạn phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và dữ liệu, lợi thế cạnh tranh của mỗi quốc gia không còn chủ yếu đến từ tài nguyên hay lao động giá rẻ mà được quyết định bởi chất lượng nguồn nhân lực.

Chính vì vậy, yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước không chỉ hướng đến việc nâng cao trình độ của thanh niên mà còn đặt ra nhiệm vụ xây dựng một thế hệ công dân có khả năng thích ứng nhanh với sự thay đổi của khoa học - công nghệ, đủ bản lĩnh để làm chủ tương lai của đất nước.

Theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, thanh niên không thể chỉ học để có bằng cấp mà phải học để làm người, làm việc, sáng tạo, làm chủ cuộc sống và phụng sự Tổ quốc.

Điều đó đòi hỏi mỗi người trẻ phải hình thành thói quen học tập suốt đời; không ngừng rèn luyện ngoại ngữ, kỹ năng số, kỹ năng nghề nghiệp, tư duy phản biện, khả năng hợp tác và năng lực thích ứng với những biến động rất nhanh của thị trường lao động cũng như tiến bộ khoa học - công nghệ.

Trao đổi với Văn Hóa, PGS.TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội, Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng (Đại biểu Quốc hội khóa XIII) cho rằng, đây là những chỉ đạo rất quan trọng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trước yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Theo PGS.TS Bùi Thị An, tốc độ phát triển của khoa học - công nghệ đang diễn ra rất nhanh, đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với nguồn nhân lực. Nếu người trẻ chậm học, ngại học hoặc bằng lòng với kiến thức hiện có thì sẽ không thể đáp ứng được sự thay đổi của thời đại.

"Không học thì không thể làm chủ đất nước, không thể làm chủ công nghệ. Mà không có công nghệ thì không thể phát triển kinh tế nhanh, bền vững, cũng không thể bảo đảm an sinh xã hội và bảo vệ môi trường", PGS.TS Bùi Thị An nhấn mạnh.

Theo Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội, học tập vì thế không còn là nhu cầu cá nhân mà đã trở thành giải pháp mang tính chiến lược để xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho quốc gia. Đây cũng chính là nền tảng để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Nhìn rộng hơn, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã đặt thanh niên vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển đất nước. Khi khẳng định "đầu tư cho thanh niên chính là đầu tư cho năng lực cạnh tranh lâu dài của quốc gia", người đứng đầu Đảng và Nhà nước đã chỉ rõ mối quan hệ hữu cơ giữa phát triển con người với phát triển kinh tế - xã hội.

Một quốc gia muốn phát triển nhanh, bền vững, tự chủ và hội nhập thành công phải có một thế hệ thanh niên vừa giỏi chuyên môn, vừa vững kỹ năng, giàu bản lĩnh chính trị, có trách nhiệm xã hội và khát vọng cống hiến.

Điều đáng chú ý là yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước không dừng lại ở việc nâng cao trình độ học vấn mà hướng đến xây dựng năng lực sáng tạo và khả năng tạo ra giá trị mới.

Đó là lý do Đoàn Thanh niên được giao nhiệm vụ cổ vũ mạnh mẽ tinh thần "thanh niên Việt Nam làm chủ tương lai bằng tri thức, bản lĩnh và sáng tạo"; đồng thời tạo môi trường để thanh niên nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

Theo PGS.TS Bùi Thị An, để hiện thực hóa mục tiêu này, vai trò của tổ chức Đoàn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đoàn không chỉ là nơi tập hợp, đoàn kết thanh niên mà còn là lực lượng tổ chức, dẫn dắt và khơi dậy tiềm năng sáng tạo của tuổi trẻ trong thực hiện các nhiệm vụ phát triển đất nước.

PGS.TS Bùi Thị An cho rằng, đội ngũ cán bộ Đoàn phải thực sự là những tấm gương về đạo đức, có tầm nhìn, năng lực tổ chức và tinh thần cống hiến. Chỉ khi người đứng đầu đủ uy tín, đủ năng lực và hết lòng vì đất nước thì mới có thể quy tụ, truyền cảm hứng và phát huy sức mạnh của đông đảo đoàn viên, thanh niên để hoàn thành những nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và nhân dân kỳ vọng.

Nhân tố quyết định vẫn là con người

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, PGS.TS Bùi Thị An nhấn mạnh rằng công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng chỉ là công cụ. Nhân tố quyết định vẫn là con người.

Một thế hệ thanh niên có trí tuệ, thể lực, nhân cách và khát vọng cống hiến mới là nguồn lực quan trọng nhất để đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững.

Để hiện thực hóa những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết là xây dựng xã hội học tập, tạo điều kiện để thanh niên tiếp cận tri thức hiện đại thông qua các nền tảng số, chương trình đào tạo mở và cơ chế học tập suốt đời.

Cùng với đó, cần tăng cường gắn kết giữa nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp nhằm tạo môi trường để thanh niên sớm tham gia nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu.

Đồng thời, tổ chức Đoàn cần tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động theo hướng lấy nhu cầu phát triển của thanh niên làm trung tâm; xây dựng nhiều diễn đàn học thuật, chương trình nâng cao kỹ năng số, ngoại ngữ, khởi nghiệp sáng tạo; phát hiện, bồi dưỡng và lan tỏa các điển hình thanh niên tiêu biểu trong nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ là định hướng đối với công tác Đoàn mà còn là chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia trong nhiều thập niên tới.

Khi mỗi thanh niên coi học tập là hành trình suốt đời, lấy tri thức làm nền tảng, lấy đổi mới sáng tạo làm động lực và lấy cống hiến làm lý tưởng, đó cũng chính là lúc đất nước có thêm nguồn lực mạnh mẽ để bước vào kỷ nguyên phát triển mới với tâm thế tự tin, chủ động và hội nhập sâu rộng.