Thủ tướng nghiêm khắc phê bình 28 bộ, cơ quan và 18 địa phương có tỉ lệ giải ngân vốn đầu tư công thấp

VHO - Sáng ngày 24.4, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì Hội nghị toàn quốc về đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026. Nghiêm khắc phê bình 28 bộ, cơ quan và 18 địa phương có tỉ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung cả nước, Thủ tướng yêu cầu cần giữ vững kỷ luật đầu tư công, đề cao hơn nữa vai trò của người đứng đầu các cơ quan và nhấn mạnh mọi quyết định đầu tư, phân bổ vốn cần phải hạch toán, đánh giá hiệu quả.

Hội nghị được kết nối trực tuyến từ trụ sở Chính phủ đến các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Dự Hội nghị có Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng; lãnh đạo các bộ ngành, cơ quan Trung ương, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố.

Phát biểu chỉ đạo và kết luận Hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nêu rõ, Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị Trung ương 2 đã nhấn mạnh yêu cầu về tăng cường hiệu quả kinh tế - xã hội của các dự án đầu tư công; đồng thời chỉ rõ trách nhiệm của Bộ trưởng, Bí thư, Chủ tịch UBND cấp tỉnh trong triển khai các nhiệm vụ; đây là những chỉ đạo rất quan trọng của Trung ương và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Thủ tướng nhấn mạnh, Chính phủ xác định đầu tư công là một nhiệm vụ chính trị rất quan trọng của năm 2026 và cả nhiệm kỳ; là công cụ điều hành vĩ mô; là động lực quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng "2 con số"; phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại và mở ra không gian phát triển mới cho đất nước.

Đầu tư công phải thực sự giữ vai trò dẫn dắt, kích hoạt, lan tỏa đầu tư toàn xã hội; phải là vốn mồi để huy động các nguồn lực xã hội; phải tạo ra công trình, dự án có giá trị sử dụng thực chất, hiệu quả; thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, tạo công ăn việc làm, sinh kế cho người dân, góp phần bảo đảm an sinh xã hội.

Đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công phải đi đôi với bảo đảm chất lượng công trình, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công; thực hiện hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội khi phân bổ vốn đầu tư công theo đúng Kết luận 18 của Trung ương.

Về tình hình giải ngân đầu tư công năm 2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng biểu dương, ghi nhận, đánh giá cao 7 bộ, cơ quan và 16 địa phương có tỉ lệ giải ngân đạt cao hơn mức bình quân chung cả nước; nghiêm khắc phê bình 28 bộ, cơ quan và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung cả nước.

Thủ tướng cho biết, kết quả giải ngân đầu tư công đã được công khai trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và sẽ được tiếp tục công khai hằng tháng; các Bộ trưởng, trưởng ngành, lãnh đạo các địa phương phải nghiêm túc nhìn nhận, rà soát, chỉ đạo rất quyết liệt, cụ thể cả về tiến độ, chất lượng để có chuyển biến ngay lập tức.

Về khó khăn, thách thức, Thủ tướng cho rằng, đầu tư công vẫn còn dàn trải, chưa chú trọng đúng mức đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội và hạch toán kinh tế tổng thể; vẫn còn tình trạng chuẩn bị đầu tư yếu, thủ tục rườm rà, phân bổ chậm, giải phóng mặt bằng không kịp tiến độ, nguồn nguyên vật liệu không bảo đảm, công tác phối hợp chưa đồng bộ, vai trò người đứng đầu có lúc chưa được phát huy; giải ngân chậm, giải ngân không hết vốn đã trở thành vấn đề kéo dài và phải có biện pháp mạnh để xử lý các tồn tại, hạn chế.

Theo Thủ tướng, nguyên nhân giải ngân chậm có cả nguyên nhân chủ quan và khách quan, trong đó, nguyên nhân chủ quan là chủ yếu (vì cùng một mặt bằng pháp lý, có Bộ ngành, địa phương giải ngân tốt nhưng có Bộ, ngành, địa phương giải ngân chậm).

Kỷ luật, kỷ cương hành chính chưa nghiêm, việc triển khai thực hiện chỉ đạo của Chính phủ có lúc, có nơi chưa nghiêm túc, kịp thời. Một số bộ, cơ quan, địa phương còn chưa chủ động, quyết liệt, thiếu kiểm tra đôn đốc, thiếu quyết tâm chính trị, thậm chí còn tâm lý chờ đợi, né tránh, sợ trách nhiệm; vai trò người đứng đầu chưa được phát huy ở mức cao nhất.

Công tác thanh tra, kiểm tra, đôn đốc còn hạn chế, việc xử lý dự án chậm tiến độ chưa nghiêm; sự phối hợp giữa các cơ quan thiếu chặt chẽ; năng lực một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu còn hạn chế.

Công tác chuẩn bị đầu tư dự án còn bất cập, lập kế hoạch vốn chưa sát với thực tế. Quy trình thủ tục đầu tư, điều chỉnh giá hợp đồng, nghiệm thu, thanh toán, đặc biệt đối với các dự án ODA, dự án chuyển đổi số còn vướng mắc.

Công tác giải phóng mặt bằng ở một số địa phương còn chậm, thiếu quyết liệt; nguồn cung cấp nguyên vật liệu xây dựng còn thiếu chưa được xử lý, khắc phục kịp thời; giá nguyên nhiên vật liệu, chi phí nhân công biến động trong khi việc hướng dẫn điều chỉnh chưa kịp thời...

Với các kiến nghị tại Hội nghị, Thủ tướng yêu cầu các Bộ, cơ quan theo chức năng nhiệm vụ được giao nghiên cứu, khẩn trương xử lý theo thẩm quyền, trả lời bằng văn bản trước ngày 10.5.

Thủ tướng cho biết thêm, việc xử lý các vấn đề khó khăn, vướng mắc đang được triển khai rất quyết liệt. Ngày 9.4, Thường trực Đảng ủy và Thường trực Chính phủ đã họp về các dự án tồn đọng kéo dài, ngày 10.4, Đảng ủy Chính phủ có báo cáo Bộ Chính trị và ngày 13.4, Bộ Chính trị có kết luận, ngày 14.4, Chính phủ trình Quốc hội và ngày 24.4, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và giải pháp tiếp tục tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài. Trên cơ sở đó, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, Bộ trưởng phải chịu trách nhiệm quyết liệt xử lý dứt điểm vướng mắc cho các dự án.

"Những việc khó, hóc búa, phức tạp như vậy, chúng ta có thể xử lý được rất nhanh thì tại sao những việc liên quan triển khai các dự án lại không đẩy nhanh được tiến độ. Vẫn những công việc đó nhưng nếu không có quyết tâm cao, không chỉ đạo sát sao, quyết liệt thì không thực hiện được", Thủ tướng nhấn mạnh.

Chỉ đạo các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm túc, quyết liệt, hiệu quả các Nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công với quyết tâm chính trị cao hơn rất nhiều; đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công phải đi đôi với bảo đảm chất lượng công trình, an toàn lao động, chống tham nhũng, tiêu cực, thất thoát, lãng phí.

Mọi quyết định đầu tư, phân bổ vốn cần phải thực hiện hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội, đánh giá hiệu quả đầu tư; kết quả giải ngân vốn đầu tư công của Bộ, cơ quan, địa phương là một trong các tiêu chí quan trọng để đánh giá cán bộ theo Quy định 366-QĐ/TW của Bộ Chính trị, Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng cũng nhấn mạnh, phải giữ vững kỷ luật, kỷ cương hành chính và kỷ luật đầu tư công; phát huy cao nhất tinh thần quyết tâm, nỗ lực và hành động quyết liệt trong toàn hệ thống. Đề cao hơn nữa vai trò người đứng đầu các Bộ, cơ quan, đơn vị, người đứng đầu cấp ủy và chính quyền địa phương; phân công cụ thể lãnh đạo, cán bộ phụ trách từng dự án, cá thể hóa trách nhiệm để làm cơ sở đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ; thay thế ngay Ban Quản lý dự án, nhà tư vấn, nhà thầu, những cán bộ, công chức, viên chức yếu kém, hạn chế về năng lực chuyên môn và trách nhiệm, không đáp ứng yêu cầu; kiên quyết xử lý các hành vi sai phạm, tiêu cực trong quản lý, sử dụng vốn đầu tư công.

Thủ tướng yêu cầu các Bộ, cơ quan, địa phương, nhất là người đứng đầu phải xác định giải ngân vốn đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm, ưu tiên hàng đầu của năm 2026; tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện quyết liệt, đồng bộ, kịp thời, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp nhằm tạo chuyển biến rõ rệt trong giải ngân vốn đầu tư công, phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.