Thời khắc lịch sử trong quan hệ song phương

VHO - Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa trong hai ngày 28-29.1, đánh dấu bước phát triển mang tính lịch sử trong quan hệ Việt Nam - Liên minh châu Âu.

Thời khắc lịch sử trong quan hệ song phương

Chiều ngày 29.1, tại trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm đã tiếp Chủ tịch Hội đồng Châu Âu Antonio Costa đang có chuyến thăm chính thức Việt Nam. 

Tại cuộc hội kiến, Tổng Bí thư Tô Lâm bày tỏ vui mừng tiếp tục có cuộc trao đổi thân tình với Chủ tịch Hội đồng Châu Âu sau cuộc điện đàm vào ngày 30.4.2025 - ngày Việt Nam kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. 

Tổng Bí thư nhấn mạnh việc Chủ tịch Hội đồng Châu Âu thăm chính thức Việt Nam ngay sau khi Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra thành công tốt đẹp và việc Việt Nam - EU nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện nhân dịp này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, phản ánh mối quan hệ sâu sắc và tầm nhìn chiến lược của quan hệ Việt Nam - EU trong giai đoạn phát triển mới.

Về quan hệ Việt Nam - EU, Tổng Bí thư khẳng định Việt Nam coi trọng vai trò của EU và quan hệ Việt Nam - EU, đánh giá cao việc Việt Nam là nước ASEAN đầu tiên có quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với EU, khuôn khổ hợp tác song phương cao nhất, khẳng định đây là thời khắc lịch sử trong quan hệ song phương, phản ánh sự tin cậy chính trị và quyết tâm rất cao của hai bên. 

Tổng Bí thư nhấn mạnh trong giai đoạn phát triển mới với nhiều thách thức và vận hội đan xen, Việt Nam và EU cần tăng cường trao đổi, đối thoại nhằm củng cố hơn nữa tin cậy chính trị, triển khai cụ thể các định hướng của khuôn khổ quan hệ mới được xác lập để đưa quan hệ phát triển tương xứng với tầm mức mới.

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư đề nghị hai bên thúc đẩy hợp tác chính trị - ngoại giao, kinh tế, an ninh - quốc phòng, hợp tác trong khuôn khổ đa phương, hợp tác biển, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị EU hỗ trợ Việt Nam phát triển nghề cá bền vững, tiến tới gỡ thẻ vàng IUU.

Trao đổi về các vấn đề quốc tế và khu vực, hai nhà Lãnh đạo nhất trí tiếp tục phối hợp thúc đẩy tôn trọng luật pháp quốc tế, chủ nghĩa đa phương và giải quyết hòa bình các tranh chấp theo Hiến chương Liên Hợp Quốc; cùng thúc đẩy hợp tác toàn cầu, các chương trình nghị sự quốc tế chung về ứng phó với các thách thức phi truyền thống.

Nhân dịp này, Chủ tịch Hội đồng Châu Âu Antonio Costa đã trân trọng mời Tổng Bí thư Tô Lâm sớm thăm chính thức EU. Tổng Bí thư đã vui vẻ nhận lời.

Một trong những đối tác quan trọng hàng đầu

Trước đó, sáng ngày 29.1, Chủ tịch nước Lương Cường và Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa đã tiến hành hội đàm. Tại cuộc hội đàm, thay mặt Nhà nước và nhân dân Việt Nam, Chủ tịch nước Lương Cường nhiệt liệt chào mừng Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa thăm chính thức Việt Nam; đánh giá cao ý nghĩa lịch sử của chuyến thăm đầu tiên đến Việt Nam của một Chủ tịch Hội đồng Châu Âu kể từ năm 2012, đồng thời là lãnh đạo châu Âu đầu tiên tới Việt Nam sau khi Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam thành công tốt đẹp. 

Chủ tịch nước khẳng định chuyến thăm mở ra một chương mới trong quan hệ Việt Nam - Liên minh Châu Âu (EU) với việc hai bên quyết định nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện. 

Đánh giá cao vai trò và vị thế của EU là một trung tâm chính trị, kinh tế, khoa học - công nghệ và văn hóa hàng đầu thế giới, Chủ tịch nước khẳng định Việt Nam luôn coi EU là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu trong chính sách đối ngoại; khẳng định Việt Nam mong muốn phát triển sâu rộng, toàn diện quan hệ với EU, không ngừng củng cố quan hệ hữu nghị, hợp tác với các quốc gia thành viên EU. 

Chủ tịch nước đánh giá cao vai trò của EU trong thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, thượng tôn pháp luật quốc tế vì mục tiêu hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực và thế giới.

Thông tin tới Chủ tịch Hội đồng Châu Âu những kết quả chính của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Chủ tịch nước nhấn mạnh hai mục tiêu chiến lược 100 năm của Việt Nam: đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao; quyết tâm của Việt Nam xây dựng mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Chủ tịch nước khẳng định Việt Nam sẵn sàng cùng EU tiếp tục đồng hành trong kỷ nguyên phát triển mới.

Trên cơ sở đó, Chủ tịch nước Lương Cường đề nghị hai bên phối hợp chặt chẽ triển khai nội hàm Tuyên bố chung nâng cấp quan hệ Việt Nam – EU, với 06 định hướng trọng tâm, trong đó có việc tăng cường tin cậy chính trị thông qua các trao đổi đoàn, tiếp xúc cấp cao, triển khai hiệu quả các cơ chế hợp tác sẵn có, mở rộng các cơ chế hợp tác mới, xác định hợp tác kinh tế tiếp tục là động lực quan trọng cho quan hệ song phương, đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành một trụ cột hợp tác song phương, thúc đẩy tôn trọng luật pháp quốc tế và chủ nghĩa đa phương. 

Chủ tịch nước đề nghị EU thúc đẩy hợp tác kinh tế biển, hỗ trợ Việt Nam xây dựng nghề cá bền vững và sớm gỡ bỏ "Thẻ vàng" IUU đối với thủy sản Việt Nam. Chủ tịch nước khẳng định Việt Nam ủng hộ thúc đẩy quan hệ ASEAN - EU và sẵn sàng làm cầu nối thúc đẩy quan hệ giữa hai bên thực chất hơn nữa, hướng tới kỷ niệm 50 thiết lập quan hệ ASEAN - EU vào năm 2027. 

Hai nhà lãnh đạo đã chính thức công bố việc nâng cấp quan hệ Việt Nam – EU lên Đối tác chiến lược toàn diện sau 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao; đồng thời thống nhất phương hướng xây dựng kế hoạch hành động nhằm triển khai hiệu quả Tuyên bố chung về Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – EU trong thời gian tới. 

Hai nhà lãnh đạo nhất trí thúc đẩy hợp tác khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo, đưa lĩnh vực này trở thành trụ cột hợp tác mới trong quan hệ song phương; nhất là trong các lĩnh vực thế mạnh của châu Âu trong khoa học, chuyển đổi số và kết nối; thúc đẩy triển khai đầy đủ, hiệu quả Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) và sớm hoàn tất phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư EU – Việt Nam (EVIPA) nhằm mang lại lợi ích cho doanh nghiệp cho cả hai bên, nhất là việc thúc đẩy dòng vốn chất lượng cao của EU vào Việt Nam; duy trì hiệu quả cơ chế Đối thoại Quốc phòng - An ninh Việt Nam – EU; thúc đẩy hợp tác trong hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, đồng thời mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực an ninh biển, an ninh mạng và quản lý khủng hoảng…

Trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm, hai bên nhất trí tăng cường phối hợp ứng phó với các thách thức toàn cầu, thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, tôn trọng luật pháp quốc tế và giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở Hiến chương Liên Hợp Quốc, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, tự do hàng hải, tự do hàng không và thượng tôn pháp luật trên các vùng biển và đại dương trong đó có Biển Đông cũng như tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và Đại Tây Dương.

Bước phát triển mới của quan hệ hai bên

Cùng ngày, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã hội kiến Chủ tịch Hội đồng Châu Âu António Costa.

Thủ tướng Chính phủ chào mừng và khẳng định chuyến thăm có ý nghĩa quan trọng khi Việt Nam - EU nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện; là dấu mốc lịch sử, thể hiện bước phát triển mới của quan hệ hai bên, đồng thời còn là thông điệp thúc đẩy xu thế hợp tác cho khu vực và cho thế giới.

Thủ tướng Chính phủ khẳng định Việt Nam coi trọng vai trò và vị thế toàn cầu của EU, mong muốn tăng cường quan hệ với EU - một trong những đối tác hàng đầu của Việt Nam về kinh tế, thương mại và đầu tư và tiên phong trong việc thúc đẩy phát triển bền vững, tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số, năng lượng sạch và thương mại tự do.

Chia sẻ về tình hình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết sau 40 năm Đổi mới, từ một quốc gia nghèo nàn, lạc hậu, chịu hậu quả nặng nề của chiến tranh, Việt Nam đã vươn lên trở thành nước đang phát triển với quy mô GDP khoảng 510 tỉ USD, đứng thứ 32 thế giới; xuất khẩu của Việt Nam đạt gần 500 tỉ USD với 17 Hiệp định thương mại tự do với các đối tác quốc tế; thuộc nhóm 20 quốc gia có quy mô thương mại và thu hút đầu tư hàng đầu toàn cầu.

Riêng năm 2025, tăng trưởng GDP đạt trên 8,02%, thuộc nhóm cao của khu vực và thế giới; kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn được bảo đảm. GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD, đưa Việt Nam gia nhập nhóm nước có thu nhập trung bình cao. Chỉ số hạnh phúc của người dân tăng 37 bậc sau 5 năm.

Thủ tướng khẳng định, sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Việt Nam bước vào thời điểm tăng tốc, đột phá triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng; xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; đồng thời kiên định thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại, chính sách quốc phòng bốn không.

Về định hướng triển khai khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện, Thủ tướng đề nghị hai bên tiếp tục tăng cường tiếp xúc, đối thoại cấp cao; phát huy hiệu quả các cơ chế hợp tác hiện có; sớm triển khai thực hiện Tuyên bố chung, qua đó đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – EU đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả, tận dụng lợi thế của nhau. Thủ tướng khẳng định Việt Nam sẽ tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư thuận lợi tạo điều kiện cho các nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có các doanh nghiệp EU.

Cảm ơn EU đã đồng hành, hỗ trợ Việt Nam trong phát triển nghề cá bền vững thời gian qua, Thủ tướng Chính phủ đề nghị EU sớm cử đoàn thanh tra sang Việt Nam để có những đánh giá cụ thể, tính đến nỗ lực nghiêm túc và hiệu quả của Việt Nam trong phòng chống IUU cũng như quan hệ mới Đối tác chiến lược toàn diện, nhằm nhanh chóng gỡ bỏ “Thẻ vàng” IUU đối với thủy sản Việt Nam.

Thủ tướng đồng thời đề nghị EU tiếp tục hỗ trợ Việt Nam chuyển đổi mô hình phát triển nghề cá theo hướng hiện đại, bền vững. 

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đề nghị EU tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng người Việt Nam tại Châu Âu đóng góp cho xã hội sở tại và thúc đẩy quan hệ giữa Việt Nam và các nước thành viên. 

Hai nhà Lãnh đạo thống nhất phối hợp chặt chẽ triển khai hiệu quả Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), sớm hoàn tất phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư (EVIPA), đồng thời thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực đầu tư, thương mại, khoa học – công nghệ, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, kinh tế biển, năng lượng sạch và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. 

Hai bên cũng khẳng định khuyến khích, hỗ trợ các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp của Việt Nam và châu Âu kết nối hợp tác, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hỗ trợ nâng cao năng lực cho doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ của EU.

Trong khuôn khổ hợp tác ASEAN – EU, hai nhà Lãnh đạo nhất trí tăng cường phối hợp thúc đẩy xây dựng Hiệp định Thương mại tự do ASEAN – EU, đồng thời khai thác hiệu quả các động lực phát triển mới với cách tiếp cận cân bằng, hài hòa, đáp ứng các ưu tiên hợp tác của các quốc gia trong khu vực

Chia sẻ về tình hình thế giới và khu vực, hai nhà Lãnh đạo đánh giá tầm nhìn chung về việc phấn đấu cho môi trường hoà bình, ổn định nhằm phát triển bền vững và hướng tới thịnh vượng chung; khẳng định cam kết của cả hai bên thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, tôn trọng luật pháp quốc tế và giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở Hiến chương Liên hợp quốc, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, tự do hàng hải, tự do hàng không và thượng tôn pháp luật ở Biển Đông cũng như tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Đẩy mạnh trao đổi kinh nghiệm lập pháp giữa Quốc hội Việt Nam và Nghị viện Châu Âu

Trong cuộc hội kiến Chủ tịch Hội đồng Châu Âu António Costa, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao chuyến thăm của Chủ tịch Hội đồng Châu Âu tới Việt Nam ngay vào đầu năm 2026, góp phần mở ra một khởi đầu tốt đẹp trong quan hệ hợp tác đầy triển vọng giữa Việt Nam và EU, nhất là trong bối cảnh vừa được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định Việt Nam luôn coi EU và các nước thành viên là đối tác quan trọng trong tiến trình hội nhập và phát triển đất nước Việt Nam; đánh giá cao sự hỗ trợ của EU, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế xanh, chuyển đổi số, ứng phó với biến đổi khí hậu cũng như các dự án hạ tầng quan trọng. 

Về tình hình Việt Nam, Chủ tịch Quốc hội chia sẻ sau 40 năm Đổi mới, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, tích cực trên tất cả các lĩnh vực. Đặc biệt từ đầu năm 2025, Việt Nam đã có những chuyển động nhanh từ thể chế đến thực tiễn thông qua việc ban hành nhiều chính sách lớn, nghị quyết chiến lược mang tính cách mạng, đột phá, là nền tảng quan trọng định hình mục tiêu phát triển của đất nước trong tương lai. Chủ tịch Quốc hội khẳng định Việt Nam chủ trương và quyết tâm giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, phát triển nhanh, bền vững và nâng cao toàn diện đời sống nhân dân. 

Trong bức tranh đó, Quốc hội Việt Nam trải qua 80 năm với 15 nhiệm kỳ đã không ngừng đổi mới, khẳng định vai trò trung tâm trong đời sống chính trị, đặc biệt là vai trò lập pháp và giám sát tối cao, hoàn thiện thể chế và hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu của mỗi giai đoạn phát triển của đất nước.

Quốc hội Việt Nam luôn chú trọng tạo dựng môi trường pháp lý đồng bộ về đầu tư, kinh doanh; năm 2025, đã thông qua 89 luật, 91 nghị quyết, góp phần tháo gỡ điểm nghẽn, đồng hành cùng Chính phủ xây dựng các chính sách khơi thông nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, thu hút đầu tư, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. 

Về quan hệ Việt Nam - EU, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao quan hệ hai bên đã đạt được những bước tiến vượt bậc trong những năm qua.

Hiệp định Thương mại tự do (EVFTA) đã và đang mang lại lợi ích thiết thực cho cả hai bên, với kim ngạch thương mại hai chiều đạt gần 74 tỉ USD trong năm 2025. EU trở thành đối tác thương mại lớn thứ 4 của Việt Nam. Việt Nam đánh giá cao sự hỗ trợ của EU trong các lĩnh vực phát triển kinh tế xanh, chuyển đổi số, ứng phó biến đổi khí hậu, cũng như các dự án hạ tầng quan trọng. 

Khẳng định Quốc hội Việt Nam luôn đóng vai trò tích cực trong việc hoàn thiện khung pháp lý, giám sát thực thi các cam kết quốc tế, trong đó có EVFTA và các thỏa thuận với EU, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh Việt Nam sẽ tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi nhất để các doanh nghiệp EU đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam, đồng thời mong muốn thúc đẩy hợp tác nghị viện giữa Quốc hội Việt Nam và Nghị viện Châu Âu, cũng như với các quốc gia thành viên EU.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức phức tạp như bất ổn địa chính trị, biến đổi khí hậu và suy thoái kinh tế toàn cầu, việc Việt Nam và EU nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện càng khẳng định quyết tâm của hai bên trong việc phối hợp chặt chẽ, ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương, bảo vệ và thúc đẩy thương mại tự do, công bằng, dựa trên luật pháp quốc tế. 

Hai nhà lãnh đạo cũng nhất trí cần đẩy mạnh trao đổi kinh nghiệm lập pháp giữa Quốc hội Việt Nam và Nghị viện Châu Âu cũng như các nước thành viên; ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn nghị viện khu vực và thế giới để đóng góp cho hòa bình, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới, trong đó có việc bảo đảm hòa bình, ổn định, an ninh và tự do hàng hải, hàng không tại Biển Đông. 

Nhân dịp này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã trân trọng đề nghị Chủ tịch Hội đồng Châu Âu Antonio Costa chuyển lời mời tới Chủ tịch Nghị viện Châu Âu Roberta Metsola thăm chính thức Việt Nam.

Đêm 29.1, Chủ tịch Hội đồng Châu Âu António Costa rời Hà Nội, kết thúc tốt đẹp chuyến thăm chính thức tới VN.