Tạo khuôn khổ pháp lý ổn định để hình thành các cực tăng trưởng mới gắn với biển

VHO - Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 5 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, chiều 20.8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về nội dung cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị.

Hình thành các cực tăng trưởng mới gắn với biển

Trình bày Tờ trình tóm tắt về cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu rõ, việc xây dựng cơ chế, chính sách nhằm thể chế hóa các chủ trương, Nghị quyết của Đảng.

Về thực tiễn, lấn biển tạo đảo nhân tạo là phương thức nhiều quốc gia đã áp dụng để mở rộng không gian phát triển; các dự án này đều có quy mô vốn đặc biệt lớn, thời gian thực hiện kéo dài và được điều chỉnh bằng khuôn khổ pháp lý riêng.

Việt Nam có hơn 3.260km bờ biển nhưng quỹ đất ven biển tại các đô thị lớn ngày càng hạn hẹp; khu đô thị lấn biển vừa tạo quỹ đất mới, vừa tạo cực tăng trưởng thu hút nhà đầu tư chiến lược, vốn, công nghệ và nhân lực chất lượng cao, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số cho các vùng và cả nước.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, qua rà soát, trước mắt có 3 đặc thù cần được xem xét, xử lý: đảo chưa tồn tại trên thực địa khi lập quy hoạch, trong khi quy chuẩn kỹ thuật quốc gia xây dựng cho điều kiện đất liền; quy mô vốn lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài; khối lượng vật liệu san lấp rất lớn.

Do đó, cơ chế đề xuất chỉ điều chỉnh những vấn đề đặc thù của việc hình thành khu đô thị trên đảo nhân tạo, không điều chỉnh hoạt động lấn biển nói chung.

Về cơ chế, chính sách, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo đề xuất bổ sung khu đô thị lấn biển vào phạm vi điều chỉnh; bổ sung trách nhiệm của chính quyền cấp xã nơi có khu đô thị lấn biển trong tổ chức thi hành, kiểm tra, giám sát; đồng thời bãi bỏ các nội dung liên quan tại Nghị quyết số 259/2025/QH15 kể từ ngày Luật có hiệu lực. Dự thảo cũng bổ sung vào Chương IV của dự án Luật Phát triển đô thị quy định về cơ chế, chính sách phát triển khu đô thị lấn biển, gồm 3 điều. 

"Việc sớm ban hành cơ chế, chính sách này có ý nghĩa quan trọng, nhằm tạo khuôn khổ pháp lý ổn định để hình thành các cực tăng trưởng mới gắn với biển, huy động hiệu quả nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước, đồng thời bảo đảm quản lý chặt chẽ tài nguyên biển, bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh.

Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, căn cứ khoản 2 Điều 26 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho phép xây dựng cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển theo trình tự, thủ tục rút gọn; quyết định bổ sung nội dung này vào Chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất và thông qua cùng với dự án Luật Phát triển đô thị.

Mở rộng không gian phát triển, khai thác tiềm năng kinh tế biển 

Trình bày Báo cáo tóm tắt ý kiến thẩm tra nội dung cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự thảo Luật Phát triển đô thị, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban và các cơ quan tham gia thẩm tra tán thành sự cần thiết nghiên cứu cơ chế, chính sách đặc thù đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển nhằm mở rộng không gian phát triển, khai thác tiềm năng kinh tế biển và huy động nguồn lực ngoài ngân sách.

Qua nghiên cứu, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, nội dung Chính phủ đề xuất thực chất là cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển, chưa hình thành đầy đủ cơ chế quản lý, vận hành đối với một loại hình đô thị mới, có yêu cầu đặc thù về quản trị đô thị.

Vì vậy, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo xác định rõ mục đích tích hợp các cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển vào dự thảo Luật.

Về sự phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng; tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật và tính tương thích với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, việc bổ sung các quy định về dự án đầu tư khu đô thị lấn biển nhằm thể chế hóa các chủ trương, chỉ đạo của Đảng về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, quản lý, khai thác hiệu quả không gian lấn biển.

Nội dung của các quy định cơ bản đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, tính tương thích với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Do đây là các cơ chế, chính sách đặc thù để khuyến khích các nhà đầu tư thực hiện các dự án lấn biển, phát triển đô thị lấn biển nên có nhiều quy định khác với các luật hiện hành.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ các quy định, nhất là các quy định về đất được hình thành từ lấn biển tạo đảo nhân tạo và chế độ pháp lý tương ứng, bảo đảm đồng bộ với pháp luật về đất đai, biển và hải đảo, trong bối cảnh Luật Đất đai (sửa đổi) dự kiến được thông qua tại Kỳ họp thứ 2; bảo đảm không làm thay đổi chế độ sở hữu toàn dân đối với đất đai, tài nguyên và không gian biển; bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh, chủ quyền, an toàn hàng hải, bảo vệ môi trường, hệ sinh thái biển và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ quốc tế.

Đồng thời, đề nghị chỉ quy định trong Luật này những nội dung thật sự đặc thù, cần thiết, không quy định lại những nội dung pháp luật chuyên ngành đã điều chỉnh hoặc đang được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung; rà soát kỹ các quy định dự kiến tích hợp vào dự thảo Luật với các quy định hiện nay để bảo đảm tính thống nhất nội tại của dự thảo Luật.

Liên quan đến hồ sơ của chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển đề nghị tích hợp vào Luật Phát triển đô thị, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng, việc mở rộng cơ chế hiện đang áp dụng cho Đà Nẵng thành chính sách chung cho nhiều địa phương là chính sách mới, có tác động lớn đến tài nguyên, môi trường, quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Bên cạnh đó, việc bổ sung nội dung này dẫn đến việc mở rộng phạm vi, đối tượng điều chỉnh của Luật.

Do đó, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung đầy đủ ý kiến, kết luận của cấp có thẩm quyền về việc tích hợp nội dung này vào Luật Phát triển đô thị, đồng thời tiếp tục hoàn thiện hồ sơ chính sách để đại biểu Quốc hội có cơ sở xem xét, quyết định.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, qua thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao Chính phủ, các Bộ được giao nhiệm vụ đã khẩn trương hoàn thiện hồ sơ theo đúng Kết luận số 176 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; đánh giá cao Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã kịp thời tổ chức Phiên họp toàn thể để thẩm tra.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan phối hợp chặt chẽ với nhau, khẩn trương tiếp thu, hoàn chỉnh hồ sơ chính sách để đại biểu Quốc hội có cơ sở xem xét, quyết định.