Phát huy vai trò của kiều bào trong gìn giữ bản sắc và quảng bá văn hóa Việt Nam

VHO - Sáng 3.9, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung trình bày Chuyên đề “Những nội dung trọng tâm, cốt lõi Nghị quyết của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài”.

Xây dựng cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài vững mạnh, hội nhập tốt, giữ gìn bản sắc dân tộc

Trình bày Chuyên đề tại Hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh, trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với những yêu cầu ngày càng cao, công tác người Việt Nam ở nước ngoài cũng đứng trước những yêu cầu và nhiệm vụ mới.

Kế thừa những kết quả quan trọng của Nghị quyết số 36-NQ/TW của Bộ Chính trị, đồng thời cụ thể hóa yêu cầu của Đại hội XIV về phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, huy động mọi nguồn lực cho phát triển đất nước, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2.8.2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Về bối cảnh và những yêu cầu mới đặt ra đối với công tác người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết, Nghị quyết 23 được ban hành trong bối cảnh cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, tình hình thế giới và trong nước đều có những chuyển biến sâu sắc.

Hiện nay có hơn 6,5 triệu người Việt Nam đang sinh sống, làm việc và học tập tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ. Cộng đồng đã lớn mạnh cả về số lượng, chất lượng, ngày càng đa dạng về thành phần, nâng cao về trình độ, có vị thế ngày càng tốt hơn tại các nước, giữ tình cảm gắn bó và mong muốn có nhiều đóng góp thiết thực cho quê hương, đất nước.

Tuy nhiên, ở một số địa bàn, đời sống và địa vị pháp lý của cộng đồng còn khó khăn; một bộ phận bà con vẫn cần được hỗ trợ về pháp lý, bảo hộ công dân, hội nhập, tiếng Việt và giữ gìn bản sắc văn hóa.

Về quan điểm chỉ đạo, mục tiêu và những điểm mới trọng tâm của Nghị quyết, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao nêu rõ, Nghị quyết 23 xác định 4 quan điểm chỉ đạo và 3 mục tiêu lớn, thể hiện bước phát triển rõ nét về nhận thức và tư duy của Đảng.

Trong đó, 4 quan điểm chỉ đạo gồm:

Một là, nâng tầm nhận thức về vị trí, vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Nghị quyết tiếp tục khẳng định người Việt Nam ở nước ngoài là một bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam.

Xác định đây là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới, đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.

Đây là bước phát triển quan trọng, đòi hỏi sự chuyển mạnh từ cách tiếp cận cộng đồng chủ yếu dưới góc độ đối tượng của chính sách sang cách tiếp cận coi người Việt Nam ở nước ngoài là chủ thể tham gia, đối tác đồng hành và nguồn lực của quá trình phát triển đất nước.

Hai là, đổi mới nội hàm và phương thức công tác. Nghị quyết yêu cầu “nâng tầm tư duy từ vận động, tập hợp, chăm lo lên thành đồng hành, kiến tạo cơ chế, huy động nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài”.

“Đồng hành không phủ định vận động, tập hợp, chăm lo, mà phát triển những công việc đó ở mức độ rộng hơn, thực chất hơn. Không chỉ là “huy động nguồn lực”, mà sâu hơn là Nhà nước chuyển mạnh sang vai trò kiến tạo: tạo môi trường, cơ chế, chính sách và phương thức để đồng bào có thể lựa chọn cách đóng góp phù hợp nhất với năng lực, điều kiện và nguyện vọng của mình”, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh.

Ba là, đặt công tác kiều bào trong tổng thể đại đoàn kết dân tộc. Nghị quyết đề cao tinh thần hòa hợp dân tộc, lấy tương đồng để tăng cường đoàn kết; trân trọng lắng nghe ý kiến đóng góp xây dựng, kể cả những quan điểm khác biệt nhưng không phương hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc; xóa bỏ định kiến, gác lại quá khứ, hướng tới tương lai.

Bốn là, xác định công tác là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị, được tiến hành thường xuyên, liên tục, toàn diện, đồng bộ, có trọng tâm trọng điểm, phù hợp với từng địa bàn.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho biết, Nghị quyết cũng xác định 3 mục tiêu lớn.

Một là, xây dựng cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài vững mạnh, hội nhập tốt, giữ gìn bản sắc dân tộc. Trong đó, giữ gìn tiếng Việt, bản sắc văn hóa và phát huy vai trò "đại sứ văn hóa" quảng bá đất nước, con người Việt Nam.

Hai là, khơi dậy mạnh mẽ lòng yêu nước, khát vọng cống hiến và phát huy mọi nguồn lực kinh tế, tri thức, khoa học công nghệ, văn hóa, giáo dục, y tế, kinh nghiệm quản trị và mạng lưới quốc tế của kiều bào.

Ba là, hoàn thiện thể chế và hình thành hệ sinh thái kết nối người Việt Nam toàn cầu để liên kết nguồn lực bền vững, tạo ra kết quả cụ thể.

Gìn giữ tiếng Việt, bản sắc văn hóa và tăng cường gắn kết với quê hương

Đề cập đến các nhiệm vụ và giải pháp chính, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao cho biết, Nghị quyết xác định rõ 7 nhiệm vụ, giải pháp chính, bao gồm:

Thứ nhất, đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng. Lồng ghép công tác người Việt Nam ở nước ngoài vào chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển của các ngành, lĩnh vực, địa phương. Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm, thường xuyên nắm bắt tâm tư, lắng nghe và giải quyết nhu cầu hợp pháp, chính đáng của bà con.

Thứ hai, hoàn thiện cơ chế chính sách, tạo môi trường thuận lợi. Thể hiện vai trò kiến tạo của Nhà nước để đồng bào nâng cao vị thế và phát huy tiềm năng.

Thứ ba, xây dựng cộng đồng đoàn kết, phát triển, tích cực hướng về quê hương. Hỗ trợ bà con củng cố địa vị pháp lý, nâng cao khả năng hội nhập, giữ gìn bản sắc, tăng cường hoạt động hội đoàn, đẩy mạnh hòa hợp dân tộc; nâng cao hiệu quả công tác bảo hộ công dân và hỗ trợ pháp lý trong các tình huống khẩn cấp.

Thứ tư, phát huy hiệu quả nguồn lực kiều bào phục vụ phát triển và bảo vệ Tổ quốc. Kết nối các chuyên gia, trí thức, nhà khoa học, doanh nhân trong các lĩnh vực chiến lược; mở rộng phương thức đóng góp từ xa (tư vấn, đào tạo, chuyển giao công nghệ, kết nối đầu tư); nhấn mạnh vai trò của kiều bào trong bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Thứ năm, gìn giữ tiếng Việt, bản sắc văn hóa và tăng cường gắn kết với quê hương. Đổi mới phương thức hỗ trợ, chú trọng thế hệ trẻ; tăng cường các chương trình về nguồn, giáo dục truyền thống, giao lưu, khởi nghiệp và ứng dụng công nghệ số.

Thứ sáu, phát huy vai trò chủ thể của kiều bào trong thông tin tuyên truyền. Kiều bào chủ động trở thành chủ thể lan tỏa thông tin chính xác về Việt Nam, quảng bá hình ảnh đất nước, con người và góp phần tăng cường sức mạnh mềm, uy tín quốc gia.

Thứ bảy, kiện toàn tổ chức bộ máy, tăng cường nguồn lực và sự phối hợp. Nghị quyết yêu cầu, tổ chức bộ máy tinh gọn nhưng đủ thẩm quyền, vị thế và năng lực điều phối; tăng cường phối hợp giữa trong nước với các cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài, giữa Trung ương và địa phương; bảo đảm nguồn lực và chất lượng đội ngũ cán bộ.

Về một số yêu cầu trong tổ chức thực hiện, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh, vấn đề quyết định trong thời gian tới là tổ chức thực hiện hiệu quả để Nghị quyết thực sự đi vào cuộc sống.

Trước hết, cần kiến nghị khẩn trương thể chế hóa Nghị quyết thành pháp luật, cơ chế, chính sách và chương trình hành động cụ thể; xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm, tiến độ và nguồn lực của từng cơ quan, địa phương.

Rà soát toàn diện chính sách, các quy định trực tiếp liên quan đến địa vị pháp lý, quyền lợi hợp pháp, chính đáng của công dân, cũng như các điều kiện để kiều bào đóng góp cho đất nước.

Đồng thời, cần thay đổi phương thức kết nối nguồn lực, xác định rõ đất nước đang cần gì và làm thế nào để kết nối đúng người, đúng năng lực, đúng nhu cầu.

Cần xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài; xác định rõ nhu cầu về chuyên gia, công nghệ, đầu tư, thị trường của từng bộ, ngành, địa phương.

Cùng với đó, đo lường bằng kết quả thực chất, mỗi chính sách phải có sản phẩm, mỗi cơ chế phải có đối tượng thụ hưởng, mỗi mạng lưới phải tạo ra kết nối và mỗi nguồn lực được huy động phải gắn với một nhu cầu, sản phẩm cụ thể cho đất nước.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung bày tỏ tin tưởng, với sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, trực tiếp, thường xuyên là Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ, Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, nhân dân trong nước và sự đồng hành của hơn 6,5 triệu đồng bào ta trên khắp thế giới, Nghị quyết 23 sẽ thực sự đi vào cuộc sống, tạo chuyển biến thực chất trong công tác người Việt Nam ở nước ngoài; qua đó củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, kết nối sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.