Phản ánh từ thực tiễn phải là nguồn dữ liệu quan trọng cho giám sát

VHO - Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cho rằng, cần tạo điều kiện để người dân, các nhà khoa học tham gia cung cấp thông tin, phản biện và đánh giá độc lập. Phản ánh từ thực tiễn phải trở thành một nguồn dữ liệu quan trọng để lựa chọn nội dung giám sát và kiểm chứng kết quả thực hiện chính sách và pháp luật.

Sáng 30.7, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tổ chức Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát với chủ đề: “Nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội: Từ định hướng chiến lược đến hành động thực tế trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI”. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì và phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn.

Chuyển mạnh từ phát hiện, kiến nghị sang theo dõi và thúc đẩy giải quyết đến cùng

Phát biểu tại Diễn đàn, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh, Diễn đàn giám sát của Quốc hội là một sáng kiến quan trọng, thể hiện sự đồng hành của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội với Chính phủ trong việc hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật và nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia.

Giám sát tối cao là một trong ba chức năng hiến định của Quốc hội, là cơ chế quan trọng trong kiểm soát quyền lực và đảm bảo sự minh bạch, trách nhiệm và hiệu quả của nền quản trị quốc gia trong tổng thể mô hình Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Chính phủ đánh giá rất cao những kết quả và bước đổi mới rõ nét trong hoạt động giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội và của các vị đại biểu Quốc hội.

Theo Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, nội dung giám sát ngày càng có trọng tâm, trọng điểm, bám sát vấn đề chiến lược, cấp bách và những điểm nghẽn của đất nước như: quản lý, sử dụng ngân sách, tài sản công; phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và triển khai các công trình, dự án quan trọng của quốc gia.

Bên cạnh đó, phương thức giám sát tiếp tục được đổi mới theo hướng toàn diện, linh hoạt và thực chất hơn.

Hoạt động giám sát chuyên đề, chất vấn, giải trình, giám sát văn bản quy phạm pháp luật, xem xét báo cáo và giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri được kết hợp một cách chặt chẽ. Bên cạnh đó, việc tăng cường khảo sát thực tế, đối thoại, tham vấn các chuyên gia đã giúp phản ánh đầy đủ hơn những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Hoạt động giám sát ngày càng gắn chặt với việc hoàn thiện thể chế và tháo gỡ các điểm nghẽn trong tổ chức thực hiện. Nhiều nội dung kiến nghị đã được tiếp thu, thể chế hóa, góp phần hoàn thiện chính sách pháp luật, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật.

Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2025 tiếp tục hoàn thiện cơ chế theo dõi, đôn đốc việc thực hiện các kiến nghị sau giám sát, tạo nền tảng pháp lý để hoạt động giám sát ngày càng đi vào chiều sâu và thực chất hơn.

"Những kết quả trên cho thấy hoạt động giám sát của Quốc hội đang chuyển mạnh từ phát hiện, kiến nghị sang theo dõi và thúc đẩy giải quyết đến cùng; từ xem xét quy trình sang đánh giá kết quả và tác động của chính sách.

Qua đó, hoạt động giám sát đã hỗ trợ thiết thực cho công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, góp phần hoàn thiện thể chế, nâng cao kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm giải trình và hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp”, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh.

Kịp thời phát hiện tình trạng phân cấp nhưng không phân bổ đủ nguồn lực

Theo Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, năm 2026 là năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030 và Nghị quyết số 19-NQ/TW của Trung ương về đổi mới mô hình phát triển đất nước.

Bối cảnh mới đặt ra yêu cầu cao hơn đối với việc hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật và nâng cao năng lực quản trị quốc gia.

Trước yêu cầu đó, Chính phủ kiến nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quan tâm nghiên cứu một số giải pháp để nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác giám sát trong giai đoạn tới.

Thứ nhất, chuyển mạnh trọng tâm giám sát sang khâu tổ chức thi hành pháp luật, vốn là một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay.

Cần ưu tiên giám sát các luật, nghị quyết mới ban hành, các lĩnh vực được phân cấp phân quyền mạnh và những chính sách tác động diện rộng đến người dân, doanh nghiệp và hoạt động của bộ máy nhà nước.

Qua giám sát, cần phân định rõ nội dung nào do pháp luật quy định còn mâu thuẫn, chồng chéo, thiếu khả thi; nội dung nào do hướng dẫn chậm, không thống nhất; nội dung nào do tổ chức thực hiện chưa nghiêm, thiếu nguồn lực, hạn chế về năng lực hoặc né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

Thứ hai, tăng cường khảo sát, giám sát, đánh giá việc thực thi chính sách, pháp luật tại cấp tỉnh và cấp xã – nơi trực tiếp giải quyết phần lớn công việc của người dân và doanh nghiệp.

Trong điều kiện vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cần giám sát đồng thời cả việc giao nhiệm vụ và các điều kiện đảm bảo thực hiện (bao gồm thể chế, nhân lực, tài chính, cơ sở dữ liệu, hạ tầng số và năng lực quản trị).

Qua đó, kịp thời phát hiện tình trạng phân cấp nhưng không phân bổ đủ nguồn lực, cấp dưới được giao quyền nhưng không đủ khả năng thực hiện, hoặc cấp trên buông lỏng kiểm tra, hậu kiểm.

Đồng thời, phát huy vai trò của Đoàn đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân theo dõi, phản ánh những vấn đề khó khăn, vướng mắc phát sinh từ cơ sở.

Thứ ba, các kết luận giám sát của Quốc hội cần gắn với mục tiêu, trách nhiệm, thời hạn và kết quả giải quyết. Làm rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát, đảm bảo quyền lực được thực thi đúng thẩm quyền và đúng pháp luật.

Đồng thời, tăng cường giám sát việc thực hiện các kết luận sau giám sát, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng, tính khách quan, tính công khai và minh bạch, đảm bảo sự ổn định và hiệu quả của hoạt động giám sát.

Thứ tư, hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân với thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và hoạt động quản lý của Chính phủ.

Việc phối hợp phải được thực hiện ngay từ khâu lựa chọn chuyên đề, xây dựng kế hoạch, thu thập thông tin và theo dõi kiến nghị; tăng cường chia sẻ dữ liệu, kế thừa thông tin, số liệu đã được kiểm chứng, tránh trùng lặp về đối tượng, về nội dung, về thời điểm và yêu cầu báo cáo.

Đồng thời, cần tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp, hiệp hội, chuyên gia, các nhà khoa học tham gia cung cấp thông tin, phản biện và đánh giá độc lập; phản ánh từ thực tiễn phải trở thành một nguồn dữ liệu quan trọng để lựa chọn nội dung giám sát và kiểm chứng kết quả thực hiện chính sách và pháp luật.

”Chính phủ sẽ tiếp tục nâng cao trách nhiệm giải trình, phối hợp đầy đủ, có trách nhiệm, chặt chẽ với Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội và các đại biểu Quốc hội trong công tác giám sát.

Chính phủ trân trọng đề nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục đồng hành, giám sát và chỉ rõ những điểm nghẽn, những bất cập, qua đó tạo cơ sở để Chính phủ hoàn thiện thể chế, tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực và nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp”, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đề nghị.