Nghiên cứu chuyển đổi từ cơ chế ưu đãi đầu tư sang cạnh tranh toàn cầu

VHO - Sáng 9.7, tiếp tục chương trình phiên họp thứ tư, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh, dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) đáp ứng yêu cầu đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết, trước hết, gắn với xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, các cân đối lớn của nền kinh tế, nhất là về năng lượng; bảo vệ, khai thác hiệu quả tài nguyên, chủ quyền quốc gia bao gồm cả chủ quyền pháp lý; xây dựng thể chế hội nhập, khẳng định vị thế của Việt Nam là quốc gia có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế; tăng cường năng lực quản lý nhà nước, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giao quyền, tránh lợi ích cục bộ của các bộ, ngành.

Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương, việc xây dựng dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) bảo đảm thể chế hóa các quan điểm, đường lối của Đảng, Nhà nước trong xây dựng cơ chế, chính sách đột phá thúc đẩy phát triển công nghiệp năng lượng, trong đó ngành dầu khí đáp ứng mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số giai đoạn đến năm 2030.

Dự thảo Luật đề cập tới cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền, giao quyền đi kèm với tăng cường kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý nhà nước trong điều tra cơ bản về dầu khí, hoạt động dầu khí, tạo sự minh bạch, rõ ràng, phòng chống tham nhũng, lãng phí, lợi ích nhóm trong quản lý và thực hiện các hoạt động dầu khí.

Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) có 12 chương, 62 điều, được soạn thảo trên cơ sở kế thừa các điều khoản tiến bộ của Luật Dầu khí năm 2022, đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí, đảm bảo tính ổn định, không để vướng mắc có thể xảy ra trong quá trình thực hiện các hợp đồng dầu khí đã ký kết và 5 nhóm chính sách đã được Chính phủ thông qua tại Nghị quyết số 81/NQ-CP ngày 03.4.2026 

Thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản nhất trí về sự cần thiết, cơ sở chính trị, cơ sở thực tiễn và mục tiêu tiếp tục hoàn thiện pháp luật về dầu khí.

Về phạm vi điều chỉnh và một số nội dung lớn được bổ sung tại dự thảo Luật, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành với việc bổ sung các quy định nhằm điều chỉnh các hoạt động đầu tư gắn với hoạt động dầu khí để tạo thuận lợi cho việc triển khai các hoạt động mang tính cộng sinh, hỗ trợ trong quá trình triển khai hoạt động dầu khí, góp phần nâng cao hiệu quả, tăng cường thu hút đầu tư cho hoạt động dầu khí.

Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục rà soát kỹ lưỡng các quy định bảo đảm phù hợp với phạm vi điều chỉnh của luật, không chồng chéo, chồng lấn sang phạm vi điều chỉnh của các luật khác. Đồng thời, quy định rõ ràng, khả thi, hàm lượng quy định hợp lý, bảo đảm tính linh hoạt khi áp dụng trên thực tiễn.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo thuyết minh rõ cơ sở đề xuất phân cấp, phân quyền, giao quyền; làm rõ vai trò và phạm vi trách nhiệm, nội dung hoạt động quản lý của Bộ Công Thương là cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước trong lĩnh vực dầu khí, đặc biệt là làm rõ vai trò kiểm tra, giám sát, kiểm soát bảo đảm chặt chẽ, hiệu quả.

Đồng thời, đề nghị làm rõ tính hợp lý của quy định về chức năng, nhiệm vụ của các chủ thể khi đối chiếu với các quy định về nguyên tắc thực hiện điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí được bổ sung mới tại dự thảo Luật...

Tại phiên họp, các đại biểu đã tập trung cho ý kiến đối với sự cần thiết phải sửa đổi Luật Dầu khí và định hướng hoàn thiện Luật; sự phù hợp của nội dung dự thảo Luật với chủ trương, đường lối của Đảng, tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của dự thảo Luật với hệ thống pháp luật, tính tương thích quy định quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên và bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh. Quy định về phân cấp, phân quyền cùng các vấn đề kỹ thuật, chuyên môn khác…

Kết luận nội dung làm việc, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, trên cơ sở tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội và góp ý của các đại biểu, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất về sự cần thiết phải ban hành Luật Dầu khí (sửa đổi) nhằm kịp thời thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng; tạo sự đồng bộ cho hệ thống pháp luật; đồng thời tháo gỡ triệt để các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực thi Luật Dầu khí 2022.

Để bảo đảm chất lượng và tiến độ trình Quốc hội xem xét, thông qua, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ cần chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo và các bên liên quan khẩn trương rà soát, tiếp thu toàn diện ý kiến của các Ủy viên UBTVQH, ý kiến tại Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính cùng ý kiến góp ý tại Phiên họp này.

Trong đó, cần đặc biệt lưu ý thể chế hóa đầy đủ các quan điểm, nhiệm vụ và giải pháp tại Nghị quyết số 70-NQ/TW và Kết luận số 76-KL/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và định hướng chiến lược phát triển ngành Dầu khí Việt Nam.

Việc phát triển ngành Dầu khí phải gắn chặt với phát triển kinh tế, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam trên biển, phù hợp với luật pháp quốc tế; đồng thời bảo đảm lợi ích chính đáng của nhà đầu tư trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh quốc gia.

Tuân thủ nghiêm túc Quy định số 178-QĐ/TW của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật; chủ động báo cáo xin ý kiến cấp có thẩm quyền đối với các nội dung cần thiết.

Quán triệt tinh thần đổi mới tư duy theo Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, kế thừa các điểm tiến bộ của luật cũ nhưng phải bổ sung các cơ chế mang tính đột phá hơn nữa. Nghiên cứu chuyển đổi từ cơ chế ưu đãi đầu tư sang cạnh tranh toàn cầu; đẩy mạnh cải cách hành chính, giao quyền tự quyết và tự chịu trách nhiệm nhiều hơn cho doanh nghiệp; mở rộng không gian phát triển sang các lĩnh vực mới... nhằm hoàn thành Chiến lược phát triển ngành dầu khí Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Về chính sách ưu đãi và quản lý nhà nước, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đề nghị làm rõ cơ sở đề xuất, đối tượng áp dụng các chính sách ưu đãi và cơ chế khai thác nhằm bảo đảm tính khả thi, hiệu quả. Bảo đảm luật không chồng chéo, chồng lấn sang các luật khác…

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban Kinh tế và Tài chính chủ trì, phối hợp với Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội tiếp tục thẩm tra chính thức dự án luật, xây dựng báo cáo trình Quốc hội xem xét, quyết định tại Kỳ họp không thường lệ diễn ra vào tháng 8 tới.