Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) siết tình trạng “cò mồi”, bỏ cọc

VHO - Sáng 28.7, tại phiên họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).

Hạn chế tình trạng "cò mồi", trục lợi

Trình bày Tờ trình Dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc xây dựng, ban hành Luật nhằm thể chế hóa chủ trương, định hướng của Đảng về phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động đấu giá tài sản; phát triển dịch vụ đấu giá tài sản theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong hoạt động đấu giá tài sản.

Đồng thời luật kế thừa, phát triển những quy định của luật hiện hành đã phát huy hiệu quả trong thực tiễn và khắc phục những bất cập, hạn chế đã được chỉ ra qua quá trình tổng kết; nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về đấu giá tài sản, đáp ứng yêu cầu của tình hình mới.

Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) gồm có 7 chương, 69 điều, sửa đổi một số nội dung cơ bản. Về tiêu chuẩn đấu giá viên, dự thảo luật quy định các cá nhân có trình độ đại học trở lên trong tất cả các ngành, lĩnh vực đều có thể trở thành đấu giá viên thay vì hạn chế trình độ đại học trong một số lĩnh vực như luật, kinh tế, tài chính, ngân hàng, quản trị kinh doanh như luật hiện hành.

Điều này phù hợp với định hướng khuyến khích, thúc đẩy việc đấu giá tài sản thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân tự nguyện lựa chọn thông qua bán đấu giá và thông lệ nghề đấu giá các nước trên thế giới.

Về doanh nghiệp đấu giá tài sản, dự thảo luật quy định việc thành lập, tổ chức và hoạt động của doanh nghiệp đấu giá tài sản trên cơ sở luật hóa quy định của Nghị quyết số 66.18/NQ-CP năm 2026 của Chính phủ về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và đầu tư kinh doanh.

Theo đó, doanh nghiệp đấu giá tài sản được thành lập, tổ chức hoạt động theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp, có đăng ký ngành nghề kinh doanh dịch vụ đấu giá tài sản.

Về trình tự, thủ tục đấu giá tài sản và pháp luật quy định phải bán thông qua đấu giá, Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết, dự thảo Luật quy định trình tự, thủ tục đấu giá chặt chẽ, bảo đảm tính khả thi và hợp lý như chỉ yêu cầu niêm yết tại UBND cấp xã đối với tài sản là bất động sản; quy định xử lý khó khăn, vướng mắc về đấu giá quyền sử dụng đất trong trường hợp giao đất ở theo quy định của Luật Đất đai.

Đồng thời, bổ sung quy định người tham gia đấu giá đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá thì được coi như đã đồng ý mua tài sản bằng với giá khởi điểm nhằm hạn chế tình trạng "cò mồi", người không có nhu cầu mua thực sự nhưng vẫn tham dự đấu giá để trục lợi; sửa đổi, bổ sung trình tự các bước tiến hành phiên đấu giá chặt chẽ và logic, bảo đảm tính khách quan, minh bạch; quy định thủ tục đấu giá rút gọn theo hướng đơn giản, thuận lợi hơn đối với một số tài sản đấu giá có giá khởi điểm nhỏ hoặc phải xử lý nhanh; bổ sung quy định về hủy kết quả đấu giá trong một số trường hợp để bảo đảm phù hợp với quy định pháp luật có liên quan...

Ngoài ra, dự thảo luật sửa đổi, bổ sung quy định về các hành vi bị nghiêm cấm, quyền, nghĩa vụ của đấu giá viên, tổ chức hành nghề đấu giá tài sản và một số quy định cụ thể khác.

Về trình tự, thủ tục đấu giá tài sản tự nguyện của cá nhân, tổ chức, dự thảo luật đã bổ sung một chương mới, chương riêng quy định về trình tự, thủ tục đấu giá đối với tài sản tự nguyện của cá nhân, tổ chức.

Trong đó, cá nhân, tổ chức có tài sản tự nguyện có thể thỏa thuận trình tự, thủ tục đấu giá phù hợp, linh hoạt, được lựa chọn hình thức, phương thức đấu giá phù hợp để bán tài sản.

Đồng thời, quy định tổ chức hành nghề đấu giá có quyền hợp tác với tổ chức đấu giá tài sản trong và ngoài nước trong việc đấu giá tài sản tự nguyện nhằm tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, thống nhất, đầy đủ cho việc đấu giá các loại tài sản tự nguyện phù hợp với thông lệ quốc tế về nghề đấu giá.

Ngoài ra, về chế tài xử lý người trúng đấu giá, dự thảo luật bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá đối với người trúng đấu giá nhưng bỏ cọc trên cơ sở luật hóa quy định tại Nghị quyết số 66.11/NQ-CP nhằm góp phần khắc phục tình trạng tham gia đấu giá nhằm mục đích trục lợi, gây ảnh hưởng xấu đến thị trường bất động sản.

Đồng thời, bổ sung chế tài người trúng đấu giá có hành vi vi phạm quy định của Luật Đấu giá tài sản dẫn đến kết quả đấu giá không được phê duyệt hoặc hủy quyết định phê duyệt kết quả đấu giá tài sản thì không được nhận lại khoản tiền đặt cọc để bảo đảm việc thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do kết quả đấu giá bị hủy.

Bảo đảm công khai, minh bạch, thuận lợi cho người tham gia đấu giá

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho thấy, hồ sơ dự án Luật cơ bản đáp ứng yêu cầu của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật để bảo đảm nguyên tắc Luật chỉ quy định những nội dung có tính ổn định, có giá trị lâu dài và thuộc thẩm quyền của Quốc hội; những nội dung cần điều chỉnh linh hoạt thì giao Chính phủ hoặc cơ quan có thẩm quyền quy định chi tiết hoặc ban hành theo thẩm quyền.

Về tính thống nhất của dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm thống nhất với Hiến pháp và các luật có liên quan, nhất là Luật Đất đai, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, Luật Thi hành án dân sự, Luật Địa chất và khoáng sản, Luật Giao dịch điện tử và các luật chuyên ngành khác có quy định về đấu giá tài sản.

Về đấu giá trực tuyến, cơ quan chủ trì thẩm tra đề nghị tiếp tục làm rõ vị trí, chức năng, phạm vi quản lý của Cổng Đấu giá tài sản quốc gia và Hệ thống đấu giá trực tuyến; cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu; trách nhiệm của các cơ quan quản lý và tổ chức vận hành hệ thống; bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và tránh đầu tư trùng lặp.

Đối với quy định đấu giá viên và tổ chức hành nghề đấu giá tài sản, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, cần hoàn thiện các quy định theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư, kinh doanh nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, nâng cao chất lượng dịch vụ đấu giá và tính chuyên nghiệp của hoạt động đấu giá.

Về Hội đồng đấu giá tài sản, nghiên cứu theo hướng chỉ áp dụng đối với các trường hợp thật sự cần thiết theo quy định của pháp luật; đồng thời tiếp tục phát huy vai trò của các tổ chức hành nghề đấu giá tài sản.

Cùng với đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, cơ quan soạn thảo cần rà soát, hoàn thiện quy định về trình tự, thủ tục đối với từng hình thức đấu giá nhằm bảo đảm công khai, minh bạch, thuận lợi cho người tham gia đấu giá nhưng vẫn kiểm soát chặt chẽ quá trình tổ chức đấu giá, nhất là đối với đấu giá trực tuyến.

Một số quy định liên quan tới hủy kết quả đấu giá, cơ quan chủ trì thẩm tra cho rằng cần rà soát căn cứ, thẩm quyền, trình tự, thủ tục hủy kết quả đấu giá; bảo đảm xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm, đồng thời hạn chế phát sinh khiếu nại, khiếu kiện và bảo đảm tính ổn định của các giao dịch dân sự.

Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện quy định về trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương; cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu; rà soát đầy đủ các quy định chuyển tiếp và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai đồng bộ ngay sau khi Luật có hiệu lực thi hành.

Tại Phiên họp, các đại biểu cho ý kiến về sự cần thiết phải sửa đổi, bổ sung Luật; việc mở rộng phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật phù hợp với yêu cầu phát triển thị trường dịch vụ đấu giá trong giai đoạn mới; tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề đấu giá viên; việc mở rộng đối tượng có trình độ đại học trở lên trong tất cả các ngành, lĩnh vực có thể trở thành đấu giá viên; mô hình hoạt động của Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản hiện nay; việc thiết kế trình tự, thủ tục riêng đối với tài sản tự nguyện đấu giá; mức độ đơn giản hóa thủ tục; khả năng thúc đẩy phát triển dịch vụ đấu giá theo cơ chế thị trường và mức độ bảo đảm quyền tự định đoạt của chủ sở hữu tài sản.

Bên cạnh đó, các đại biểu đề cập các vấn đề liên quan tới trình tự, thủ tục lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá, ký kết hợp đồng dịch vụ đấu giá, công khai thông tin, đăng ký tham gia đấu giá, tổ chức phiên đấu giá và xác định người trúng đấu giá; quy định về các hành vi bị nghiêm cấm, trách nhiệm của đấu giá viên, tổ chức hành nghề đấu giá tài sản, người có tài sản đấu giá và người tham gia đấu giá; các quy định về hủy kết quả đấu giá; việc phân định trách nhiệm giữa Chính phủ, các bộ, ngành và chính quyền địa phương phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phân định lại thẩm quyền và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp…

Phát biểu kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên ghi nhận và đánh giá cao Chính phủ cũng như các cơ quan liên quan đã khẩn trương, nghiêm túc chuẩn bị hồ sơ dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) cơ bản bảo đảm theo đúng quy định.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất cao về sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Đấu giá tài sản nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng; khắc phục những hạn chế, bất cập của pháp luật hiện hành trong bối cảnh đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số.

Đặc biệt, việc sửa đổi luật sẽ tập trung giải quyết các vấn đề phát sinh từ thực tiễn như đấu giá quyền sử dụng đất, đấu giá trực tuyến, xử lý các hành vi thông đồng, dìm giá, trả giá bất thường rồi bỏ cọc.

Qua đó, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, khả thi, thúc đẩy hoạt động đấu giá tài sản phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và minh bạch.

Để bảo đảm chất lượng và tiến độ trình Quốc hội theo quy định, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo và các cơ quan liên quan tập trung rà soát, nghiên cứu, tiếp thu, giải trình đầy đủ các ý kiến phát biểu tại phiên họp, báo cáo thẩm tra sơ bộ và kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.