Không để doanh nghiệp tuân thủ tốt bị kiểm tra nhiều lần, còn nơi có dấu hiệu gian lận lại không phát hiện được

VHO - Cho ý kiến với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, cần sử dụng kết quả đo lường phù hợp, không để doanh nghiệp tuân thủ tốt bị kiểm tra nhiều lần, còn nơi có dấu hiệu gian lận lại không phát hiện được.

Ngày 17.10, sau khi làm việc ở Hội trường, Quốc hội thảo luận tại Tổ cho ý kiến đối với: Dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Phải bảo vệ đến cùng quyền lợi của người dân khi xảy ra sai lệch hoặc gian lận đo lường

Cho ý kiến thảo luận tại Tổ 1 (Đoàn ĐBQH TP. Hà Nội), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, đo lường là lĩnh vực chuyên môn sâu nhưng có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân, cũng như năng lực phát triển của đất nước.

Kết quả đo lường không chỉ liên quan đến tính chính xác trong giao dịch điện, nước, xăng dầu, chất lượng hàng hóa mà còn có thể là căn cứ quan trọng trong giám định, xác định vi phạm pháp luật và giải quyết các vấn đề liên quan đến sức khỏe con người.

Vì vậy, việc sửa đổi luật cần gắn với đảm bảo công bằng trong giao dịch, nâng cao năng suất chất lượng và năng lực làm chủ công nghệ và thực hiện các chủ trương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Đối với Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị tập trung vào 4 nhóm vấn đề.

Thứ nhất, phát triển năng lực đo lường phục vụ nâng cao khả năng tự chủ của nền kinh tế. Muốn làm chủ công nghệ, phát triển sản phẩm và tham gia sâu vào chuỗi giá trị, doanh nghiệp phải có khả năng đo lường, kiểm chứng chất lượng.

Do đó, chính sách phát triển hạ tầng kỹ thuật đo lường cần đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Đối với nguồn lực dự kiến đầu tư cho hệ thống tiêu chuẩn, đo lường cần làm rõ thứ tự ưu tiên, hiệu quả sử dụng ngân sách và kết quả đầu ra.

Hiệu quả đầu tư phải được đánh giá bằng năng lực đo lường được quốc tế thừa nhận, khả năng hỗ trợ doanh nghiệp và mức độ giảm chi phí thực tế.

Việc đầu tư trang thiết bị cũng phải gắn với đào tạo nhân lực, kinh phí vận hành và nhu cầu sử dụng, tránh tình trạng mua sắm thiết bị hiện đại nhưng thiếu người vận hành hoặc không phát huy hiệu quả, gây lãng phí nguồn lực.

Thứ hai, giảm tiền kiểm phải đi đôi với hậu kiểm có căn cứ, rõ trách nhiệm. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, cần phân biệt rõ hoạt động tự nguyện theo nhu cầu thị trường với hoạt động kiểm định bắt buộc phục vụ quản lý nhà nước.

Việc công bố năng lực của tổ chức cung cấp dịch vụ phải đơn giản, công khai, minh bạch. Cần sử dụng kết quả đo lường phù hợp, tránh yêu cầu doanh nghiệp chứng minh lại những nội dung đã được đánh giá, xác nhận. Kiểm tra phải dựa trên rủi ro và phải có căn cứ đánh giá rõ ràng, xác định rõ trách nhiệm và kiểm soát việc miễn, giảm kiểm tra.

"Không để doanh nghiệp tuân thủ tốt bị kiểm tra nhiều lần, còn nơi có dấu hiệu gian lận lại không phát hiện được", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ.

Cùng với đó, việc miễn, giảm kiểm tra không đồng nghĩa với buông lỏng các biện pháp kiểm soát bắt buộc. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, cơ quan có thẩm quyền vẫn phải tiến hành kiểm tra, xử lý theo quy định pháp luật.

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm nâng cao độ tin cậy của kết quả đo và giảm chi phí thực hiện. Nền tảng số về đo lường cần được xác định là một bộ phận của hạ tầng chất lượng quốc gia. Dữ liệu đã có cần được khai thác, sử dụng lại, tránh yêu cầu doanh nghiệp cung cấp cùng một thông tin cho nhiều cơ quan. Việc thu thập, sử dụng dữ liệu phải đúng phạm vi, mục đích, đồng thời bảo đảm bí mật kinh doanh và an toàn thông tin.

Thứ tư, phải bảo vệ đến cùng quyền lợi của người dân khi xảy ra sai lệch hoặc gian lận đo lường. Dự thảo luật cần quy định rõ cơ chế xác định phạm vi ảnh hưởng, thiệt hại và trách nhiệm hoàn trả, bồi thường trong các trường hợp phát hiện đồng hồ điện, nước, cột đo xăng dầu hoặc thiết bị đo lường khác bị gian lận.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, việc xử lý vi phạm không thể chỉ dừng ở xử phạt mà phải giải quyết được quyền lợi thực tế của người bị thiệt hại.

Đặc biệt, sai lệch trong đo lường liên quan đến thiết bị y tế, kết quả xét nghiệm, chẩn đoán có thể gây hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe, tâm lý và cuộc sống của người dân. Vì vậy, pháp luật cần xác định rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan và cơ chế khắc phục hậu quả phù hợp.

Bên cạnh đó, việc phân cấp, phân quyền trong quản lý đo lường phải gắn với năng lực thực thi, bảo đảm thống nhất về chuyên môn, tránh chồng chéo trong kiểm tra. Cần làm rõ trách nhiệm của cấp cơ sở, cơ chế hỗ trợ chuyên môn của cấp tỉnh và thẩm quyền xử lý những vấn đề vượt quá năng lực của địa phương.

Các quy định hướng dẫn thi hành, điều khoản chuyển tiếp cũng cần được chuẩn bị đồng bộ để bảo đảm hoạt động hợp pháp của doanh nghiệp không bị gián đoạn.

Không thể lấy lý do nâng cao chất lượng, tăng tốc độ dịch vụ để liên tục tăng giá

Đối với dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề cập ba nhóm vấn đề trọng tâm.

Thứ nhất, cần mở rộng không gian phát triển của lĩnh vực bưu chính, khuyến khích ứng dụng công nghệ nhưng đồng thời xác định rõ ranh giới giữa bưu chính với vận tải, logistics và thương mại điện tử.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, hoạt động bưu chính hiện đã vượt xa phạm vi chuyển phát truyền thống, gắn với nhiều phương thức vận chuyển, giao nhận và thanh toán mới. Vì vậy, cần xác định rõ phạm vi điều chỉnh của luật, phân định chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan quản lý, tránh tình trạng một hoạt động phải đáp ứng nhiều tầng nấc điều kiện hoặc chịu sự quản lý chồng chéo.

Các hoạt động có liên quan với nhau không đồng nghĩa phải chịu cùng một cơ chế quản lý. Việc phân định rõ trách nhiệm sẽ giúp giảm gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm chất lượng dịch vụ và quyền lợi của người dân, người tiêu dùng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá việc chuyển từ cấp phép sang đăng ký là hướng đi tích cực, nhưng đơn giản hóa thủ tục phải đi đôi với trách nhiệm rõ ràng và năng lực giám sát thực chất.

Hoạt động hậu kiểm cần dựa trên rủi ro, chất lượng dịch vụ và mức độ tuân thủ, tránh kiểm tra dàn trải, chồng chéo. Đồng thời, không để những điều kiện đã được bãi bỏ trong cơ chế cấp phép quay trở lại dưới hình thức yêu cầu xác nhận đăng ký.

Thứ hai, phải bảo đảm dịch vụ bưu chính thiết yếu đến được với mọi người dân, đồng thời sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước. Luật cần xác định rõ nguyên tắc lựa chọn phạm vi phục vụ, yêu cầu về chất lượng, khả năng chi trả của người dân và trách nhiệm bảo đảm kinh phí. Không thể giao nghĩa vụ phục vụ trên phạm vi toàn quốc khi nguồn lực thực hiện chưa được bảo đảm chắc chắn.

Đối với hoạt động hỗ trợ dịch vụ công ích, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý không để cơ chế bù lỗ thiếu kiểm soát. Dự thảo cần quy định nguyên tắc theo dõi riêng hoạt động công ích và hoạt động kinh doanh, làm rõ việc phân bổ chi phí sử dụng chung mạng lưới, tránh tình trạng hỗ trợ công ích làm giảm cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh.

Hiệu quả thực hiện nhiệm vụ công ích cần được đánh giá trên cơ sở mức độ đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân, không chỉ căn cứ vào số lượng điểm phục vụ được duy trì.

Thứ ba, phải đặt niềm tin và quyền lợi của người sử dụng dịch vụ ở vị trí trung tâm. Một bưu gửi có thể đi qua nhiều đơn vị, nhiều công đoạn, nhưng người dân không thể phải tự tìm đến từng bên để xác định trách nhiệm khi hàng hóa bị mất hoặc xảy ra vi phạm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tán thành nguyên tắc doanh nghiệp giao kết hợp đồng chịu trách nhiệm cuối cùng với khách hàng. Nguyên tắc này cần được bảo đảm bằng cơ chế tiếp nhận, giải quyết khiếu nại và bồi thường thuận tiện, có thời hạn rõ ràng.

Quy định bồi thường cần hài hòa giữa quyền lợi khách hàng và đặc thù của dịch vụ có số lượng giao dịch lớn, giá cước thấp. Có thể quy định giới hạn trách nhiệm phù hợp nhưng phải công khai trước khi giao kết; đồng thời có lựa chọn khai giá, bảo hiểm đối với hàng hóa có giá trị cao. Việc loại trừ toàn bộ thiệt hại gián tiếp cũng cần được cân nhắc kỹ, nhất là trong trường hợp cố ý gây thiệt hại.

Đối với các hoạt động giao nhận có sự tham gia của lực lượng giao hàng, người trung gian và chủ hàng, cần làm rõ vai trò, quyền lợi và trách nhiệm của từng bên, trong đó có trách nhiệm thu tiền hộ và xử lý dữ liệu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực bưu chính phải góp phần nâng cao khả năng truy vết, cải thiện chất lượng dịch vụ và giảm chi phí. Việc kiểm tra nhằm ngăn chặn hàng cấm, gian lận phải có căn cứ, tương xứng với mức độ rủi ro, đồng thời bảo đảm bí mật thư tín và không gây ách tắc giao thông, hạ tầng.

Việc hoàn thiện dự thảo luật cần gắn chặt với điều kiện thi hành, xác định rõ trách nhiệm, nguồn lực và tính khả thi của thủ tục; chuẩn bị đồng bộ các văn bản hướng dẫn để doanh nghiệp chuyển tiếp thuận lợi. Đồng thời, cần khuyến khích ứng dụng công nghệ mới, tiết kiệm năng lượng, giảm rác thải và bao bì không cần thiết, với lộ trình phù hợp.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, hiệu quả của Luật Bưu chính phải được thể hiện bằng việc lưu thông hàng hóa thuận lợi hơn, chi phí của doanh nghiệp giảm, người dân ở mọi vùng được phục vụ tốt hơn và quyền lợi được bảo đảm chắc chắn hơn.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng khoa học, công nghệ và cải tiến dịch vụ phải hướng tới giảm giá, tạo thuận lợi cho người dân; không thể lấy lý do nâng cao chất lượng, tăng tốc độ dịch vụ để liên tục tăng giá. Nhà nước cần có cơ chế quản lý phù hợp, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và người sử dụng dịch vụ.