Đề xuất giao UBND cấp tỉnh quyết định việc xử lý di tích xuống cấp

VHO - Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cho rằng, công tác lập các dự án để bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích cần được thực hiện khẩn trương nhằm kịp thời ngăn chặn tình trạng xuống cấp, đồng thời phát huy các giá trị của di tích.

Chiều 20.10, Quốc hội thảo luận ở Tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thể dục, thể thao, Luật Du lịch, Luật Thư viện, Luật Điện ảnh, Luật Di sản văn hóa, Luật Quảng cáo, Luật Báo chí.

Bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích cần được thực hiện khẩn trương 

Phát biểu tại Tổ 13 (gồm Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai và Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa), Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh đánh giá cao Chính phủ chuẩn bị hồ sơ dự án luật công phu, nghiêm túc (với 44 loại tài liệu gửi kèm), trong đó, có 3 bản đánh giá về chi phí tuân thủ, nêu chi tiết giảm được bao nhiêu ngày giải quyết thủ tục hành chính, giảm bao nhiêu chi phí đối với 7 luật đã được sửa đổi trong luật này; đồng thời có 7 dự thảo văn bản hợp nhất của các luật này.

Đồng thời, đánh giá cao Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội rất chi tiết, thể hiện rõ quan điểm và chính kiến.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cho biết, vừa qua Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó yêu cầu phát triển sản phẩm du lịch mang tính bản sắc văn hóa, giàu trải nghiệm, thúc đẩy du lịch thông minh, xanh, sạch, giảm phát thải, kết nối liên vùng, liên ngành, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, có cơ chế hiệu quả để đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa Việt Nam đáp ứng tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.

Vì vậy, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát để thể chế hóa đầy đủ, sâu sắc các yêu cầu nêu trên của Đảng trong các nội dung sửa đổi liên quan đến Luật Du lịch, Luật Điện ảnh và Luật Di sản văn hóa.

Góp ý chi tiết về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hóa tại điều 5, Phó Chủ tịch Quốc hội tham gia 2 nội dung.

Thứ nhất, điểm b khoản 2 dự thảo luật sửa đổi điểm b khoản 1 điều 35 dự thảo Luật Di sản văn hóa hiện hành theo hướng: di tích chưa được lập quy hoạch nhưng bị xuống cấp được cơ quan chuyên môn về văn hóa xác nhận và đã được bố trí kinh phí từ nguồn ngân sách nhà nước hoặc bảo đảm khả năng huy động nguồn kinh phí khác theo quy định của pháp luật. Bộ VHTTDL xác nhận việc xuống cấp đối với di sản thế giới, di sản, di tích quốc gia đặc biệt, cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh xác nhận đối với cụm di tích quốc gia, cụm di tích quốc gia với di tích cấp tỉnh quy định tại khoản 2 điều 34 của luật này.

Về vấn đề này, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, công tác lập các dự án để bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích cần được thực hiện khẩn trương nhằm kịp thời ngăn chặn tình trạng xuống cấp, đồng thời phát huy các giá trị của di tích.

Dự thảo luật quy định yêu cầu cơ quan chuyên môn về văn hóa phải xác nhận tình trạng xuống cấp là đúng, tuy nhiên, đối với các di tích chưa có quy hoạch có thể kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư và ảnh hưởng đến tiến độ xử lý các trường hợp cần bảo quản, tu bổ cấp thiết.

Trong khi đó, UBND cấp tỉnh là cơ quan trực tiếp quản lý địa bàn, có trách nhiệm tổ chức thực hiện các nhiệm vụ bảo vệ và phát huy giá trị di tích, đồng thời có thẩm quyền quản lý và cân đối ngân sách cũng như huy động các nguồn lực hợp pháp để triển khai dự án.

Để tránh trường hợp di sản, di tích đã xuống cấp nhưng lại phải chờ xác nhận, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị dự thảo luật giao trực tiếp cho UBND tỉnh xem xét quyết định theo thẩm quyền, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của cơ quan chuyên môn trong việc cung cấp thông tin, đánh giá hiện trạng và bảo đảm yêu cầu chuyên môn về bảo tồn di tích, và báo cáo UBND tỉnh xem xét quyết định để kịp thời xử lý.

Cùng với đó, Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị cần quy định rõ thời gian xác nhận, chất lượng xác nhận và quy định rõ trách nhiệm trong văn bản dưới luật.

Thứ hai, khoản 3 điều 5 dự thảo luật sửa đổi 2 khoản điều 39 Luật Di sản văn hóa, tại điểm c quy định điều kiện thực hiện hoạt động thăm dò, khai quật khảo cổ cần có giấy phép của Bộ trưởng Bộ VHTTDL.

Phó Chủ tịch Quốc hội cơ bản tán thành với dự thảo luật, cần giao thẩm quyền cấp giấy phép cho Bộ trưởng Bộ VHTTDL đối với hoạt động thăm dò, khai quật khảo cổ nhằm thống nhất đầu mối quản lý nhà nước đối với hoạt động này.

Tuy nhiên, ngoài các trường hợp thông thường, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị đối với hoạt động thăm dò, khai quật khảo cổ thực hiện tại các khu vực biên giới, hải đảo hoặc khu vực quy hoạch công trình quốc phòng, hoặc khu vực quân sự, đề nghị bổ sung vào dự thảo luật quy định phải lấy ý kiến của cơ quan có thẩm quyền về quốc phòng, an ninh trước khi cấp giấy phép này để bảo đảm tính chặt chẽ.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, việc bổ sung này vừa bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh, vừa tăng cường trách nhiệm của các cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực, vừa không làm phát sinh thêm các thủ tục không cần thiết, tức là không cần thêm thủ tục thẩm định chuyên ngành mà chỉ cần văn bản xác nhận của cơ quan quản lý về an ninh, quốc phòng.

Cần thay đổi tư duy trong khai thác tài nguyên di sản văn hóa

Góp ý kiến thảo luận, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Triệu Thế Hùng cho rằng, cần đặc biệt quan tâm đến các quy định về thăm dò, khai quật khảo cổ tại khu vực biên giới, hải đảo và khu vực quân sự. Đây là những địa bàn có tính chất nhạy cảm, đòi hỏi phải có quy định chặt chẽ trong quá trình tổ chức thực hiện.

Tuy nhiên, nhiều di sản văn hóa tại những khu vực này có giá trị đặc biệt quan trọng đối với công tác nghiên cứu, góp phần khẳng định dấu ấn văn hóa trên các tuyến biên giới.

Vì vậy, cần có cơ chế phù hợp để vừa bảo đảm yêu cầu quản lý, vừa tạo điều kiện cho hoạt động nghiên cứu, khai quật và phát huy giá trị di sản.

Đặc biệt, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho rằng, cần thay đổi tư duy trong khai thác tài nguyên di sản văn hóa. Bảo tồn di sản không chỉ dừng lại ở việc trùng tu, sửa chữa các công trình, di tích mà cần gắn với khai thác, phát huy giá trị, đưa tài nguyên văn hóa trở thành nguồn lực phát triển kinh tế, nhất là kinh tế du lịch.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội, bên cạnh giá trị giáo dục truyền thống, việc khai thác hiệu quả tài nguyên di sản văn hóa cần tạo được nguồn thu cho địa phương. Nguồn thu này sẽ góp phần tái đầu tư cho công tác bảo tồn, chống xuống cấp, tu bổ, tái tạo di sản, đồng thời bảo đảm kinh phí vận hành bộ máy quản lý và tổ chức khai thác các giá trị văn hóa.

Để thực hiện được mục tiêu này, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định pháp luật có liên quan, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa pháp luật về văn hóa với các lĩnh vực khác.