Đề xuất cấm kinh doanh khí N2O (bóng cười), ngăn chặn tình trạng lạm dụng giải trí trái phép

VHO - Sáng 3.8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội họp Phiên toàn thể tại Hội trường Diên Hồng, nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.

Bổ sung quy định cấm kinh doanh khí N2O làm giải trí

Trình bày Tờ trình Dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh sự cần thiết ban hành văn bản nhằm thể chế hóa các Nghị quyết, Kết luận của Trung ương và Bộ Chính trị về hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, loại bỏ các rào cản bất hợp lý để cải thiện môi trường đầu tư, giảm chi phí cho doanh nghiệp, đồng thời tăng cường kiểm soát các lĩnh vực nhạy cảm ảnh hưởng đến an ninh quốc gia và sức khỏe nhân dân.

Theo Tờ trình của Chính phủ, nội dung cơ bản của dự án Luật tập trung vào 3 nhóm vấn đề lớn:

Thứ nhất, về sửa đổi, bổ sung quy định cấm đầu tư kinh doanh tại Điều 6 Luật Đầu tư, thời gian qua, tình trạng lạm dụng, mua bán và sử dụng khí N2O (bóng cười) diễn biến rất phức tạp, gây nhiều hệ lụy nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng (đặc biệt là hệ thần kinh, máu, khả năng sinh sản), tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tệ nạn ma túy, ảnh hưởng tiêu cực đến trật tự, an toàn xã hội. Mặc dù pháp luật đã có quy định quản lý, sản xuất, kinh doanh khí N2O trong một số lĩnh vực, nhưng các biện pháp tiền kiểm chưa đủ hiệu quả ngăn ngừa tình trạng lạm dụng.

Thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về cấm sản xuất, kinh doanh các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe, dự thảo Luật bổ sung vào khoản 1 Điều 6 Luật Đầu tư: Cấm kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế, công nghệ thực phẩm và kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học. Quy định này giúp vừa ngăn chặn tình trạng lạm dụng giải trí trái phép, vừa bảo đảm việc sử dụng hợp pháp khí N2O cho y tế, công nghiệp thực phẩm và nghiên cứu khoa học.

Thứ hai, về sửa đổi, bổ sung Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện (Phụ lục IV), Tờ trình nêu rõ, trên cơ sở kế thừa Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP của Chính phủ (đã cắt giảm 56 ngành, nghề và sửa đổi phạm vi 14 ngành, nghề), dự thảo Luật tiếp tục cắt giảm thêm 2 ngành, nghề thuộc lĩnh vực Công Thương, đồng thời sửa đổi phạm vi 2 ngành, nghề.

Như vậy, Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện giảm từ 198 xuống còn 141 ngành, nghề.

Đáng chú ý, dự thảo Luật đề xuất bổ sung 01 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là: "Hoạt động của cơ sở kinh doanh được ủy quyền cung cấp dịch vụ thị thực". Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nêu rõ, đây là hoạt động liên quan trực tiếp đến việc thu thập, lưu trữ dữ liệu cá nhân, dữ liệu sinh trắc học của công dân Việt Nam, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội nên cần phải được quản lý chặt chẽ.

Thứ ba, về bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và điều khoản chuyển tiếp, Dự thảo Luật bổ sung Điều 3 quy định sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xây dựng (liên quan đến chứng chỉ hành nghề) và bãi bỏ khoản 6 Điều 29 Luật Đường bộ (liên quan đến dịch vụ đào tạo thẩm tra viên an toàn giao thông) để đồng bộ với các ngành, nghề đã được cắt giảm. Đồng thời, Luật quy định chi tiết các điều khoản chuyển tiếp đối với hợp đồng cung cấp dịch vụ kinh doanh khí N2O đã ký kết nhằm tránh phát sinh tranh chấp, vướng mắc hay gián đoạn pháp lý.

Về hiệu lực thi hành, các quy định cắt giảm ngành, nghề kinh doanh có điều kiện dự kiến có hiệu lực từ ngày 1.3.2027 để các bộ, ngành có thời gian ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn quản lý thay thế.

Riêng quy định cấm kinh doanh khí N2O để sử dụng qua đường hô hấp cho con người ngoài mục đích y tế, thực phẩm, nghiên cứu và các quy định sửa đổi Luật Xây dựng, Luật Đường bộ sẽ có hiệu lực thi hành ngay từ ngày ký ban hành Luật.

Tuyệt đối không để xuất hiện "khoảng trống" trong quản lý nhà nước

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban thống nhất cao với sự cần thiết, cơ sở chính trị, cơ sở thực tiễn ban hành dự án Luật theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm thể chế hóa chỉ đạo của Đảng tại Kết luận số 18-KL/TW và các Nghị quyết của Trung ương. Hồ sơ dự án Luật bảo đảm đầy đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến.

Để hoàn thiện dự thảo Luật, Ủy ban Kinh tế và Tài chính lưu ý cơ quan chủ trì soạn thảo một số vấn đề trọng tâm.

Về phương án cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, Ủy ban đề nghị Bộ Tài chính tiếp tục rà soát, thuyết minh rõ tính hợp lý, đi vào bản chất của phương án cắt giảm nhằm cải thiện thực chất môi trường đầu tư kinh doanh, giảm gánh nặng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, tránh việc chỉ quan tâm đến chỉ tiêu số lượng.

Do phạm vi điều chỉnh của Luật rất rộng, cơ quan soạn thảo cần giải trình đầy đủ ý kiến của các đối tượng chịu tác động và chuẩn bị đồng bộ các văn bản hướng dẫn thi hành.

Về quy định kiểm soát khí N2O, Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhất trí cao với chủ trương tăng cường kiểm soát, ngăn chặn việc lạm dụng khí N2O để giải trí nhằm bảo vệ sức khỏe nhân dân, bảo đảm trật tự an toàn xã hội.

Tuy nhiên, đề nghị tiếp tục rà soát quy định rõ ràng các trường hợp loại trừ, bảo đảm tên gọi, phạm vi và thuật ngữ thống nhất với pháp luật chuyên ngành, không làm ảnh hưởng đến các hoạt động sản xuất kinh doanh và mục đích sử dụng hợp pháp khác trong y tế, công nghiệp, nghiên cứu.

Đối với các ngành, nghề rủi ro cao khi chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, mặc dù thống nhất với chủ trương chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm để tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, song Ủy ban Kinh tế và Tài chính lưu ý một số ngành, nghề có mức độ rủi ro cao liên quan trực tiếp đến quốc phòng, an ninh, sức khỏe cộng đồng như: kinh doanh nước sạch (nước sinh hoạt), kinh doanh khí, kinh doanh tàu bay không người lái, kinh doanh khoáng sản, kinh doanh khai thác cảng biển, kinh doanh thiết bị phát tín hiệu của xe được quyền ưu tiên...

Đây là những lĩnh vực nếu xảy ra sự cố hay vi phạm thì hậu quả rất nghiêm trọng, khó hoặc không thể khắc phục.

Do đó, việc thay đổi phương thức quản lý chỉ nên thực hiện khi đã làm rõ tính khả thi của cơ chế quản lý thay thế, bảo đảm lộ trình phù hợp, tuyệt đối không để xuất hiện "khoảng trống" trong quản lý nhà nước.

Về đề xuất bổ sung ngành, nghề dịch vụ thị thực, Ủy ban ghi nhận việc bổ sung "Hoạt động của cơ sở kinh doanh được ủy quyền cung cấp dịch vụ thị thực" vào Danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện là có cơ sở xuất phát từ yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia và quản lý dữ liệu cá nhân.

Dù vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị cần đánh giá toàn diện tác động của quy định này đối với môi trường đầu tư, khả năng thực hiện các cam kết quốc tế cũng như nguy cơ phát sinh rào cản gia nhập thị trường.

Đồng thời, cần tham khảo kinh nghiệm, thông lệ quốc tế để bảo đảm chính sách không làm ảnh hưởng đến hoạt động hợp tác với các cơ quan đại diện ngoại giao, lãnh sự nước ngoài tại Việt Nam.

Về tên gọi dự thảo Luật và quy định chuyển tiếp, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề xuất nghiên cứu điều chỉnh tên gọi của dự thảo Luật cho phù hợp với phạm vi điều chỉnh thực tế, bởi dự thảo không chỉ sửa đổi Điều 6 và Phụ lục IV Luật Đầu tư mà còn trực tiếp sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xây dựng và Luật Đường bộ.

Đối với quy định tại khoản 3 Điều 5, cần quy định rõ thời hạn và nguyên tắc thực hiện, bảo đảm các bộ, ngành khi ban hành giải pháp quản lý thay thế không được đặt thêm các điều kiện kinh doanh, giấy phép hay thủ tục hành chính "biến tướng" dưới bất kỳ hình thức nào.