Chủ tịch Quốc hội: Ban hành chính sách giảm thuế ở thời điểm hiện tại là hết sức cần thiết và cấp bách

VHO - Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, việc giảm gánh nặng thuế sẽ trực tiếp giúp người dân tăng thu nhập khả dụng, giúp doanh nghiệp tích lũy nguồn lực để đầu tư, đồng thời tiếp sức cho toàn bộ nền kinh tế có thêm năng lượng tái sản xuất mở rộng. Do đó, việc ban hành chính sách giảm thuế ở thời điểm hiện tại là hết sức cần thiết và mang tính cấp bách.

Chiều 20.8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp.

Đề xuất giảm 30% thuế cho cá nhân, doanh nghiệp doanh thu không quá 10 tỉ đồng

Theo Tờ trình của Chính phủ, chính sách được đề xuất ban hành nhằm giải quyết một phần khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện phục hồi và phát triển sản xuất, kinh doanh cho các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và các doanh nghiệp siêu nhỏ trong bối cảnh tình hình kinh tế còn nhiều thách thức.

Để đáp ứng tính cấp thiết của chính sách, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho phép xây dựng và ban hành Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn, đồng thời bổ sung dự án Nghị quyết này vào Chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI để Quốc hội xem xét, thông qua.

Về quy định giảm thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, đề xuất giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và 2027 đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú có doanh thu hằng năm không quá 10 tỉ đồng. 

Bên cạnh đó, đề xuất giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và 2027 đối với doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam có doanh thu hằng năm không quá 10 tỉ đồng.

Trường hợp doanh nghiệp đang được ưu đãi thuế theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc các Luật, Nghị quyết khác của Quốc hội thì số thuế thu nhập doanh nghiệp được giảm quy định tại khoản này tính trên số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp sau khi đã trừ ưu đãi thuế.

Trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Nghị quyết, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà cho biết, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các cơ quan của Quốc hội nhất trí cao về sự cần thiết ban hành Nghị quyết, đồng thời thống nhất với đề xuất của Chính phủ về việc trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép xây dựng, ban hành Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn và bổ sung dự án vào Chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.

Tuy nhiên, Báo cáo thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Kinh tế và Tài chính chỉ ra một số vấn đề cốt lõi. Dẫn chứng từ Báo cáo của Chính phủ và kết quả khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cơ quan thẩm tra nhấn mạnh khó khăn lớn nhất mà các hộ, cá nhân kinh doanh đang gặp phải hiện nay chính là vấn đề pháp lý và chi phí tuân thủ (chiếm tới 73,3%).

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ tiếp tục quan tâm chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá kỹ các khó khăn, vướng mắc để kịp thời đề xuất cấp có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền các chính sách có tác động mang tính thực tiễn và thực chất, giải quyết triệt để khó khăn trên thực tế.

Giảm gánh nặng thuế sẽ trực tiếp giúp người dân tăng thu nhập khả dụng

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, việc xem xét chính sách giảm thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp lần này không chỉ đơn thuần là một giải pháp hỗ trợ tài chính ngắn hạn mà còn phải được đặt trong một khung tư duy lớn hơn, mang tính tổng thể và dài hạn của nền kinh tế.

Theo Chủ tịch Quốc hội, toàn bộ hệ thống cơ quan quản lý và lập pháp cần có sự chuyển dịch căn bản, chuyển từ mục tiêu thu ngân sách trong ngắn hạn sang tư duy nuôi dưỡng nguồn thu, mở rộng cơ sở thu và tạo động lực tăng trưởng dài hạn cho đất nước.

“Việc giảm gánh nặng thuế sẽ trực tiếp giúp người dân tăng thu nhập khả dụng, giúp doanh nghiệp tích lũy nguồn lực để đầu tư, đồng thời tiếp sức cho toàn bộ nền kinh tế có thêm năng lượng tái sản xuất mở rộng. Do đó, việc ban hành chính sách giảm thuế ở thời điểm hiện tại là hết sức cần thiết và mang tính cấp bách”, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đặt ra nhiều vấn đề lớn, yêu cầu Chính phủ, Bộ Tài chính, Ủy ban Kinh tế và Tài chính phải giải trình minh bạch, chặt chẽ và thuyết phục trước Quốc hội.

Một trong những nội dung trọng tâm được Chủ tịch Quốc hội phân tích là tính căn cứ của các con số kỹ thuật trong Dự thảo Nghị quyết. Chủ tịch Quốc hội đặt câu hỏi trực tiếp cho cơ quan soạn thảo: “Tại sao lại lựa chọn mức giảm thuế là 30% mà không phải là 20% hay 40%? Tại sao ngưỡng doanh thu áp dụng ưu đãi lại dừng ở con số không quá 10 tỉ đồng mà không phải là 5 tỉ đồng hay một con số khác?”.

Việc lý giải nguyên do và luận cứ khoa học đằng sau các con số này phải thật rõ ràng và đủ sức thuyết phục.

Chỉ ra rủi ro tiềm ẩn từ kỹ thuật thiết kế chính sách, Chủ tịch Quốc hội cảnh báo, quy định ngưỡng áp dụng 10 tỉ đồng có thể vô tình tạo ra một "điểm gãy" lớn về nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp.

Khi doanh nghiệp vượt qua ngưỡng 10 tỉ đồng, phần thu nhập tăng thêm có thể ở mức không đáng kể, nhưng nghĩa vụ thuế phải nộp lại tăng lên một cách đột ngột. Rào cản tâm lý và chi phí này có thể triệt tiêu động lực mở rộng quy mô của doanh nghiệp.

Do đó, Bộ Tài chính cần phải lường trước, đánh giá tác động một cách toàn diện và chi tiết khi chính sách được ban hành.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh nguyên tắc xuyên suốt: “Mục tiêu cuối cùng của chính sách không phải là giảm thuế đại trà cho tất cả mọi người theo một tỉ lệ cào bằng, mà là giảm đúng đối tượng, đúng mức và đúng mục tiêu, gắn chặt với những lĩnh vực trọng điểm mà Nhà nước đang tập trung khuyến khích thúc đẩy, bao gồm: đổi mới sáng tạo, công nghệ cao và công nghệ hỗ trợ; phát triển kinh tế xanh và bền vững; chuyển đổi số, nghiên cứu và phát triển tại các vùng khó khăn; nâng cao năng suất lao động - bài toán cốt lõi nhất đối với sự phát triển của Việt Nam hiện nay”.

Song song với việc giảm gánh nặng thuế, Chủ tịch Quốc hội đề nghị phải thắt chặt kỷ cương quản lý, kiểm soát chặt chẽ hành vi trốn thuế, gian lận thuế và chuyển giá.

Về lộ trình chuyển đổi phương thức nộp thuế đối với hộ kinh doanh từ thuế khoán sang phương thức kê khai, Chủ tịch Quốc hội khẳng định đây là chủ trương đúng đắn nhằm minh bạch hóa hoạt động kinh doanh và hiện đại hóa quản lý thuế.

Dẫu vậy, trong giai đoạn đầu áp dụng, chính quyền và ngành thuế phải tính toán đến những rào cản thực tế mà các hộ kinh doanh gặp phải như khó khăn trong tiếp cận công nghệ, sử dụng hóa đơn điện tử, lập chứng từ, sổ sách kế toán và thực hiện kê khai thuế.

Chính phủ cần có những hướng dẫn chi tiết, cụ thể từ khâu lập chứng từ đến kê khai nộp thuế để vừa giúp dân dễ thực hiện, vừa tránh thất thoát ngân sách, thu đúng - thu đủ, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng thông đồng giữa cán bộ thuế và người nộp thuế.

Chủ tịch Quốc hội cảnh báo về nguy cơ trục lợi chính sách thông qua hình thức "chia tách pháp nhân", chia nhỏ doanh thu dưới 10 tỉ đồng để "né" nghĩa vụ thuế. Nếu ngành tài chính và thuế không có giải pháp quản lý căn cơ và chặt chẽ, hiện tượng chia nhỏ doanh nghiệp để chui qua "khe hẹp" 10 tỉ đồng nhất định sẽ xuất hiện.

Do đó, yêu cầu đặt ra cho ngành thuế là đẩy mạnh quản lý thuế đối với nền kinh tế số, thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng xuyên biên giới, chuyển nhượng vốn và các hoạt động đầu tư có rủi ro chuyển lợi nhuận.

Đồng thời, nâng cao chất lượng số hóa quản lý thuế, thực hiện kết nối liên thông dữ liệu đồng bộ giữa cơ quan thuế với ngân hàng, hệ thống đăng ký kinh doanh, quản lý đất đai, hải quan và các cơ quan liên quan.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý cần loại bỏ cách tiếp cận giảm thuế mang tính tình thế tạm thời. Lần giảm 30% và ngưỡng 10 tỉ này chỉ là phương án bù đắp ngắn hạn, về lâu dài, Bộ Tài chính phải chủ động xây dựng một chương trình cải cách thuế thu nhập trong trung và dài hạn với các tiêu chí đánh giá khoa học và rõ ràng.

Theo đó, đối với thuế thu nhập cá nhân, Bộ Tài chính cần rà soát lại mức giảm trừ gia cảnh phù hợp với biến động thực tế của mức sống và chi phí sinh hoạt, tránh tình trạng người dân bị "đẩy" lên bậc thuế cao hơn chỉ vì thu nhập danh nghĩa tăng theo lạm phát.

Đối với thuế thu nhập doanh nghiệp, cần chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "thuế trên lợi nhuận" sang tư duy "thuế hỗ trợ tái đầu tư". Thuế phải là đòn bẩy nuôi dưỡng các doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp mới thành lập có thêm thời gian tích lũy vốn, hình thành nên một lớp doanh nghiệp mới mạnh mẽ.