Âm vang mùa Thu lịch sử trong kí ức cán bộ tiền khởi nghĩa 80 năm tuổi Đảng

VHO - Tròn 99 tuổi đời, 80 năm tuổi Đảng, cụ Trần Hậu Hòa - cán bộ tiền khởi nghĩa (trú tại xã Gia Hanh, tỉnh Hà Tĩnh) vẫn mang trong mình ký ức sâu đậm về mùa Thu lịch sử năm 1945. Trong hồi ức không phai mờ của cụ, buổi sáng lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên nóc huyện đường Can Lộc là thời khắc thiêng liêng đánh dấu sự chuyển mình của đất nước, khi chính quyền thực sự thuộc về nhân dân.

Ngọn lửa cách mạng

Thời gian có thể phủ bạc mái đầu, in hằn nếp nhăn trên gương mặt, nhưng không thể xóa nhòa kí ức trong tâm trí cụ Trần Hậu Hòa (SN 1928). Ở tuổi 99, cụ vẫn minh mẫn, tinh anh. Mỗi khi nhắc về Cách mạng Tháng Tám, giọng cụ Hoà dõng dạc, ánh mắt vẫn ánh lên ngọn lửa của tuổi trẻ, từng bùng cháy giữa những ngày sục sôi khí thế cách mạng ở Can Lộc.

Sinh ra trong một gia đình trung nông ở thôn Lương Hội, xã Khánh Lộc (nay là xã Gia Hanh, tỉnh Hà Tĩnh), tuổi thơ của cậu bé Hòa là chuỗi ngày lam lũ, cơ cực. Cha bệnh nặng, mới 15 tuổi, cậu đã phải thay cha đi phu xây cầu, gánh vác những công việc nặng nhọc vượt quá tuổi đời. Nhưng nghịch cảnh không dừng lại ở đó, cậu bị đánh đập, gia đình bị áp thuế nặng nề, bị coi rẻ giữa chốn làng quê nghèo đói. “Cảnh phu phen, sưu thuế, cảnh cha bị đánh giữa sân đình… đã nung nấu trong tôi một nỗi căm hờn. Tôi chỉ nghĩ đến là phải đứng lên”, cụ Hòa trầm ngâm nhớ lại.

Chính từ những tháng ngày bị áp bức ấy đã hình thành ý chí không khuất phục trong người thanh niên Can Lộc. Khi ánh sáng cách mạng lan tới, chàng trai Trần Hậu Hoà bước vào dòng chảy lịch sử như một lẽ tất yếu. Tháng 8.1945, không khí cách mạng lan nhanh như lửa cháy khắp làng quê Hà Tĩnh. Ở Can Lộc, từng mái nhà, từng con ngõ đều thấp thoáng bóng dáng của những cuộc họp bí mật, những lời truyền miệng về thời cơ “ngàn năm có một”.

Đêm 14.8.1945, lực lượng tự vệ bốn xã đồng loạt xuống đường. Các ngả đường bị bao vây, truyền đơn được rải khắp nơi, kêu gọi nhân dân đứng lên giành chính quyền. Không khí căng như dây đàn, nhưng cũng rực lên niềm tin chưa từng có: thời khắc đổi đời đã đến gần.

Ngày 16.8.1945, từ Tân Trào, lệnh Tổng khởi nghĩa được phát đi. Cùng thời điểm ấy, tại Can Lộc, Ủy ban Khởi nghĩa được thành lập ở Ốc Khê, do đồng chí Lê Hồng Cơ đứng đầu. Mệnh lệnh hành động được ban ra, toàn bộ hệ thống cơ sở cách mạng lập tức vào cuộc.

Sáng 17.8.1945, khi sương sớm còn giăng trên cánh đồng, từng đoàn người từ Nga Khê, Khánh Lộc, Thiên Lộc, Yên Lộc… đã đổ về huyện lỵ. Người mang cờ, người mang biểu ngữ, người chỉ có đôi bàn tay trắng, nhưng tất cả đều chung một khí thế không gì ngăn nổi. Can Lộc khi ấy như một dòng thác người cuồn cuộn chảy về trung tâm huyện. Tiếng trống, tiếng hô, tiếng bước chân hòa vào nhau tạo thành một bản hợp xướng của cách mạng.

Giữa dòng người ấy, chàng trai 18 tuổi Trần Hậu Hòa được giao nhiệm vụ đánh trống. Tiếng trống hôm đó không chỉ là hiệu lệnh. Nó là nhịp đập của một cuộc vùng dậy, là âm thanh mở đầu cho một trang sử mới của Can Lộc. “Đường làng chật kín người. Ai cũng hô vang Việt Minh muôn năm, Cách mạng Tháng Tám muôn năm. Không ai ngủ, không ai ăn, chỉ có khí thế cách mạng dâng trào. Cả dân tộc như trút bỏ xiềng xích”, cụ Hòa kể, giọng đầy hào sảng.

Đến trưa, trước sức ép của quần chúng, tri huyện buộc phải giao ấn tín, tài liệu và toàn bộ huyện đường cho Việt Minh. Lá cờ đỏ sao vàng được kéo lên nóc phủ đường giữa tiếng reo hò vang dội. Can Lộc trở thành huyện đầu tiên của tỉnh Hà Tĩnh giành chính quyền, mở đầu cho làn sóng khởi nghĩa lan rộng toàn tỉnh.

Nhân chứng lịch sử hiếm hoi

Sau ngày giành chính quyền, cụ Trần Hậu Hòa nhanh chóng trở thành cán bộ nòng cốt của địa phương. Cụ tham gia bình dân học vụ, xây dựng lực lượng du kích, huấn luyện thanh niên, góp phần củng cố chính quyền cách mạng non trẻ. Năm 1948, khi vừa tròn 20 tuổi, cụ Trần Hậu Hoà được kết nạp Đảng. Từ đó, suốt nhiều thập kỷ, cụ gắn bó với cơ sở, trải qua nhiều cương vị: Xã đội trưởng, Xã ủy viên, Trưởng ban Tuyên giáo Huyện ủy… Ở đâu, cụ cũng là một cán bộ sâu sát, tận tụy, gắn bó với nhân dân.

Tháng 2.1968, giữa lúc chiến tranh phá hoại của Mỹ leo thang dữ dội, Hà Tĩnh trở thành trọng điểm đánh phá. Ngã ba Đồng Lộc - huyết mạch chi viện cho chiến trường miền Nam chìm trong bom đạn. Trong hoàn cảnh ấy, cụ Trần Hậu Hòa được giao trọng trách Chủ tịch UBND huyện Can Lộc.

Đó là những năm tháng Can Lộc như chảo lửa. Cụ Hòa luôn có mặt ở những nơi bom vừa dội xuống. Cụ không ngại hiểm nguy, sát cánh cùng dân và bộ đội như một người chỉ huy kiên cường. Từ khắc phục hậu quả bom đạn, bảo đảm giao thông, đến tổ chức sản xuất, sơ tán dân cư, người đứng đầu huyện khi ấy luôn ở tuyến đầu của gian khó. Sau năm 1972, cụ tiếp tục công tác tại tỉnh, đảm nhiệm nhiều vị trí trong ngành nông nghiệp và thanh tra. Năm 1980, cụ nghỉ hưu, khép lại hơn nửa thế kỉ cống hiến cho cách mạng.

Đến nay, gần một thế kỉ trôi qua, cụ Trần Hậu Hòa hiện đang sống bình yên bên con cháu ở xã Gia Hanh, nhưng kí ức về những mùa Thu lịch sử vẫn còn nguyên vẹn trong tim người cán bộ tiền khởi nghĩa năm ấy. 99 năm tuổi đời, 80 năm tuổi Đảng, cuộc đời cụ không chỉ là con số, mà là một chứng tích sống của lịch sử dân tộc. Điều khiến người dân địa phương luôn xúc động, dành cho cụ sự kính trọng không phải là những chức vụ hay danh hiệu, mà là sự khiêm nhường của một người đã đi qua gần trọn thế kỉ biến động. “Ngày ấy quê mình đói khổ lắm nhưng khí thế sục sôi. Sau khi giành chính quyền, lại tiếp tục diệt giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm. Tôi không tự hào vì chức vụ hay huân chương, mà vì đã được đóng góp một phần nhỏ bé cho đất nước hôm nay”, cụ Hòa nói.

Mỗi độ tháng Tám về, hoà chung không khí cả nước, trên quê hương Can Lộc, cờ hoa rực rỡ. Trong căn nhà nhỏ, cụ Hoà lại kể chuyện xưa cho con cháu nghe. Những trang sử không còn nằm trong sách vở, mà sống tiếp trong lời kể của một nhân chứng hiếm hoi - người cán bộ tiền khởi nghĩa đã đi qua Cách mạng Tháng Tám, kháng chiến chống Mỹ và cả hành trình dựng xây đất nước.

Trao đổi với  Văn Hoá, ông Bùi Nguyễn Hà - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Gia Hanh cho biết, đồng chí Trần Hậu Hòa là một trong những nhân chứng lịch sử hiếm hoi còn sống của phong trào tiền khởi nghĩa tại địa phương, đồng thời là đảng viên có 80 năm tuổi Đảng. “Cuộc đời đồng chí là tấm gương về lòng trung thành, bản lĩnh và niềm tin son sắt với Đảng và Tổ quốc. Đó cũng là nguồn tư liệu sống quý giá để giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ hôm nay. Vừa qua, Đảng uỷ xã đã long trọng tổ chức lễ trao huy hiệu 80 năm tuổi Đảng cho đồng chí Trần Hậu Hoà”, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Gia Hanh nói.

Hơn tám thập kỉ đã trôi qua kể từ mùa Thu lịch sử, nhưng trên quê hương Can Lộc, lá cờ đỏ sao vàng vẫn tiếp tục tung bay kiêu hãnh, như một biểu tượng bất diệt của độc lập và tự do. Trong kí ức của người cán bộ tiền khởi nghĩa gần trăm tuổi ấy, những âm vang của tiếng trống năm xưa dường như vẫn còn vọng lại, gợi nhớ một thời khắc thiêng liêng khi nhân dân đứng lên làm chủ vận mệnh của mình, mở ra kỉ nguyên mới cho dân tộc.

“Tôi vô cùng tự hào khi được chứng kiến bao biến động lịch sử của đất nước qua từng thời kỳ. Đến hôm nay, tôi vẫn còn sống để được tiếp tục chứng kiến Tổ quốc đổi thay, vươn mình trong kỉ nguyên mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước”, cụ Trần Hậu Hoà nói.