Lễ khai mạc có sự tham dự của Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương Phạm Tất Thắng; Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng; Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Ủy ban UNESCO Việt Nam Ngô Lê Văn; Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong; Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Baker cùng đại diện các cơ quan Trung ương, thành phố Hà Nội, các tổ chức quốc tế, cơ quan ngoại giao, nghệ nhân, nghệ sĩ và đông đảo người dân, du khách.
Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà nhấn mạnh, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 đánh dấu bước chuyển trong cách thức tổ chức và phát triển các hoạt động sáng tạo của Thủ đô. Từ một sự kiện văn hóa thường niên, Lễ hội đang hướng tới mục tiêu xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị, nơi các nguồn lực văn hóa, di sản, con người và công nghệ được kết nối, phát huy hiệu quả.
Bước sang mùa thứ năm, Lễ hội mang chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ”, lấy cảm hứng từ lịch sử đô thị Thăng Long – Kẻ Chợ, tôn vinh tài hoa, kỹ năng và năng lực sáng tạo được tích lũy, trao truyền qua nhiều thế hệ. Theo bà Vũ Thu Hà, “Kẻ Nghệ” hôm nay không chỉ là những nghệ nhân, người làm nghề mà còn bao gồm các nhà thiết kế, kiến trúc sư, nghệ sĩ, người làm công nghệ, người trẻ và cộng đồng đang góp phần kiến tạo diện mạo Thủ đô.
Thông qua mạch kết nối “Thị – Phố – Nghề” cùng ba trục triển khai là Kinh tế sáng tạo, Nghệ thuật liên ngành và Đồng sáng tạo, Lễ hội đặt mục tiêu tạo ra những kết nối mới giữa nghề truyền thống với thiết kế hiện đại, giữa di sản với thị trường, giữa nghệ thuật với công nghệ.
Với thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản”, Lễ hội hướng tới chuyển hóa các giá trị văn hóa, di sản, tri thức và năng lực sáng tạo thành những tài sản có khả năng phát triển lâu dài, góp phần tạo sinh kế, việc làm, thúc đẩy hợp tác và đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng của Thủ đô.
Đáng chú ý, lần đầu tiên Lễ hội mở ra hình thức nghệ sĩ quốc tế tham gia đồng sáng tạo cùng nghệ sĩ Việt Nam. Sự kiện quy tụ gần 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà thiết kế và chuyên gia trong nước, quốc tế đến từ 21 quốc gia, trong đó có gần 100 nghệ sĩ quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài.
Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Baker đánh giá, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội là biểu hiện sinh động cho tầm nhìn phát triển của một thành phố sáng tạo, nơi di sản văn hóa phong phú trở thành nền tảng cho tương lai đổi mới và hòa nhập.
Theo ông Jonathan Baker, chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ – Từ Kẻ Chợ đến Kinh tế sáng tạo” đặc biệt phù hợp với một đô thị có bản sắc được hình thành qua hơn một nghìn năm lịch sử, nghề thủ công và giao lưu văn hóa. Trong lịch sử, phố và chợ Thăng Long không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa mà còn là không gian để nghệ nhân, thương nhân và cộng đồng chia sẻ kiến thức, kỹ năng, ý tưởng.
Ông Jonathan Baker cho rằng di sản không đơn thuần là những gì còn lại từ quá khứ mà là nguồn tài nguyên sống động, liên tục được làm mới thông qua sự sáng tạo của những người kế thừa, thực hành và diễn giải di sản.
Việc đặt nghề thủ công truyền thống trong cuộc đối thoại với nghệ thuật, kiến trúc và thiết kế đương đại sẽ mở ra những khả năng mới để tri thức, kỹ năng của các thế hệ nghệ nhân trở thành nguồn cảm hứng cho sản phẩm và cơ hội phát triển.
Đại diện UNESCO cũng nhấn mạnh, kinh tế sáng tạo không chỉ được xây dựng bởi nghệ sĩ hay nhà thiết kế mà cần sự tham gia của cộng đồng địa phương, giới trẻ, doanh nghiệp và các cơ quan công quyền.
Sự sáng tạo cần hiện diện trong đời sống thường nhật, tại các khu chợ, đường phố, công viên và không gian công cộng, qua đó tăng cường kết nối cộng đồng và tạo thêm động lực cho phát triển đô thị bền vững.
Từ không gian di sản đến thị trường sáng tạo
Một trong những điểm nhấn của Lễ hội năm nay là việc mở rộng hoạt động ra 5 cụm không gian, tạo thành hành trình khám phá mạch nguồn “Thị – Phố – Nghề” của Thăng Long – Hà Nội, gồm: Quảng trường Sáng tạo; Đại Triển lãm Chợ Đồng Xuân; đình và di tích trong phố cổ; Công viên Thống Nhất; rạp hát và sân khấu cộng đồng.
Tại Chợ Đồng Xuân, hoạt động kinh doanh thường nhật được kết nối với thực hành nghệ thuật và thiết kế sáng tạo. Triển lãm đa giác quan “Chạm Đồng Xuân” diễn ra từ ngày 14–28.11, do nghệ sĩ Nguyễn Anh Tuấn giám tuyển, quy tụ 25 nghệ sĩ, nhóm nghệ sĩ Việt Nam và quốc tế. Các chất liệu đặc trưng của chợ như vải vóc, mây tre, giấy vàng mã được khai thác trong những sáng tạo nghệ thuật mới.
Điểm đáng chú ý là các tiểu thương không chỉ là người chứng kiến mà còn trực tiếp tham gia đồng sáng tạo. Cách tiếp cận này mở ra khả năng kết nối di sản thương mại với kinh tế sáng tạo, đồng thời cung cấp những gợi mở thực tiễn cho việc nghiên cứu xây dựng Trung tâm Kinh tế Sáng tạo Đồng Xuân.
Tại khu phố cổ, chuỗi hoạt động “Chuyện Đình trong phố” đưa nghệ thuật đương đại vào 12 đình, hội quán và không gian di sản. Các hoạt động trải nghiệm in mộc bản, sơn mài, nhuộm lụa, trang trí quạt và bộ hành khám phá phố nghề góp phần đưa di tích đến gần hơn với công chúng, tạo cơ hội kết nối nghệ nhân với thế hệ trẻ, thúc đẩy trao truyền tri thức và nghề truyền thống.
Trong khi đó, chương trình “Hà Nội sáng đèn” kết nối gần 30 nghệ sĩ quốc tế cùng hơn 150 nghệ sĩ, nghệ nhân, vũ công Việt Nam trong các hoạt động trình diễn liên ngành tại nhà hát, rạp cổ và không gian văn hóa.
Nhiều chương trình đáng chú ý được giới thiệu như “Tháp Ẩn ca” tại tháp nước Hàng Đậu, “Chơi chợ” tại Chợ Đồng Xuân, kịch múa “Đối diện với vô cùng”, múa đương đại “Näss”, chương trình “Trôi” tại Bảo tàng Hà Nội và múa rối đương đại “Phá Rối” tại Rạp Đông Đô.
Tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, các triển lãm, hội chợ tạo không gian kết nối trực tiếp giữa nghệ sĩ, nhà thiết kế, doanh nghiệp và công chúng. Triển lãm mỹ thuật Art Hanoi 2026 quy tụ 11 nghệ sĩ nhiều thế hệ; các hội chợ “Nghề & Nghệ”, “Makers Market – Chăm hoa đua nở” có sự tham gia của hơn 200 đơn vị sáng tạo. Những sản phẩm từ chương trình Kết duyên Sáng tạo và Summer Camp “Re:Craft – Làng nghề tái sinh” cũng được giới thiệu, hướng tới khả năng ứng dụng và thương mại hóa.
Tại Công viên Thống Nhất, chương trình “Ươm mầm Sáng tạo” với thông điệp “Gieo mầm một vòng xanh” dành không gian thử nghiệm cho các ý tưởng sáng tạo của người trẻ. Hai pavilion Mây và Kén dự kiến mở cửa từ ngày 21.11, giới thiệu các dự án sáng tạo, kết hợp triển lãm, trải nghiệm và tương tác cộng đồng.
Không chỉ dừng lại ở các hoạt động trưng bày, trình diễn và trải nghiệm, Lễ hội còn tổ chức hơn 10 tọa đàm, hội thảo chuyên đề về kinh tế sáng tạo, thiết kế, di sản đô thị và phát triển thị trường. Đây được xem là diễn đàn để các nhà quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo cùng trao đổi, tìm kiếm giải pháp duy trì các ý tưởng, dự án và mô hình sáng tạo sau khi Lễ hội kết thúc.
Tâm điểm của đêm khai mạc là chương trình nghệ thuật “Thăng Long Kẻ Nghệ”, được dàn dựng trên sân khấu thủy đình đương đại bên hồ Hoàn Kiếm với sự tham gia của 110 nghệ sĩ. Dưới sự chỉ đạo sáng tạo của tổng đạo diễn, Giám đốc âm nhạc Nguyễn Quốc Hoàng Anh, chương trình kéo dài 36 phút, gồm tám tác phẩm trong ba hồi “Mở nước”, “Thành phố” và “Tiếp nối”.
Lấy dòng nước làm mạch dẫn, chương trình kết nối các loại hình nghệ thuật truyền thống như chèo, tuồng, ca trù, xẩm, quan họ và nhạc cụ dân tộc với opera, beatbox, hiphop, múa đương đại và âm nhạc điện tử. Qua đó, những giá trị nghệ thuật truyền thống được đặt trong ngôn ngữ biểu đạt mới, tạo cuộc gặp gỡ giữa di sản và đời sống đương đại.
HanoiGo – thêm điểm chạm số cho văn hóa, du lịch Thủ đô
Cùng với việc mở rộng không gian sáng tạo trong đời sống đô thị, tại lễ khai mạc, Hà Nội chính thức ra mắt nền tảng số văn hóa – du lịch HanoiGo trên ứng dụng iHanoi và tại địa chỉ hanoigo.hanoi.gov.vn.
HanoiGo được định hướng trở thành nền tảng thông tin số tập trung về văn hóa và du lịch Hà Nội, tích hợp dữ liệu về các điểm đến, di tích, danh lam thắng cảnh, không gian văn hóa, ẩm thực, cơ sở lưu trú, sự kiện và tour du lịch. Người dân, du khách có thể tra cứu thông tin, tìm hiểu địa điểm tham quan, tiếp cận các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và lựa chọn trải nghiệm phù hợp với nhu cầu khám phá Thủ đô.
Không chỉ là một kênh cung cấp thông tin, nền tảng còn hướng tới kết nối các nguồn tài nguyên văn hóa, du lịch vốn được giới thiệu qua nhiều kênh khác nhau vào một không gian số thống nhất. Qua đó, di sản lịch sử, công trình kiến trúc, làng nghề truyền thống, không gian sáng tạo và sản phẩm du lịch của Hà Nội có thêm cơ hội tiếp cận rộng rãi hơn với công chúng, đặc biệt là du khách quốc tế.
Việc ra mắt HanoiGo cũng cho thấy nỗ lực của thành phố trong ứng dụng công nghệ để đổi mới phương thức quảng bá văn hóa, du lịch, gắn với phát triển du lịch thông minh và kinh tế đêm.
Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 diễn ra đến ngày 28.11. Gala bế mạc mang tên “Hà Nội, Những Vang Động” dự kiến tổ chức lúc 19h30 ngày 28.11 tại Chợ Đồng Xuân.
Từ câu chuyện của những phường nghề, khu chợ, đình cổ đến các không gian nghệ thuật và nền tảng số, Lễ hội năm nay đặt ra một hướng tiếp cận đáng chú ý: di sản không chỉ được bảo tồn, giới thiệu mà cần tiếp tục được sáng tạo, khai thác và chuyển hóa thành nguồn lực phát triển.
Giá trị của Lễ hội vì thế không chỉ nằm ở 16 ngày hoạt động sôi nổi, mà còn ở khả năng tạo dựng những kết nối lâu dài giữa cộng đồng, nghệ nhân, nhà sáng tạo và doanh nghiệp, để kinh tế sáng tạo thực sự trở thành một động lực phát triển của Hà Nội.
