Tài năng múa trẻ trong dòng chảy văn hóa Việt

Sân khấu thử sức, thước đo chất lượng đào tạo

Với chủ đề Tài năng Múa trẻ: Gìn giữ bản sắc - Tỏa sáng tương lai, cuộc thi lần đầu được tổ chức trên quy mô toàn quốc dành riêng cho học sinh, sinh viên ngành múa. Đây là dịp để thí sinh thể hiện năng lực, bản lĩnh sân khấu, đồng thời tạo điều kiện cho các cơ sở đào tạo văn hóa nghệ thuật giao lưu, trao đổi kinh nghiệm và đối chiếu chất lượng giảng dạy giữa các trường.

Cuộc thi diễn ra qua hai đợt, quy tụ 18 đoàn. Đợt 1, từ ngày 3 - 6.11 tại Trường Đại học Văn hóa TP.HCM, có 63 thí sinh thuộc 8 cơ sở đào tạo, trình diễn 51 tiết mục. Đợt 2, từ ngày 10 - 12.11 tại Rạp Kim Mã (Hà Nội), có 10 đoàn với 89 thí sinh đăng ký dự thi. Bốn bảng thi gồm: Múa cổ điển châu Âu và Ballet hiện đại; Múa đương đại; Múa dân gian dân tộc và múa truyền thống; Tài năng biên đạo. Nội dung thi bao quát kỹ thuật biểu diễn, khả năng cảm thụ âm nhạc và tư duy xây dựng tác phẩm. Riêng bảng tài năng biên đạo đòi hỏi thí sinh lựa chọn chất liệu, tổ chức chuyển động và phát triển ý tưởng thành tác phẩm hoàn chỉnh.

Các tiết mục cho thấy sự đa dạng trong phong cách biểu diễn, cách xử lý âm nhạc và ngôn ngữ múa. Ở bảng múa dân gian dân tộc và múa truyền thống, thí sinh khai thác chất liệu văn hóa dân tộc; còn múa đương đại và biên đạo ghi nhận những tìm tòi về hình tượng và cách thể hiện, thể hiện cá tính sáng tạo. Theo NSND Hà Thế Dũng, Trưởng ban Giám khảo, đáng trân trọng ở các thí sinh là tinh thần nghiêm túc, khát vọng thể hiện bản thân và tình yêu nghệ thuật, bên cạnh những tiết mục có kỹ thuật tốt, ý tưởng mới.

Ban Giám khảo ghi nhận ở các phần thi nổi bật nền tảng kỹ thuật vững, khả năng làm chủ cơ thể, phối hợp âm nhạc với chuyển động và truyền tải cảm xúc, tư tưởng nghệ thuật. Một số tác phẩm sử dụng chất liệu văn hóa dân tộc bằng ngôn ngữ múa mới, cho thấy khả năng tiếp nối truyền thống qua sáng tạo đương đại. Để làm được điều đó, người nghệ sĩ trẻ cần hiểu và chuyển hóa giá trị truyền thống, thay vì chỉ đưa những chất liệu quen thuộc lên sân khấu.

Bên cạnh những kết quả tích cực, cuộc thi cũng bộc lộ sự chênh lệch về kỹ thuật, chiều sâu biểu cảm, khả năng xử lý âm nhạc, tư duy xây dựng tác phẩm và bản lĩnh sân khấu. Theo NSND Hà Thế Dũng, những năng lực này cần được rèn luyện nghiêm túc, bền bỉ trong quá trình đào tạo. Những khác biệt giữa các phần thi vì vậy là căn cứ để các trường xem lại việc giảng dạy và cơ hội thực hành biểu diễn dành cho học sinh, sinh viên.

Công tác chấm thi dựa trên các tiêu chí kỹ thuật, khả năng biểu đạt, tính sáng tạo và giá trị nghệ thuật của tác phẩm, thực hiện theo quy chế nhằm bảo đảm khách quan, công bằng, minh bạch. Kết quả và những nhận xét chuyên môn giúp cơ sở đào tạo nhận diện điểm mạnh, hạn chế để điều chỉnh phương pháp giảng dạy và nâng cao chất lượng đào tạo lâu dài hơn. Mỗi phần thi cũng phản ánh công sức rèn luyện của thí sinh và sự hướng dẫn của thầy cô trong quá trình học. Bởi kỹ thuật dù vững vẫn chưa đủ tạo nên tác phẩm có sức lay động nếu thiếu cảm xúc và tư duy nghệ thuật.

Không dừng ở những giải thưởng

Lần đầu tổ chức ở quy mô toàn quốc, cuộc thi được chuẩn bị từ kế hoạch, quy chế, bộ máy tổ chức đến công tác chuyên môn, hậu cần và truyền thông. Sự phối hợp giữa các đơn vị thuộc Bộ, cơ sở đào tạo và đơn vị đăng cai góp phần bảo đảm hoạt động diễn ra nghiêm túc, thống nhất. Qua đó, cuộc thi tạo cơ hội để người học được cọ xát với những yêu cầu chuyên môn ngoài phạm vi lớp học thường ngày.

Phát biểu tại lễ bế mạc, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông, Trưởng ban Tổ chức nhấn mạnh, giá trị đáng quý nhất không chỉ nằm ở các giải thưởng, mà còn ở những tài năng được khơi dậy, niềm đam mê được tiếp sức và cơ hội mới mở ra cho nghệ thuật múa Việt Nam.

Theo Thứ trưởng, cuộc thi chỉ thực sự có ý nghĩa khi tài năng được phát hiện, năng lực được đánh giá đúng, sáng tạo được tôn trọng và người trẻ có cơ hội cống hiến. Các cuộc thi chuyên môn vì vậy cần hướng tới chất lượng nghệ thuật thực chất, phù hợp đặc thù từng lĩnh vực; đồng thời trở thành nơi các cơ sở đào tạo trao đổi kinh nghiệm, các nghệ sĩ, nhà giáo chia sẻ nghề nghiệp và học sinh, sinh viên học hỏi, trưởng thành. Thứ trưởng cũng lưu ý công tác quản lý đào tạo nghệ thuật không thể chỉ dựa vào số liệu, báo cáo hay quy trình hành chính. Cần đi sâu vào thực tiễn, lắng nghe các cơ sở đào tạo, hiểu khó khăn của thầy và trò, nhận ra tài năng cần được nâng đỡ cũng như những giá trị nghệ thuật cần bảo vệ, gìn giữ và trao truyền.

Riêng với múa, việc trân trọng những giá trị truyền thống mà các thế hệ nghệ sĩ, nhà giáo dày công vun đắp phải đi cùng khuyến khích sáng tạo, tiếp thu tinh hoa nghệ thuật thế giới. Đó là hướng đi để múa Việt Nam giữ được bản sắc riêng, đồng thời có sức sống trong đời sống đương đại.

Từ kết quả hai đợt thi, các cơ sở đào tạo có thêm cơ sở đánh giá chất lượng giảng dạy, nhận diện những mặt còn hạn chế để tiếp tục đổi mới. Với học sinh, sinh viên, mỗi lần bước lên sân khấu là cơ hội thử sức, tích lũy kinh nghiệm và trưởng thành trong nghề. Những giá trị ấy cần được tiếp nối bằng các hoạt động đào tạo, phát hiện và bồi dưỡng tài năng thiết thực, tạo điều kiện để thế hệ nghệ sĩ múa trẻ phát triển năng lực sáng tạo, tiếp nhận và gìn giữ những giá trị văn hóa dân tộc.