Nhận diện chiều sâu văn hóa và bản sắc con người Hà Tĩnh
Sáng 11.11, UBND tỉnh Hà Tĩnh tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Từ truyền thống lịch sử, văn hóa đến khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới”.
Hội thảo là dịp nhìn lại chặng đường lịch sử, nhận diện những giá trị làm nên bản sắc địa phương, đồng thời trao đổi các giải pháp phát huy nguồn lực văn hóa, con người trong bối cảnh phát triển mới.
Với 22 tham luận thuộc nhiều lĩnh vực như lịch sử, văn hóa, văn học nghệ thuật, giáo dục, kinh tế, quản trị và khoa học công nghệ, hội thảo đã tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ, tập trung làm rõ nền tảng truyền thống và những yêu cầu đặt ra đối với Hà Tĩnh trên hành trình phát triển.
Từ góc nhìn lịch sử và văn hóa, các tham luận khẳng định Hà Tĩnh là vùng đất giàu truyền thống yêu nước, cách mạng, hiếu học và trọng nghĩa tình. Điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, vị trí địa lý đặc thù cùng những biến động lịch sử đã góp phần hun đúc nên phẩm chất kiên cường, cần cù, sáng tạo, đoàn kết và nhân văn của con người nơi đây.
Đề cập đến bản sắc nhân văn của người Hà Tĩnh, TS Đặng Duy Báu, nguyên Bí thư Tỉnh ủy, nhấn mạnh những giá trị như lòng nhân ái, tinh thần vượt khó, sự gắn kết cộng đồng và ý chí vươn lên đã được trao truyền qua nhiều thế hệ. Những phẩm chất ấy không chỉ thể hiện trong lịch sử đấu tranh dựng nước, giữ nước mà còn hiện diện trong đời sống văn hóa, văn nghệ dân gian, từ ví, giặm, ca trù đến hát phường vải, múa sắc bùa.
Các ý kiến tại hội thảo cũng làm rõ truyền thống hiếu học, trọng tri thức và sự hiện diện của những danh nhân văn hóa, lịch sử như Nguyễn Du, Nguyễn Công Trứ. Đây không đơn thuần là niềm tự hào về quá khứ, mà còn là nền tảng tinh thần, nguồn vốn văn hóa và vốn xã hội có ý nghĩa đối với sự phát triển hôm nay.
Nhà văn Phạm Đức Ban nhìn nhận, văn học nghệ thuật Hà Tĩnh qua các thời kỳ luôn gắn bó với quê hương, cuộc sống và số phận con người. Trong dòng chảy ấy, các giá trị văn hóa dân gian, đặc biệt là ví, giặm, tiếp tục tạo nên bản sắc riêng, góp phần nuôi dưỡng đời sống tinh thần và sức sáng tạo của cộng đồng.
Những phân tích tại hội thảo cho thấy, chiều sâu văn hóa không chỉ nằm ở các di tích, danh nhân hay những giá trị được lưu giữ trong quá khứ, mà còn hiện diện trong phẩm chất, lối sống và sức sáng tạo của con người Hà Tĩnh. Đây chính là nền tảng quan trọng để địa phương phát huy nội lực, tạo dựng động lực phát triển bền vững.
Chuyển hóa di sản, tri thức thành động lực phát triển
Từ việc nhận diện các giá trị truyền thống, nhiều tham luận tập trung bàn về yêu cầu đưa nguồn lực văn hóa, con người vào thực tiễn phát triển. Theo TS Lê Quang Chắn, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hán - Nôm, những giá trị như lòng yêu nước, tinh thần tự lực, hiếu học, nhân ái, đoàn kết và sáng tạo có thể trở thành vốn xã hội, vốn văn hóa, nếu được khơi dậy và phát huy đúng hướng.
Ở góc độ phát triển kinh tế, ThS Thiều Đình Long, Phó Giám đốc Sở Tài chính, đề cập yêu cầu tăng cường liên kết vùng, kết nối thị trường, phát huy lợi thế Khu kinh tế Vũng Áng, hệ thống cảng biển, cửa khẩu và hành lang kinh tế Đông - Tây.
Trong khi đó, TS Phạm Huy Thông, Trường Đại học Hà Tĩnh, nhấn mạnh cần chuyển từ tư duy huy động nguồn lực để phát triển sang nâng cao năng lực tri thức để sử dụng hiệu quả nguồn lực hiện có, đồng thời tạo ra những nguồn lực mới. Hoạt động nghiên cứu khoa học cần gắn với bài toán thực tiễn của địa phương, tăng cường kết nối giữa nhà trường, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.
Phát biểu tại tọa đàm, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Phan Thiên Định nhấn mạnh yêu cầu nhìn nhận đầy đủ những thành tựu, hạn chế, rút ra bài học kinh nghiệm và nhận diện các giá trị lịch sử, văn hóa, con người như một nguồn sức mạnh nội sinh. Từ đó, ông đề xuất giải pháp thiết thực trong bảo tồn, phát huy di sản; thúc đẩy liên kết vùng, phát triển hạ tầng logistics, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Kết luận Hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Nguyệt đánh giá các tham luận đã góp phần làm rõ hơn truyền thống lịch sử, bản sắc văn hóa, phẩm chất con người Hà Tĩnh và những bài học trong quá trình xây dựng, phát triển tỉnh.
Đồng thời, bà Nguyệt đề nghị Sở VHTTDL tổng hợp các ý kiến, hoàn thiện kỷ yếu hội thảo; các sở, ngành, địa phương nghiên cứu, vận dụng kết quả vào công tác bảo tồn di sản, giáo dục truyền thống, xây dựng con người Hà Tĩnh và gắn kết nguồn lực văn hóa, con người với phát triển kinh tế - xã hội.
