Mùa này có hết “tuy nhiên”?

Ghi nhận chuyển biến tích cực trong công tác quản lý và tổ chức tại các lễ hội, di tích điểm nóng như hội Lim, hội làng Ném Thượng, đền Bà Chúa Kho…, nhưng vẫn còn đó không ít chuyện “tuy nhiên” tiếp tục đặt ra như một bài toán đòi hỏi gắt gao hơn nữa, quyết liệt hơn nữa mới mong có lời giải đáp.

Sân đền Bà Chúa Kho đã quang quẻ sạch sẽ

Nghiêm cấm quan họ ngửa nón nhận tiền

Hội Lim năm nay được tổ chức trong hai ngày 27 - 28.2. 2018 (tức 12, 13 tháng Giêng) tại ba xã thuộc tổng Nội Duệ xưa, nay là thị trấn Lim, xã Nội Duệ và xã Liên Bão. Cùng với hoạt động chính là hát quan họ tại sáu lán trại và trên sân khấu lễ hội, hội Lim còn tổ chức nhiều trò chơi dân gian truyền thống như đu tiên, vật, bịt mắt bắt dê, đập niêu, tổ tôm điếm, kéo co…

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Trưởng phòng VHTT huyện Tiên Du, Phó trưởng BTC lễ hội vùng Lim cho biết, nhằm hạn chế tối đa những mặt trái phản cảm, làm giảm nét đẹp truyền thống trong lễ hội, BTC hội Lim năm nay đã ban hành kế hoạch với nhiều nội dung chặt chẽ. Theo đó, nghiêm cấm các hình thức hát quan họ ngửa nón nhận tiền. Tại các lán trại, chỉ hát giao lưu quan họ, khuyến khích dùng nhạc cụ dân tộc và nghiêm cấm hát nhạc mới, hát chèo, hát văn nhảy đồng. “Chúng tôi yêu cầu Chủ tịch UBND các xã Nội Duệ, Liên Bão, thị trấn Lim ký cam kết không ngửa nón nhận tiền đối với các CLB quan họ hát phục vụ du khách tại lễ hội. Sẽ có lực lượng thanh, kiểm tra gắt gao, không để diễn ra những hình ảnh phản cảm, gây bức xúc. CLB nào vi phạm sẽ không được tham gia các hoạt động văn nghệ ở địa phương và năm sau không được tham gia lễ hội…”, ông Nguyễn Mạnh Hùng cho hay.

Nhiều giải pháp nhằm trả lại không gian lễ hội truyền thống, giảm thiểu sự xô bồ pha tạp cũng đã được địa phương này đưa ra lời cam kết. Cụ thể, nghiêm cấm các hàng quán, dịch vụ bày bán hàng, kinh doanh trên đồi Lim. Nghiêm cấm trò chơi điện tử, xiếc, mô tô bay, quảng cáo và các trò chơi dùng loa nén, sử dụng âm thanh loa máy có công suất lớn, gây ảnh hưởng đến không gian lễ hội…

Phó Giám đốc Sở VHTTDL tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Xuân Trung bổ sung, công tác chỉ đạo đối với một lễ hội có sức thu hút như hội Lim luôn được chú trọng. Các nội dung được ưu tiên là đảm bảo vệ sinh môi trường, an ninh trật tự, nói “không” với các vấn đề tiêu cực như mê tín dị đoan, cờ bạc trá hình, ăn mày ăn xin, đổi tiền lẻ hưởng chênh lệch. “Hình ảnh phản cảm làm mất đi nét duyên của di sản văn hóa đặc sắc vùng Kinh Bắc sẽ được chấn chỉnh quyết liệt với các quy định như không tổ chức hát quan họ dưới thuyền ở những nơi chật hẹp, mất vệ sinh; nghiêm cấm các hình thức hát quan họ ngửa nón nhận tiền. Trên thực tế, chỉ với cụm từ “ngửa nón nhận tiền” cũng đủ khiến người quan họ cảm thấy bức xúc lắm rồi…”, ông Trung chia sẻ.

Nghiêm cấm các hình thức hát quan họ ngửa nón xin tiền

Chấn chỉnh việc đốt nhiều vàng mã

Thừa nhận còn tồn tại nhiều hạn chế trong thực hiện nếp sống văn minh lễ hội, ông Nguyễn Hữu Hoa (Trưởng phòng Xây dựng nếp sống văn hóa gia đình, Sở VHTTDL Bắc Ninh) chia sẻ, hiện tượng đốt nhiều đồ mã, vàng mã gây lãng phí tại Đền Bà Chúa Kho tiếp tục là một vấn đề của Bắc Ninh ở mùa lễ hội năm nay.

Có mặt tại Đền Bà Chúa Kho trong sáng 23.1, theo ghi nhận của Báo Văn Hóa, không gian bên trong và phía trước cửa đền đã được trùng tu thoáng đãng, quang quẻ và không còn cảm giác bị bưng bít bởi các dãy hàng quán bán vàng mã. Ông Lưu Đình Thực, Phó Chủ tịch thường trực UBND TP Bắc Ninh cho biết, mùa lễ hội 2018, đền Bà Chúa Kho đã hoàn thành việc trùng tu, tôn tạo giai đoạn một với các hạng mục như mở rộng khu nội tự phía trong, làm tam quan đường lên xuống. Trong các năm 2018- 2019 sẽ tiếp tục giai đoạn hai với các hạng mục mở rộng thêm khu nội tự, điều chỉnh bãi xe ra bên ngoài nhằm tạo cảnh quan không gian cho khu vực lễ hội. TP Bắc Ninh cũng sẽ cho chuyển những ki ốt hàng quán cũ và cho xây dựng kiốt theo mẫu mới. Giai đoạn ba sẽ giải phóng hoàn toàn khu vực phụ trợ phía trước để tạo không gian lễ hội. Theo Phó Chủ tịch UBND TP Bắc Ninh Lưu Đình Thực, vấn đề ùn tắc giao thông ở đoạn đường đến đền Bà Chúa Kho đang được tập trung khắc phục và sẽ hoàn thành trước Tết Mậu Tuất.

Tuy nhiên, trả lời câu hỏi về việc quản lý đốt vàng mã tại đây, ông Lưu Đình Thực bộc bạch, đây là vấn đề rất khó. Người đi lễ đền Bà Chúa Kho vào dịp đầu và cuối năm phần lớn có tâm lý vay- trả. Quan điểm của chính quyền địa phương là bằng nhiều giải pháp để hạn chế tối đa việc đốt vàng mã, cụ thể là bằng các biển bảng tuyên truyền, nhắc nhở trên loa, đề nghị người đi lễ không đốt vàng mã mà nhập vào kho nhà đền, sau đó phân phát lộc lại cho người dân. “Giải pháp này hiện nay khá hiệu quả”, vẫn ông Lưu Đình Thực.

Trưởng phòng Xây dựng nếp sống văn hóa gia đình Nguyễn Hữu Hoa cho biết thêm, ba năm qua Sở VHTTDL Bắc Ninh đã phối hợp cùng Viện VHNT Quốc gia VN xây dựng đề án về việc quản lý đốt vàng mã tại đền Bà Chúa Kho. Tuy nhiên đến thời điểm này mới dừng ở việc khảo sát số liệu về lượng đốt, tiêu thụ vàng mã tại đền. “Dù còn nổi cộm song giải pháp chủ yếu hiện vẫn là tuyên truyền, vận động, chưa có hành lang pháp lý để nâng lên mức chế tài xử phạt đối với hành vi đốt nhiều vàng mã...”, theo ông Nguyễn Hữu Hoa.

Bên cạnh đó, UBND TP Bắc Ninh cũng quyết liệt chấn chỉnh các hiện tượng tiêu cực khác ở khu vực đền như không để diễn ra dịch vụ đổi tiền lẻ; hàng quán phải được tổ chức theo quy hoạch và niêm yết giá công khai; không ép giá, chèo kéo khách; không để xảy ra hiện tượng cúng thuê, khấn mướn…

Tuy nhiên, theo quan sát của Văn Hóa, ở không gian bên ngoài sân đền vẫn tấp nập hàng quán với ngập tràn các mặt hàng vàng mã. Đáng chú ý, hiện tượng chèo kéo du khách mua, sắp các mâm lễ lớn vẫn diễn ra phổ biến. 

Phương Anh