Hội thảo là dịp nhìn lại cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp của nhà quản lý văn hóa Lê Hồng Dương đối với công cuộc bảo tồn, phục hồi và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, đặc biệt là di sản văn hóa Kinh Bắc.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương (1921–2003), quê Đọ Xá, Bắc Ninh, từng đảm nhiệm nhiều cương vị công tác chính trị, quân sự và tuyên huấn trước khi trở thành Trưởng ty Văn hóa Hà Bắc. Trong 20 năm giữ cương vị này (1963–1983), ông đã để lại dấu ấn sâu đậm trong đời sống văn hóa địa phương, nhất là công tác sưu tầm, nghiên cứu, phục hồi và trao truyền di sản.
Trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn, chiến tranh kéo dài, ông cùng các cộng sự kiên trì về các làng quê, gặp gỡ nghệ nhân, tập hợp cán bộ chuyên môn, tổ chức nghiên cứu và xây dựng lực lượng kế cận. Với quan điểm bảo tồn phải gắn với thực hành và đời sống, ông dành nhiều tâm huyết cho việc khôi phục những giá trị văn hóa có nguy cơ mai một.
Đối với dân ca Quan họ, Lê Hồng Dương có vai trò quan trọng trong việc tổ chức sưu tầm, nghiên cứu và truyền dạy. Ông chú trọng tìm kiếm những người am hiểu, mời nghệ nhân tham gia dạy hát, tuyển chọn diễn viên, hỗ trợ cán bộ khảo cứu và khuyến khích trao đổi chuyên môn.
Việc thành lập Đội Quan họ, sau phát triển thành Đoàn Quan họ vào tháng 1.1969, gắn với vai trò tổ chức, chỉ đạo của ông cùng sự đóng góp của Nguyễn Đức Siêu, nghệ nhân Nguyễn Đức Sôi và nhiều cán bộ, diễn viên.
Với tranh dân gian Đông Hồ, ông có công trong việc khôi phục hoạt động sản xuất, quảng bá và xuất khẩu tranh, tạo điều kiện để các nghệ nhân tiếp tục duy trì nghề truyền thống.
Theo hồi ức của nghệ nhân Nguyễn Hữu Hoa, năm 1967, Lê Hồng Dương cùng cán bộ Ty Văn hóa về địa phương bàn việc phục hồi nghề tranh, cử cán bộ bám cơ sở, hỗ trợ nguyên liệu và kết nối tiêu thụ thông qua hệ thống phát hành sách. Sự hỗ trợ này góp phần duy trì các bản khắc, kỹ thuật in và kinh nghiệm làm tranh trong các gia đình nghệ nhân.
Bên cạnh đó, Lê Hồng Dương còn là người chỉ đạo, tổ chức triển khai biên soạn cuốn Địa chí Hà Bắc, được giới thiệu là công trình địa chí cấp tỉnh, thành đầu tiên của cả nước. Năm 1978, ông được UNESCO trao Bằng Danh dự vì những đóng góp xuất sắc trong việc gìn giữ các truyền thống âm nhạc có giá trị nghệ thuật và văn hóa lớn.
Ban tổ chức cho biết, Hội thảo sẽ có hơn 30 tham luận của các nhà khoa học, nhà quản lý văn hóa và văn nghệ sĩ. Các tham luận tập trung nghiên cứu về cuộc đời, sự nghiệp, tư duy quản lý và những đóng góp của Lê Hồng Dương đối với di sản văn hóa dân tộc, đặc biệt là dân ca Quan họ và tranh dân gian Đông Hồ.
Thông qua tư liệu, hồi ức của những người từng gắn bó, làm việc cùng ông và các góc nhìn chuyên môn, hội thảo hướng tới làm rõ phương thức tổ chức, quản lý văn hóa của Lê Hồng Dương: biết tập hợp người tài, trân trọng nghệ nhân, chú trọng đào tạo đội ngũ kế cận và đưa chủ trương bảo tồn vào những công việc cụ thể.
Qua đó, góp thêm tư liệu cho việc nghiên cứu lịch sử văn hóa Hà Bắc, đồng thời gợi mở những kinh nghiệm trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy di sản hiện nay.
Trong khuôn khổ hội thảo, Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh sẽ trình diễn chương trình nghệ thuật giới thiệu di sản dân ca Quan họ Bắc Ninh.
Ban Quản lý di tích Bắc Ninh cũng tổ chức trưng bày, giới thiệu và thực hành nghề làm tranh dân gian Đông Hồ, giúp các đại biểu có thêm trải nghiệm trực tiếp về những giá trị văn hóa gắn với sự nghiệp của nhà văn hóa Lê Hồng Dương.
Dịp này, Ban tổ chức cũng sẽ giới thiệu tập ký chân dung “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương – Người lưu giữ hồn quê Kinh Bắc” của hai tác giả Cao Thâm và Thái Hà.
Theo nhà văn Đặng Vương Hưng - người viết lời tựa, cuốn sách có sự đóng góp tư liệu, trí tuệ và công sức của hàng chục người từng là cán bộ, cộng sự của cố Trưởng ty Văn hóa Hà Bắc.
Từ những kết quả nghiên cứu và đánh giá tại hội thảo, Ban tổ chức hướng tới kiến nghị các cơ quan chức năng thành phố Bắc Ninh xem xét hình thức vinh danh phù hợp đối với những đóng góp của Lê Hồng Dương, trong đó có đề xuất đặt tên ông cho một công trình công cộng tại địa phương.
