Hướng đến Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11 lần đầu tiên được tổ chức, TP.HCM đang triển khai chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và trải nghiệm trên địa bàn toàn Thành phố.
Nhân dịp này, Văn Hóa có cuộc trao đổi với ông Trần Thế Thuận, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM về mục tiêu, ý nghĩa của các hoạt động cũng như định hướng phát huy giá trị văn hóa.
. PV: Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11 năm nay được tổ chức trong bối cảnh cả nước đang triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Ông nhìn nhận như thế nào về ý nghĩa của sự kiện này đối với TP.HCM?
- Ông Trần Thế Thuận: Việc tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11 có ý nghĩa quan trọng trong việc cụ thể hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phát triển văn hóa, trọng tâm là Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 30/NQ-CP của Chính phủ.
Đây không đơn thuần là một hoạt động kỷ niệm, mà còn hướng đến hình thành một đợt sinh hoạt văn hóa – chính trị sâu rộng, được tổ chức thường niên, góp phần nâng cao nhận thức xã hội về vai trò của văn hóa trong đời sống và sự phát triển của đất nước.
Thông qua các hoạt động hưởng ứng, chúng tôi mong muốn khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm công dân và khát vọng cống hiến trong các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Đây cũng là dịp để tôn vinh, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, di sản văn hóa vật thể và phi vật thể; lan tỏa hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới.
Đối với TP.HCM, Ngày Văn hóa Việt Nam còn là cơ hội để Thành phố phát huy vai trò, tiềm năng và thế mạnh của một trung tâm kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục và giao lưu quốc tế của cả nước.
Với không gian phát triển mới, gồm 168 phường, xã, đặc khu, Thành phố có thêm điều kiện để khai thác sự đa dạng về lịch sử, văn hóa, di sản và bản sắc cộng đồng của các địa bàn.
Chúng tôi xác định việc tổ chức các hoạt động phải hướng đến mục tiêu nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, đồng thời phát huy văn hóa và di sản thành nguồn lực nội sinh phục vụ phát triển nhanh, bền vững và hội nhập quốc tế.
Quan trọng hơn, các giá trị văn hóa cần được hiện diện thường xuyên trong đời sống, trở thành nhu cầu tự thân của mỗi người dân và cộng đồng.
. Được biết, TP.HCM tổ chức nhiều hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam trên địa bàn toàn Thành phố. Những nội dung nào được xác định là trọng tâm, thưa ông?
- Theo Kế hoạch của UBND TP.HCM, các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11 được tổ chức gắn với kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam – Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23.11.
Trong đó, Tuần Văn hóa – Đại đoàn kết từ ngày 18 – 24.11.2026 là đợt hoạt động cao điểm, tạo không gian để các tầng lớp nhân dân cùng tham gia, giao lưu và thụ hưởng các giá trị văn hóa.
Điểm đáng chú ý là chương trình được triển khai trên phạm vi rộng, kết hợp giữa các hoạt động tại khu vực trung tâm với địa bàn cơ sở, khu dân cư, trường học, khu công nghiệp và các thiết chế văn hóa.
Tại Phố đi bộ Nguyễn Huệ, từ ngày 18 – 24.11, Ngày hội Đại đoàn kết – Sắc màu văn hóa Việt sẽ tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, giao lưu và trải nghiệm, giới thiệu bản sắc văn hóa của Thành phố, các dân tộc, tôn giáo và các tầng lớp nhân dân.
Bên cạnh đó, Thành phố tổ chức triển lãm tranh cổ động, mỹ thuật, nhiếp ảnh tại nhiều địa điểm; Lễ hội Nhiếp ảnh quốc tế TP.HCM; triển lãm mỹ thuật với chủ đề “TP.HCM – Văn hóa sáng tạo, kiến tạo tương lai”; Hội sách Côn Đảo với chủ đề “Huyền thoại Côn Đảo”…
Các nhà hát, bảo tàng, di tích cũng tăng cường biểu diễn, trưng bày, triển lãm, giao lưu và tổ chức hoạt động trải nghiệm, giáo dục di sản.
Một nội dung quan trọng khác là giới thiệu các ngành công nghiệp văn hóa có tiềm năng của Thành phố. Trong ba ngày 22 – 24.11, tại Phố đi bộ Nguyễn Huệ sẽ hình thành các không gian giới thiệu điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, phần mềm và trò chơi giải trí, thủ công mỹ nghệ, quảng cáo, du lịch văn hóa và chuyển đổi số.
Qua đó, người dân và du khách có điều kiện tiếp cận những sản phẩm, hoạt động sáng tạo, đồng thời hiểu rõ hơn về tiềm năng của các lĩnh vực này trong đời sống kinh tế – xã hội.
Các chương trình nghệ thuật cũng được tổ chức tại nhiều khu vực. Đáng chú ý là chương trình nghệ thuật chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam, kết hợp cầu truyền hình trực tiếp vào 20h ngày 24.11 tại ba địa điểm: đường đi bộ Nguyễn Huệ, Công viên Trung tâm thành phố mới ở phường Bình Dương và Quảng trường Tháp Tam Thắng ở phường Vũng Tàu.
Cùng với đó là chương trình nghệ thuật 3D Mapping trước trụ sở UBND Thành phố và Khách sạn Rex từ ngày 21 –24.11.
Thông qua cách tổ chức này, Thành phố mong muốn tạo nên một không gian văn hóa đa dạng, có sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa hoạt động chuyên nghiệp và phong trào quần chúng, giữa khu vực trung tâm và cơ sở.
Quan điểm của Thành phố là các chương trình phải bảo đảm chất lượng, có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp điều kiện thực tế, tránh phô trương, hình thức và lãng phí.
. Kế hoạch nhấn mạnh người dân là chủ thể sáng tạo, tham gia và thụ hưởng các giá trị văn hóa. Xin ông cho biết Thành phố sẽ thực hiện điều này như thế nào?
- Đây là một trong những yêu cầu xuyên suốt trong quá trình tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026. Văn hóa trước hết phải bắt nguồn từ đời sống, phục vụ đời sống và được cộng đồng gìn giữ, phát huy.
Vì vậy, chúng tôi xác định người dân không chỉ là đối tượng tiếp nhận các chương trình mà còn cần được tạo điều kiện tham gia sáng tạo, thực hành và đóng góp vào các hoạt động văn hóa tại địa phương.
Theo đó, bên cạnh những chương trình quy mô cấp Thành phố, các địa phương được khuyến khích tổ chức hoạt động phù hợp với đặc điểm dân cư, điều kiện và bản sắc văn hóa của từng địa bàn.
Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc tại khu dân cư, cơ quan, trường học và doanh nghiệp sẽ gắn với các hoạt động văn nghệ, thể thao, sinh hoạt cộng đồng, chăm lo an sinh xã hội, bảo vệ môi trường, xây dựng cảnh quan và biểu dương những gia đình, tập thể, cá nhân tiêu biểu.
Thành phố cũng phát động phong trào xây dựng “Khu dân cư đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc”. Đây là nội dung có ý nghĩa thiết thực bởi xây dựng môi trường văn hóa không thể chỉ thực hiện thông qua các chương trình biểu diễn hay sự kiện tập trung, mà còn phải được hình thành từ nếp sống, cách ứng xử, tinh thần trách nhiệm và sự gắn bó giữa các thành viên trong cộng đồng.
Đồng thời, Thành phố vận động các bảo tàng, nhà hát, rạp xiếc, cụm rạp chiếu phim tư nhân và các cơ sở dịch vụ văn hóa tham gia chính sách miễn, giảm giá vé hoặc ưu đãi cho học sinh, sinh viên, công nhân, người lao động và du khách.
Chúng tôi cũng chú trọng đưa các hoạt động về cơ sở, khu công nghiệp, trường học và không gian sinh hoạt cộng đồng, để người dân ở các địa bàn khác nhau đều có cơ hội tham gia.
Việc tổ chức các chương trình biểu diễn nghệ thuật truyền thống, trò chơi dân gian, thể thao dân tộc, trải nghiệm di sản và hoạt động đọc sách sẽ góp phần đưa văn hóa đến gần hơn với nhiều nhóm công chúng.
Tuy nhiên, hiệu quả không chỉ được đánh giá bằng số lượng chương trình hay lượng người tham dự. Điều quan trọng hơn là sau các hoạt động, người dân có thêm cơ hội tiếp cận văn hóa, có ý thức hơn trong gìn giữ di sản, xây dựng nếp sống văn minh và chủ động tham gia các hoạt động cộng đồng.
Đây cũng là cơ sở để các địa phương tiếp tục duy trì những mô hình phù hợp sau khi Tuần Văn hóa – Đại đoàn kết kết thúc.
. Sở Văn hóa và Thể thao sẽ làm gì để các hoạt động không dừng lại ở sự kiện mà còn tạo ra giá trị lâu dài, thưa ông?
- TP.HCM có nhiều điều kiện để phát triển công nghiệp văn hóa nhờ quy mô thị trường, nguồn nhân lực sáng tạo, hệ thống thiết chế văn hóa, hoạt động nghệ thuật phong phú và khả năng giao lưu quốc tế.
Các lĩnh vực như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, quảng cáo, mỹ thuật, nhiếp ảnh, thiết kế, xuất bản, du lịch văn hóa, phần mềm và trò chơi giải trí đều có tiềm năng đóng góp vào sự phát triển kinh tế – xã hội của Thành phố.
Việc đưa các không gian công nghiệp văn hóa vào chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm nay nhằm giới thiệu rõ hơn những tiềm năng, sản phẩm và năng lực sáng tạo đó đến người dân, du khách, doanh nghiệp và các đối tác.
Chẳng hạn, không gian điện ảnh giới thiệu những tác phẩm có bối cảnh hoặc phản ánh đời sống, con người TP.HCM, đồng thời tổ chức giao lưu với nhà làm phim trẻ, diễn đàn hợp tác quốc tế về sản xuất phim và phát triển nguồn nhân lực.
Không gian nghệ thuật biểu diễn giới thiệu các loại hình sân khấu truyền thống và đương đại, trong đó có cải lương, hát bội, đờn ca tài tử và các loại hình nghệ thuật đặc sắc của nhiều vùng miền. Những hoạt động này vừa góp phần quảng bá giá trị văn hóa, vừa tạo thêm cơ hội tiếp cận công chúng cho các đơn vị nghệ thuật.
Đối với thủ công mỹ nghệ, Thành phố chú trọng giới thiệu sản phẩm làng nghề, trình diễn kỹ thuật chế tác, tổ chức trải nghiệm và kết nối giao thương, thương mại điện tử.
Trong lĩnh vực du lịch văn hóa, các di tích, bảo tàng, lễ hội, công trình kiến trúc và sản phẩm du lịch đặc trưng sẽ được giới thiệu kết hợp với công nghệ số, bản đồ du lịch và các hình thức tương tác.
Những lĩnh vực khác như quảng cáo, phần mềm, trò chơi giải trí cũng được giới thiệu thông qua sản phẩm, giải pháp và hoạt động trải nghiệm thực tế.
Theo chúng tôi, phát triển công nghiệp văn hóa cần gắn kết hài hòa giữa bảo tồn bản sắc và đổi mới sáng tạo, giữa giá trị văn hóa và hiệu quả kinh tế. Việc ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số có vai trò quan trọng nhưng phải phục vụ mục tiêu bảo tồn, quảng bá và phát huy giá trị văn hóa, không làm sai lệch hoặc thương mại hóa di sản.
Sau chuỗi hoạt động năm 2026, Sở Văn hóa và Thể thao sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ngành, địa phương, đơn vị nghệ thuật, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan để phát huy những mô hình có hiệu quả, tăng cường liên kết giữa các lĩnh vực và mở rộng sự tham gia của các chủ thể sáng tạo.
Chúng tôi cũng xác định cần quan tâm hơn đến môi trường hoạt động của văn nghệ sĩ, nghệ nhân, doanh nghiệp và lực lượng sáng tạo trẻ; tạo điều kiện để các sản phẩm văn hóa có cơ hội tiếp cận thị trường và công chúng.
Mục tiêu lâu dài là từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa có khả năng phát triển bền vững, trong đó bản sắc văn hóa là nền tảng, sáng tạo là động lực và người dân vừa là chủ thể vừa là đối tượng thụ hưởng.
Qua đó, văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, góp phần xây dựng TP.HCM phát triển hiện đại, năng động nhưng vẫn giữ gìn bản sắc và chiều sâu văn hóa.
. Trân trọng cảm ơn ông!
