“Những lớp phù sa” kể chuyện văn hóa Bắc Bộ từ dòng sông Hồng

VHO - Tối 2.9, tại Nhà hát Thực hành Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội, Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội phối hợp cùng Công ty TNHH Sáng tạo nghệ thuật CNA giới thiệu “Những lớp phù sa” - dự án nghệ thuật đương đại lấy hình tượng dòng sông Hồng và những lớp phù sa văn hóa để kể câu chuyện về vùng đất, con người và ký ức Bắc Bộ.

 

Đây là chương trình mở đầu cho một dự án nghệ thuật dài hơi gắn với văn hóa, làng nghề, di sản và du lịch văn hóa Việt Nam, hướng tới trở thành một điểm đến văn hóa mới của Hà Nội.

Đưa chất liệu truyền thống vào ngôn ngữ đương đại

Những lớp phù sa bắt đầu từ một hình ảnh giản dị: một giọt nước rời khỏi mây và bắt đầu hành trình theo dòng sông Hồng.

Trong hành trình ấy, giọt nước vừa là nhân vật, vừa là người dẫn chuyện, đưa khán giả đi qua 5 hồi của tác phẩm: Giọt nước - Khởi nguồn; Làng - Nơi sự sống bén rễ; Chợ - Nơi dòng chảy kết nối; Yêu - Nơi sự sống được tiếp nối và Hội - Nơi văn hóa thăng hoa.

Từ quy luật hình thành phù sa, những vật chất nhỏ bé được dòng sông mang theo và bồi đắp qua thời gian, tác phẩm xây dựng một ẩn dụ về dòng chảy văn hóa.

Ở đó, lịch sử, ký ức, phong tục, tín ngưỡng và nghệ thuật được trao truyền qua nhiều thế hệ, tạo nên những tầng giá trị làm nên bản sắc của cộng đồng.

Không gian văn hóa Bắc Bộ trong tác phẩm hiện lên qua những hình ảnh gần gũi như làng quê, bến nước, cây đa, con đò, phiên chợ, những làng nghề thủ công truyền thống và những cuộc hẹn hò lứa đôi.

Đặc biệt, hình ảnh các làng nghề trở thành một chất liệu quan trọng khi những giá trị truyền thống được gìn giữ qua đôi bàn tay người thợ.

Gốm, lụa, mây tre đan, sơn mài và nhiều nghề thủ công khác hiện diện như những câu chuyện về vùng đất, kỹ nghệ và con người, để từ đó nghệ thuật đương đại đối thoại với di sản truyền thống trên sân khấu.

Múa dân gian đương đại là ngôn ngữ biểu đạt chính của Những lớp phù sa, kết hợp với hát ru, hát xẩm, hát văn và âm nhạc truyền thống. Chuyển động hình thể, âm nhạc, ánh sáng và hình ảnh cùng tham gia dẫn dắt câu chuyện, tạo nên một không gian biểu đạt đa chiều.

Âm thanh vòm được sử dụng để mở rộng không gian cảm nhận, từ tiếng thiên nhiên, tiếng mái chèo đến nhịp trống hội và các làn điệu dân gian.

Cách tiếp cận này giúp câu chuyện được cảm nhận trực tiếp bằng thị giác và thính giác, đồng thời giảm bớt rào cản ngôn ngữ đối với khán giả quốc tế.

Chương trình quy tụ ê-kíp sáng tạo đến từ nhiều lĩnh vực nghệ thuật. NSND Trần Ly Ly đảm nhiệm kịch bản và tổng đạo diễn; nhạc sĩ Đặng Tiến Đạt (Đạt Kìm) là đạo diễn âm nhạc; NSƯT Cao Ngọc Ánh giữ vai trò chỉ đạo nghệ thuật.

Cùng tham gia còn có nhà thiết kế sân khấu Phùng Nam Thắng và các nghệ sĩ, biên đạo, chuyên gia về sân khấu, visual art, kỹ xảo, âm thanh và trang phục.

Sự kết hợp giữa tư duy sân khấu đương đại của NSND Trần Ly Ly và màu sắc âm nhạc dân tộc của Đạt Kìm tạo nên không gian nghệ thuật, trong đó chất liệu truyền thống được thể hiện bằng ngôn ngữ sân khấu đương đại.

Hướng tới một điểm đến văn hóa mới

Việc tổ chức Những lớp phù sa tại Nhà hát Thực hành cũng nằm trong định hướng của Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội nhằm mở rộng không gian này từ hoạt động đào tạo sang sáng tạo, biểu diễn và kết nối nghệ thuật với công chúng.

Việc hướng tới duy trì chương trình định kỳ tại đây được kỳ vọng góp phần để Nhà trường tham gia phát triển các sản phẩm nghệ thuật gắn với văn hóa, di sản và du lịch, một lĩnh vực quan trọng trong công nghiệp văn hóa của Thủ đô.

Những lớp phù sa hướng tới cả khán giả Việt Nam và du khách quốc tế. Với công chúng trong nước, chương trình mang đến một góc nhìn mới về những chất liệu quen thuộc của văn hóa Bắc Bộ.

Với du khách quốc tế, dòng sông Hồng, làng nghề, âm nhạc dân gian và nghệ thuật thị giác tạo thành một câu chuyện có thể cảm nhận mà không phụ thuộc nhiều vào ngôn ngữ.

Việc lựa chọn ngày 2.9 - Quốc khánh Việt Nam cho đêm công diễn đầu tiên cũng mang ý nghĩa đặc biệt, khi câu chuyện về những giá trị làm nên bản sắc Việt Nam được kể từ những điều bình dị: đất, nước, làng quê, nghề truyền thống, những làn điệu dân gian và ký ức cộng đồng.

Sau đêm ra mắt, chương trình dự kiến duy trì lịch diễn định kỳ vào cuối tuần, từng bước xây dựng cộng đồng khán giả và phát triển thành một dự án nghệ thuật có đời sống lâu dài.

Từ một giọt nước, dòng sông được hình thành. Từ những lớp phù sa, đất đai trở nên màu mỡ. Và từ những lớp ký ức được trao truyền, văn hóa tiếp tục được gìn giữ, tiếp nối qua các thế hệ.

Những lớp phù sa vì thế cũng đặt ra một câu hỏi: chúng ta sẽ tiếp tục bồi đắp thêm những tầng bậc giá trị nào cho văn hóa Việt Nam?