Điều chỉnh 40,06km² diện tích tự nhiên với 1.057 người, từ tỉnh Phú Thọ về thành phố Hà Nội
Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, việc điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính giữa TP. Hà Nội và tỉnh Phú Thọ được thực hiện trên cơ sở chủ trương của Bộ Chính trị, quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và các nghị quyết có liên quan của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Theo Bộ trưởng, phương án điều chỉnh địa giới đã được Bộ Chính trị thống nhất về chủ trương, nhận được sự đồng thuận, thống nhất cao của cấp ủy, chính quyền và nhân dân hai địa phương.
Việc điều chỉnh địa giới không chỉ nhằm bảo đảm quản lý đồng bộ, xuyên suốt đối với Vườn quốc gia Ba Vì mà còn mang lại lợi ích phát triển lâu dài cho Vùng Thủ đô và cả nước.
Theo phương án Chính phủ trình, sẽ điều chỉnh 40,06km² diện tích tự nhiên, gồm 25,29km² thuộc Vườn quốc gia Ba Vì và 14,77km² vùng đệm, với quy mô dân số 1.057 người, từ tỉnh Phú Thọ về thành phố Hà Nội quản lý.
Sau khi điều chỉnh, thành phố Hà Nội có diện tích tự nhiên khoảng 3.399,9 km²; tỉnh Phú Thọ có diện tích tự nhiên khoảng 9.306,64 km². Số lượng đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc của hai địa phương không thay đổi.
Đáng chú ý, việc điều chỉnh địa giới hành chính không làm thay đổi trụ sở, tổ chức bộ máy của chính quyền địa phương các cấp; đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cơ bản được giữ ổn định.
Về điều kiện, tiêu chuẩn, Chính phủ khẳng định phương án điều chỉnh đáp ứng các quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Đối với yêu cầu phù hợp với quy hoạch, Bộ Chính trị đã đồng ý về chủ trương và đề nghị rà soát, điều chỉnh các quy hoạch có liên quan sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết.
Do diện tích tự nhiên của thành phố Hà Nội và tỉnh Phú Thọ biến động không quá 20%, việc điều chỉnh không phải thực hiện đánh giá lại các tiêu chuẩn của đơn vị hành chính cấp tỉnh theo quy định.
Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, hồ sơ đề án và trình tự, thủ tục được thực hiện theo đúng quy định của Đảng và pháp luật. Ủy ban nhân dân hai địa phương đã tổ chức lấy ý kiến nhân dân với tỷ lệ đồng thuận cao, trong đó thành phố Hà Nội đạt 94,97%, tỉnh Phú Thọ đạt 97,1%.
Trên cơ sở đó, Chính phủ đề nghị Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết về việc điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính giữa TP. Hà Nội và tỉnh Phú Thọ ngay tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI.
Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính giữa thành phố Hà Nội và tỉnh Phú Thọ với những lý do được nêu trong Tờ trình và Đề án của Chính phủ.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, việc điều chỉnh đã được Bộ Chính trị xem xét, đồng ý về chủ trương; trình tự, thủ tục lập đề án đáp ứng quy định của pháp luật.
Đề án đã được lấy ý kiến cử tri và Hội đồng nhân dân ở các đơn vị hành chính chịu ảnh hưởng trực tiếp, với tỷ lệ tán thành cao. Thành phần hồ sơ đầy đủ, đúng quy định, đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, quyết định.
Cơ quan chủ trì xây dựng đề án cũng đã tiếp thu đầy đủ, nghiêm túc các ý kiến thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Trên cơ sở xem xét Tờ trình và Đề án, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp kiến nghị Quốc hội tán thành, thông qua Nghị quyết về việc điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính giữa TP. Hà Nội và tỉnh Phú Thọ.
Đồng thời, Ủy ban đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương khẩn trương hoàn thành việc xác định chính xác diện tích tự nhiên của các đơn vị hành chính cấp xã và công bố công khai, phục vụ kịp thời yêu cầu quản lý nhà nước.
Theo cơ quan thẩm tra, việc xác định và công bố chính xác diện tích tự nhiên của các đơn vị hành chính cấp xã cũng nhằm bảo đảm tính khách quan, thống nhất của số liệu, tạo thuận lợi cho quá trình xây dựng các đề án sắp xếp, thành lập đơn vị hành chính trong thời gian tới.
Phát huy vai trò phát triển du lịch gắn với bảo tồn
Thảo luận tại Tổ 1 (Đoàn ĐBQH TP. Hà Nội), đại biểu Nguyễn Ngọc Việt bày tỏ đồng tình với chủ trương điều chỉnh địa giới hành chính giữa thành phố Hà Nội và tỉnh Phú Thọ, chuyển toàn bộ Vườn quốc gia Ba Vì về Hà Nội quản lý.
Đại biểu nhấn mạnh, việc điều chỉnh không chỉ tạo điều kiện thống nhất quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Vườn quốc gia Ba Vì mà còn mở ra cơ hội thúc đẩy liên kết vùng, phát triển du lịch; đồng thời đề nghị quan tâm rà soát chính sách dân tộc, thủ tục hành chính, giáo dục và tổ chức bộ máy để bảo đảm ổn định đời sống người dân sau bàn giao.
Nguyễn Ngọc Việt cơ bản đồng tình với các quan điểm và Tờ trình của Chính phủ về điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính giữa thành phố Hà Nội và tỉnh Phú Thọ.
Theo đại biểu, chủ trương này tiếp tục thể hiện tư duy đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương.
Sau khi Bộ Nông nghiệp và Môi trường bàn giao Vườn quốc gia Ba Vì cho Hà Nội, việc tiếp tục điều chỉnh địa giới hành chính, đưa toàn bộ Vườn quốc gia Ba Vì về thành phố quản lý là cần thiết nhằm bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất trong quản lý, đồng thời phát huy và bảo tồn những giá trị đặc biệt của khu vực.
"Đây là sự thay đổi lớn về tư duy quản lý, không còn bó hẹp trong ranh giới địa phương mà hướng tới tạo động lực phát triển liên kết vùng. Theo tinh thần Nghị quyết 26, Hà Nội được xác định là một trong ba cực tăng trưởng về phát triển du lịch. Khi Thủ đô phát triển trở thành cực tăng trưởng, khu vực phía Tây, trong đó có Ba Vì, cần phát huy vai trò phát triển du lịch gắn với bảo tồn, đồng thời tạo sức lan tỏa, dẫn dắt phát triển du lịch cho cả vùng", đại biểu Nguyễn Ngọc Việt nhấn mạnh.
Liên hệ với định hướng phát triển liên kết vùng, đại biểu cho rằng Hà Nội cần phát huy trách nhiệm dẫn dắt, kết nối các khu vực như khu di tích Đất Tổ gắn với khu vực Ba Vì, Sơn Tây.
Cùng với đó, ở phía Nam, thành phố cũng đầu tư tuyến đường Mỹ Đình – Ba Sa – Bái Đính nhằm thúc đẩy phát triển khu vực này. Từ những định hướng đó, đại biểu khẳng định hoàn toàn đồng tình với chủ trương điều chỉnh địa giới, bởi đây là cơ sở để tăng cường liên kết vùng và phát huy vai trò dẫn dắt của Thủ đô.
Về thời điểm bàn giao, đại biểu thống nhất thực hiện chính thức từ ngày 1.1.2027, tạo khoảng thời gian để hai địa phương rà soát, chuẩn bị các điều kiện cần thiết. Mặc dù số lượng dân cư bàn giao không lớn, với 243 hộ và 1.057 nhân khẩu, song phần lớn là đồng bào dân tộc Mường và Dao. Do đó, yếu tố dân tộc cần được đặc biệt quan tâm trong quá trình triển khai.
Từ thực tế này, đại biểu đề nghị trong Đề án của thành phố Hà Nội cần quan tâm bố trí đầu mối phối hợp về công tác dân tộc, tôn giáo. Với quy mô dân số hơn 1.000 người, có thể giao Ban Dân tộc, Tôn giáo của thành phố chủ trì, phối hợp với Ban Dân tộc, Tôn giáo của tỉnh Phú Thọ để rà soát chính sách, bảo đảm sự hài hòa giữa hai địa phương.
Đại biểu lưu ý, khu vực vùng đệm sau điều chỉnh chỉ cách nhau một con đường, người dân hai bên có thể có quan hệ thân tộc, thậm chí là anh em ruột thịt nhưng thuộc hai địa bàn hành chính khác nhau. Vì vậy, khi các chính sách mới được triển khai, cần có sự phối hợp, điều hòa phù hợp, tránh phát sinh tâm tư trong nhân dân, bảo đảm người dân được quan tâm và thụ hưởng chính sách một cách hợp lý.
Bảo vệ nguồn nước, hệ sinh thái rừng, cảnh quan thiên nhiên, bản sắc văn hóa
Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Tuyến bày tỏ nhất trí cao với hồ sơ do Chính phủ và các cơ quan của Quốc hội trình về điều chỉnh địa giới hành chính giữa thành phố Hà Nội và tỉnh Phú Thọ.
Theo đại biểu, việc điều chỉnh không đơn thuần là mở rộng diện tích Thủ đô mà còn nhằm tổ chức lại không gian quản lý hợp lý, bảo đảm thống nhất, hiệu quả, phù hợp với thực tiễn phát triển và chủ trương của Bộ Chính trị.
Đại biểu nhấn mạnh, phương án điều chỉnh phù hợp với quy hoạch của hai địa phương, đặc biệt là Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm. Quá trình thực hiện cần đặt mục tiêu bảo vệ nguồn nước, hệ sinh thái rừng, cảnh quan thiên nhiên, bản sắc văn hóa và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân lên hàng đầu.
Về phương án điều chỉnh, đại biểu cho biết không làm thay đổi số lượng, tên gọi đơn vị hành chính cấp xã của hai địa phương, do đó không gây gián đoạn các thủ tục hành chính. Phạm vi điều chỉnh liên quan đến 243 hộ với 1.007 nhân khẩu. Với quy mô này, việc rà soát, cập nhật dữ liệu dân cư và bảo đảm quyền lợi của người dân có thể triển khai thuận lợi.
Đại biểu tin tưởng Hà Nội sẽ bảo đảm các chính sách về dân tộc, giáo dục, y tế và sinh kế cho người dân trong khu vực điều chỉnh. Đồng thời, đánh giá cao kết quả lấy ý kiến với tỷ lệ đồng thuận hơn 97% tại Hà Nội và 97,4% tại Phú Thọ.
Về thời điểm có hiệu lực, ĐBQH Nguyễn Thị Tuyến nhất trí với phương án từ ngày 1.1.2027. Việc đưa Vườn quốc gia Ba Vì và vùng đệm về Hà Nội quản lý sẽ góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ rừng, phát triển du lịch gắn với Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, đồng thời tạo thuận lợi cho định hướng phát triển Khu công nghệ cao Hòa Lạc, khu đô thị và Đại học Quốc gia Hà Nội tại khu vực này.
