Đề xuất quy định tiêu chí xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa lưu thông trong nước

VHO - Bộ Công Thương vừa có Tờ trình số 4153/TTr-BCT trình Chính phủ về việc xây dựng Nghị định quy định tiêu chí xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa lưu thông trong nước

Việc xây dựng Nghị định này nhằm hoàn thiện khung pháp lý về xác định xuất xứ hàng hóa, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong bối cảnh hoạt động sản xuất, kinh doanh và chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng phát triển.

Theo Bộ Công Thương, cho tới nay, Việt Nam đã ban hành nhiều quy định về xuất xứ hàng hóa nhưng các quy định này chỉ áp dụng cho hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu nhằm phục vụ mục tiêu quản lý ngoại thương hoặc giúp hàng hóa được hưởng ưu đãi thuế quan theo các hiệp định thương mại tự do. 

Hiện tại, pháp luật vẫn chưa có quy định cụ thể về tiêu chí xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước.

Sự thiếu hụt này dẫn đến những bất cập lớn trong thực tiễn quản lý thị trường.

Một số sản phẩm dù chỉ trải qua các công đoạn gia công, lắp ráp, hoặc chế biến đơn giản, không làm thay đổi cơ bản tính chất hàng hóa, vẫn được doanh nghiệp tự gắn nhãn "sản xuất tại Việt Nam" hay “sản phẩm của Việt Nam”.

Thực tế này gây thắc mắc, bức xúc cho người tiêu dùng, nhưng các cơ quan chức năng lại không có căn cứ pháp lý hay chế tài để xử lý. 

Thậm chí, nhiều loại hàng hóa nhập khẩu hoặc đặt gia công từ nước ngoài vẫn bị gắn mác "Made in Vietnam" nhằm mục đích gian lận thương mại. 

Điều này không chỉ gây hậu quả trực tiếp đến người tiêu dùng mà còn làm giảm uy tín, tính cạnh tranh của các ngành hàng sản xuất tại Việt Nam ngay trên sân nhà.

Trước bối cảnh đó, việc ban hành Nghị định là vô cùng cấp thiết.

Theo dự thảo, hàng hóa được xác định có xuất xứ Việt Nam phải đáp ứng các tiêu chí cụ thể.

Đối với hàng hóa không được sản xuất hoàn toàn từ nguyên liệu trong nước, việc xác định xuất xứ sẽ căn cứ vào các tiêu chí riêng được quy định tại Nghị định, đồng thời quy định rõ các công đoạn gia công, chế biến đơn giản sẽ không được coi là căn cứ để xác định xuất xứ Việt Nam. 

Đáng chú ý, dự thảo quy định việc thể hiện thông tin xuất xứ trên hàng hóa sẽ được thực hiện theo nguyên tắc tự nguyện, tự kê khai; tuy nhiên, tổ chức và cá nhân phải chịu trách nhiệm hoàn toàn và có nghĩa vụ chứng minh khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.

Dự thảo Nghị định này cũng hướng tới việc cải cách khi không làm phát sinh bất kỳ thủ tục hành chính mới nào cho doanh nghiệp.

Nghị định này bổ sung quy định rõ ràng, minh bạch và có căn cứ pháp lý phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành đối với hàng hóa lưu thông trong nước.

Làm căn cứ chuẩn xác để doanh nghiệp thể hiện xuất xứ trên nhãn, bao bì, thực hiện quảng cáo hàng hóa, xây dựng thương hiệu uy tín, cũng như phục vụ công tác quản lý và tham gia các hoạt động đầu tư, đấu thầu.

Xây dựng một hệ tiêu chí có tính ứng dụng cao để hỗ trợ doanh nghiệp tự xác định, công bố xuất xứ; đồng thời giúp các cơ quan quản lý có công cụ giám sát, kiểm tra, phân xử các xung đột giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng.

Tăng cường phòng chống và ngăn chặn hiệu quả tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, giả mạo xuất xứ hoặc chuyển tải bất hợp pháp, từ đó bảo vệ vững chắc uy tín của hàng hóa Việt Nam và đảm bảo tối đa quyền lợi của người tiêu dùng.

Việc ban hành Nghị định quy định tiêu chí xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa lưu thông trong nước sẽ tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch, thông thoáng, giúp nâng cao năng lực sản xuất và trách nhiệm của doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền thương mại nội địa.