Từ những câu chuyện ứng xử đến kỹ năng phòng tránh tai nạn, cả hai nội dung đều vô cùng quan trọng để xây dựng trường học an toàn và hạnh phúc, chương trình đã đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với đời sống học đường.
Để trẻ hiểu điều gì có thể làm tổn thương bạn
Trong sân Trường Tiểu học Cát Linh - Phân hiệu Tô Vĩnh Diện, hàng trăm học sinh trong sắc áo đỏ chăm chú theo dõi buổi tuyên truyền. Trên màn hình lớn, những tình huống quen thuộc hiện lên sinh động: Bạn nhỏ bị ngã, em bé đứng trước ổ điện, những đứa trẻ xô đẩy, bắt nạt nhau... Các câu hỏi liên tiếp được đặt ra, nhiều cánh tay giơ lên xin trả lời.
Không khí trở nên sôi nổi khi bác sĩ Trần Hoài Bắc, đến từ Trạm Y tế phường Ô Chợ Dừa, trao đổi trực tiếp với học sinh. Các em hào hứng kể lại những điều mình biết, hỏi về các tình huống có thể gặp trong cuộc sống. Đáng chú ý, có em băn khoăn: “Chúng con không thích bạn, rủ nhau không chơi với bạn sao lại là bạo lực học đường?”.
Câu hỏi chạm đến một vấn đề không dễ giải thích, ngay cả với người lớn. Trẻ em có quyền lựa chọn bạn chơi, nhưng việc cố tình lôi kéo cả nhóm xa lánh, cô lập một bạn khác lại có thể trở thành hành vi bắt nạt. Ranh giới nằm ở cách ứng xử, mức độ cố ý gây tổn thương và hậu quả đối với người bị nhắm đến.
Bắt nạt không nhất thiết bắt đầu bằng cú đánh, mà có thể là lời chế giễu lặp đi lặp lại, cố tình loại một bạn khỏi hoạt động chung, nhắn tin xúc phạm hoặc phát tán hình ảnh của bạn để làm trò cười. Với học sinh tiểu học, nhiều hành vi diễn ra trong tâm thế đùa nghịch, nhưng người chịu đựng có thể mang theo cảm giác sợ hãi, mặc cảm mỗi khi đến lớp.
Bởi vậy, thay vì những lời răn dạy chung chung, các em cần được phân tích từng tình huống cụ thể: Khi không muốn chơi với một bạn, nên ứng xử thế nào? Nếu chứng kiến bạn bị bắt nạt, có nên im lặng? Khi bị đe dọa hoặc cô lập, cần tìm đến ai? Đây cũng là nội dung Trường Tiểu học Cát Linh chú trọng trong hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam (9.11.2026).
Thông điệp Lá chắn yêu thương được giới thiệu bằng những hình ảnh gần gũi: Xây dựng tình bạn đẹp, tôn trọng sự khác biệt, không cổ vũ hay phát tán hình ảnh bạo lực lên mạng xã hội; tìm kiếm sự hỗ trợ của thầy cô, cha mẹ khi bị bắt nạt. Học sinh còn được khuyến khích đặt câu hỏi, kể cả khi các em chưa hiểu đúng, để người lớn có dịp giải thích cặn kẽ. Những trao đổi ấy giúp thầy cô hiểu học sinh nghĩ gì về bắt nạt, thay vì cho rằng các em đã biết.
Học cách tự bảo vệ mình từ những tình huống gần gũi
Cùng với phòng, chống bạo lực học đường, nội dung phòng tránh tai nạn thương tích thu hút sự quan tâm của học sinh. Những nguy cơ bác sĩ Trần Hoài Bắc đề cập đều có thể xảy ra hằng ngày: Ngã khi chạy nhảy, bỏng do tiếp xúc vật nóng, điện giật, đuối nước, ngộ độc hoặc tai nạn giao thông.
Không dừng ở việc nhận diện nguy cơ, buổi sinh hoạt còn hướng dẫn kỹ năng sơ cứu ban đầu. Trên sân khấu, một học sinh được mời tham gia tình huống giả định bị thương ở tay. Dưới sự hướng dẫn của nhân viên y tế, em thực hành cách nâng đỡ, cố định cánh tay bằng băng tam giác.
Với trẻ nhỏ, hình ảnh thực hành thường dễ ghi nhớ hơn nhiều lời giải thích. Điều quan trọng là các em phải biết giới hạn của mình. Khi gặp người bị tai nạn, trẻ cần báo ngay cho thầy cô, cha mẹ hoặc người lớn có trách nhiệm; không tự ý di chuyển người nghi bị chấn thương nặng hay thực hiện thao tác vượt quá hiểu biết.
Sự tham gia của Trạm Y tế phường Ô Chợ Dừa cho thấy hiệu quả phối hợp giữa nhà trường và lực lượng chuyên môn. Qua video, câu hỏi tương tác và thực hành, học sinh được trực tiếp suy nghĩ, tham gia xử lý tình huống thay vì chỉ nghe những điều được căn dặn.
Từ lời dạy đến cách ứng xử mỗi ngày
Phát động hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026, Nhà giáo Bùi Thị Hòa, Bí thư Đảng bộ, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Cát Linh nhấn mạnh việc giáo dục học sinh ý thức sống có trách nhiệm, biết tôn trọng bản thân và người khác ngay từ những năm học đầu đời.
Theo Nhà giáo Bùi Thị Hòa, giáo dục pháp luật cần được lồng ghép vào các môn học, hoạt động giáo dục bằng những hình thức phù hợp lứa tuổi. Các em được hướng dẫn chấp hành nội quy, luật giao thông, không bắt nạt bạn bè, biết tự bảo vệ mình trên mạng và tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần thiết. Cô mong mỗi học sinh trở thành “một tuyên truyền viên nhỏ tuổi”, lan tỏa những hành động đẹp trong gia đình, nhà trường và cộng đồng.
Chia sẻ quan điểm này, cô giáo Vũ Hoài Thu cho rằng giáo dục pháp luật không nên chỉ dừng lại ở một buổi phát động mà cần được lồng ghép vào các tiết học, qua những tình huống về an toàn giao thông, cách ứng xử với bạn bè hay quyền và bổn phận của học sinh. Theo cô, trước hết, giáo viên phải làm gương, bởi lời nói của thầy cô chỉ có sức thuyết phục khi đi cùng hành động.
Thay mặt học sinh toàn trường, em Phạm Quỳnh Nga, lớp 4A0 bày tỏ quyết tâm thực hiện tốt nội quy, chấp hành luật giao thông, trung thực trong học tập, không bắt nạt hay làm tổn thương bạn bè, biết giúp đỡ và nhắc nhở nhau thực hiện những hành vi đúng đắn. Nhưng để giữ được lời hứa ấy, các em cần sự kiên trì của người lớn. Trẻ có thể biết không được bắt nạt bạn mà vẫn lúng túng khi xảy ra mâu thuẫn; có thể thuộc quy định giao thông nhưng khó làm theo nếu cha mẹ không nêu gương. Với những chuyện buồn giữa bạn bè, thầy cô còn phải biết lắng nghe để nhận ra điều trẻ chưa nói thành lời.
Trao đổi với Văn Hóa về việc giáo dục kỹ năng ứng xử cho học sinh, Nhà giáo Hà Ngọc Lan, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Cát Linh nhận định: “Ở tuổi các con, đôi khi một lời nói đùa hay việc không cho bạn chơi cùng cũng có thể khiến một đứa trẻ buồn rất lâu. Chúng tôi mong các con hiểu rằng không nhất thiết phải thân với tất cả mọi người, nhưng không được cố tình làm ai đó tổn thương. Điều thầy cô muốn giữ gìn nhất là để mỗi đứa trẻ đến trường đều cảm thấy mình được tôn trọng, được lắng nghe và có bạn bè bên cạnh”.
Câu hỏi “không thích bạn, sao lại là bắt nạt?” cũng là điều đáng để thầy cô và cha mẹ suy nghĩ. Trẻ có quyền chọn bạn mà chơi, nhưng cần hiểu rằng không thích một người khác với việc rủ nhau xa lánh, cô lập người ấy. Từ cách ứng xử với bạn bè đến ý thức phòng tránh tai nạn, những bài học gần gũi ấy cần được nhắc nhở, thực hành thường xuyên, để mỗi ngày đến trường, các em được học tập trong môi trường an toàn, được tôn trọng và vui bên bạn bè.
