Hội thảo là dịp để các nhà nghiên cứu, dịch giả, nhà thơ, giảng viên và sinh viên cùng nhìn lại chặng đường thơ ca Nga đã đến Việt Nam bằng những con đường nào, được chuyển dịch và yêu mến ra sao. Đồng thời, nhà trường hôm nay cần làm gì để thơ Nga tiếp tục được đọc, được dạy và được nghiên cứu?
Phát biểu chào mừng Hội thảo, PGS.TS Đinh Công Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Hà Nội cho biết, với nhiều thế hệ người Việt Nam, thơ ca Nga là một phần của đời sống tinh thần. Những vần thơ của nước Nga đã theo chân người lính ra mặt trận, đi vào trang sách giáo khoa, vào những cuốn sổ chép thơ của bao lớp học trò.
Từ cuối thập niên 1980, bạn đọc Việt Nam tiếp tục được gặp gỡ những tiếng thơ của Thế kỷ Bạc ít được biết đến. Đó là nhờ công sức của nhiều thế hệ dịch giả, nhà nghiên cứu và nhà giáo.
Hành trình tiếp nhận thơ ca Nga là một trường hợp cụ thể của giao lưu và tiếp biến văn hóa: người Việt đã chọn đọc gì, dịch như thế nào, và đã biến những vần thơ xa xôi thành tiếng nói của tâm hồn mình ra sao?
Năm 2026 là Năm hợp tác Việt Nam – Nga về khoa học và giáo dục. Việt Nam cũng đang triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa. Trong đó, nhấn mạnh việc kế thừa, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc và tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa thế giới.
Năm nay cũng là năm đầu tiên cả nước kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11. Hội thảo cũng là hoạt động của nhà trường chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam.
Cũng theo PGS.TS Đinh Công Tuấn, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội có gắn bó lâu dài với nước Nga. Trải qua gần 70 năm xây dựng và phát triển, nhà trường có nhiều thế hệ thầy cô giáo từng học tập, thực tập và làm nghiên cứu sinh tại Liên Xô trước đây và Liên bang Nga ngày nay.
Các thầy cô trở về với nền tảng học thuật vững chắc và vốn hiểu biết sâu về ngôn ngữ, văn học, con người Nga. Nhiều thế hệ sinh viên của trường đã lần đầu biết đến tên tuổi nhiều nhà văn, nhà thơ, nhà khoa học Nga qua những bài giảng sâu sắc.
Hội thảo lần này cũng là cách nhà trường tôn vinh, phát huy các thành tựu dịch thuật, khoa học của các thầy trong đào tạo, giảng dạy.
Cũng nhân dịp này, nhà trường mong muốn sinh viên chủ động đọc, tìm hiểu, viết tiếp hành trình tiếp nhận thơ ca Nga ở Việt Nam.
Về phần mình, Giám đốc Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga tại Hà Nội Vladimir Murashkin nhấn mạnh, Hội thảo lần này quy tụ những dịch giả xuất sắc, nhà khoa học uy tín, các nhà ngôn ngữ học, giảng viên văn học Nga cùng tất cả những người luôn dành tình yêu và sự trân trọng đối với nghệ thuật thi ca Nga.
Chính công sức và tài năng của các dịch giả, những người am hiểu tiếng Nga, đã giúp công chúng Việt Nam có cơ hội tiếp cận với những tác phẩm tiêu biểu của nền thơ ca Nga.
Tại Việt Nam, dịch thuật văn học có truyền thống lâu đời và đáng tự hào. Trong suốt những năm qua, nhiều tác phẩm kinh điển của văn học Nga đã được chuyển ngữ sang tiếng Việt. Những tên tuổi như Aleksandr Sergeyevich Pushkin, Mikhail Yuryevich Lermontov, Sergey Aleksandrovich Yesenin đã trở nên gần gũi và được độc giả Việt Nam yêu mến. Những vần thơ của họ vẫn ngân vang trong trái tim của nhiều người Việt Nam.
Ông Vladimir Murashkin cho biết thêm, để dịch văn học Nga, chỉ am hiểu ngữ pháp và cấu trúc ngôn ngữ là chưa đủ mà phải cảm nhận được chính “tâm hồn” Nga. Nhiều cây bút dịch thuật Việt Nam đã thể hiện khả năng khi truyền tải chính xác tính cách dân tộc Nga, những sắc thái tinh tế nhất cũng như nét đặc trưng độc đáo, không thể trộn lẫn của nguyên tác.
“Việc phát triển và gìn giữ nghệ thuật dịch thuật văn học có ý nghĩa quan trọng. Đây không chỉ là công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, tinh tế và công phu mà còn là cây cầu quan trọng kết nối giao lưu văn hóa; là cuộc đối thoại giữa những tâm hồn”, Giám đốc Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga tại Hà Nội Vladimir Murashkin cho hay.
Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung thảo luận các vấn đề về: Hành trình thơ ca Nga được dịch, giới thiệu ở Việt Nam; Trải nghiệm dịch, truyền bá thơ Nga và sự yêu thích của công chúng; Giảng dạy, nghiên cứu văn học Nga trong nhà trường hôm nay.
Hội thảo đã mở ra thêm những góc nhìn về sự hiện diện của thơ ca Nga trong đời sống văn học Việt Nam, từ đó đặt ra yêu cầu làm mới cách tiếp cận di sản văn học nước ngoài trong bối cảnh hiện nay.
Khi thị hiếu đọc và phương thức tiếp nhận văn học có nhiều thay đổi, việc tìm kiếm những cách thức giới thiệu phù hợp, khơi dậy sự quan tâm của thế hệ trẻ là vấn đề cần được chú trọng. Đây cũng là cơ sở để những giá trị văn học vượt qua giới hạn thời gian, không gian và tiếp tục tìm được sự đồng cảm ở những thế hệ độc giả mới.
Phát biểu kết luận Hội thảo, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông chúc mừng Trường Đại học Văn hóa Hà Nội đã tổ chức thành công Hội thảo.
Thứ trưởng đánh giá cao những ý kiến trao đổi sâu sắc, giàu giá trị khoa học của các nhà nghiên cứu, dịch giả, nhà thơ và đại biểu tham dự. Đồng thời, trân trọng cảm ơn các nhà khoa học đã dành thời gian, tâm huyết đóng góp cho Hội thảo. Những kết quả và ý kiến tại Hội thảo góp phần làm sáng rõ hơn quá trình giao lưu, tiếp nhận và lan tỏa các giá trị văn học Nga tại Việt Nam.
