Bộ trưởng khẳng định, Chính phủ và Bộ VHTTDL sẽ nghiêm túc tiếp thu, rà soát toàn diện các dự thảo luật, bảo đảm chất lượng, tính đồng bộ và khả thi khi triển khai.
Tạo động lực phát triển công nghiệp văn hóa, phát huy sức sáng tạo của nhân dân
Trưa 10.11, trong khuôn khổ kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh trân trọng cảm ơn các đại biểu Quốc hội đã dành sự quan tâm, đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, trách nhiệm và sâu sắc đối với dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thể dục, thể thao, Luật Du lịch, Luật Thư viện, Luật Điện ảnh, Luật Di sản văn hóa, Luật Quảng cáo và Luật Báo chí.
Theo Bộ trưởng, qua thảo luận, các ý kiến đại biểu thể hiện sự thống nhất cao về sự cần thiết ban hành hai dự án luật nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương, nghị quyết của Đảng, các nghị quyết của Trung ương và những nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị.
Đây là cơ sở quan trọng để tạo lập hành lang pháp lý, xây dựng các cơ chế, chính sách phù hợp, tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, khơi thông nguồn lực, giải phóng sức sáng tạo và thúc đẩy hình thành hệ sinh thái, chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa. Qua đó, góp phần nâng cao đóng góp của công nghiệp văn hóa đối với tăng trưởng kinh tế, đồng thời bảo tồn, phát huy bản sắc và nâng cao vị thế văn hóa Việt Nam.
Cùng với đó, việc sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật còn hướng tới giải quyết những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.
Bộ trưởng cho biết, ngay sau phiên thảo luận tổ, Bộ VHTTDL đã phối hợp với Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cùng các cơ quan liên quan nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu ý kiến; đồng thời gửi tới các đại biểu Quốc hội nội dung dự kiến tiếp thu, giải trình và dự thảo luật đã được chỉnh lý bước đầu.
Đối với dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, giải thích từ ngữ và chính sách của Nhà nước, bảo đảm bao quát đầy đủ các hoạt động, chủ thể tham gia phát triển công nghiệp văn hóa, kể cả tổ chức, cá nhân nước ngoài có liên quan.
Một trong những định hướng quan trọng là làm rõ bản chất của công nghiệp văn hóa với tư cách hoạt động kinh tế dựa trên giá trị văn hóa, sáng tạo và quyền sở hữu trí tuệ, gắn với chuỗi giá trị từ sáng tạo đến tái đầu tư.
Trên cơ sở đó, dự thảo luật tiếp tục xác định rõ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và hỗ trợ của Nhà nước, từng bước chuyển từ chủ yếu quản lý hoạt động văn hóa sang tạo lập môi trường, điều kiện và động lực để công nghiệp văn hóa phát triển.
Theo Bộ trưởng, các chính sách về thuế, tín dụng, đất đai, hợp tác công tư, khai thác và sử dụng tài sản công được nghiên cứu, thiết kế nhằm huy động hiệu quả nguồn lực đầu tư. Đồng thời, dự thảo luật chú trọng chính sách ưu đãi đối với các sản phẩm mang giá trị bản sắc văn hóa Việt Nam và sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm, có sức cạnh tranh, khả năng lan tỏa, góp phần quảng bá giá trị văn hóa Việt Nam.
Liên quan đến hỗ trợ sáng tạo và xác lập quyền sở hữu trí tuệ, Bộ trưởng nhấn mạnh, bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ và bản quyền là vấn đề quan trọng, mang tính mấu chốt trong phát triển công nghiệp văn hóa.
Đây cũng là một trong những chính sách cốt lõi của dự thảo luật, hướng tới mở rộng cơ hội tiếp cận công cụ sáng tạo cho người dân, nhất là những đối tượng còn hạn chế về nguồn lực, công nghệ và thị trường.
Xuất phát từ đặc trưng sáng tạo cộng đồng của công nghiệp văn hóa Việt Nam, dự thảo luật đề xuất cơ chế hỗ trợ năng lực sáng tạo của nhân dân thông qua các công cụ, nền tảng công nghệ do Nhà nước cung cấp, đồng thời góp phần bảo vệ quyền tác giả và quyền liên quan.
Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu các giải pháp hỗ trợ tiếp cận kho học liệu, tài nguyên dùng chung, kết nối hệ thống đăng ký quyền sở hữu trí tuệ và bồi dưỡng kỹ năng ứng dụng công nghệ trong sáng tạo. Việc triển khai phải bảo đảm đồng bộ, thống nhất, sử dụng đúng mục đích và tránh lãng phí.
Cùng với chính sách hỗ trợ sáng tạo, việc xác định sản phẩm công nghiệp văn hóa mang giá trị bản sắc Việt Nam và sản phẩm trọng điểm cũng được nhiều đại biểu quan tâm.
Theo Bộ trưởng, các quy định này nhằm tạo cơ sở pháp lý để nhận diện, khuyến khích phát triển sản phẩm mang bản sắc dân tộc, đồng thời lựa chọn những sản phẩm có giá trị gia tăng cao, sức cạnh tranh và khả năng lan tỏa để tập trung nguồn lực đầu tư, khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải.
Định hướng đặt ra là kết hợp hài hòa giữa bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống với đổi mới sáng tạo, phát triển sản phẩm có khả năng tạo đột phá và đóng góp vào xây dựng thương hiệu quốc gia.
Đối với vấn đề bảo vệ quyền lợi và thúc đẩy sự tham gia của đồng bào dân tộc thiểu số trong phát triển công nghiệp văn hóa, Bộ trưởng khẳng định đây là nội dung được cơ quan soạn thảo quan tâm trong quá trình xây dựng luật. Bên cạnh các quy định của dự thảo, những chính sách liên quan còn được thể hiện trong Luật Di sản văn hóa và các văn bản pháp luật khác về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số, nghệ thuật dân gian truyền thống.
Bộ trưởng cũng làm rõ mối quan hệ giữa Luật Phát triển công nghiệp văn hóa với các luật chuyên ngành. Do công nghiệp văn hóa bao gồm nhiều lĩnh vực, trong đó một số lĩnh vực đã được điều chỉnh bởi pháp luật chuyên ngành, việc hoàn thiện dự thảo phải bảo đảm tính đồng bộ, không bỏ sót chính sách nhưng cũng không tạo ra những quy định chồng chéo.
Về lựa chọn các lĩnh vực ưu tiên, Bộ trưởng cho biết, dự thảo luật được xây dựng theo hướng tạo khung pháp lý chung cho 10 lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Trên cơ sở đó, Chính phủ sẽ lựa chọn, quyết định những lĩnh vực ưu tiên trong từng giai đoạn, làm căn cứ xác định chính sách và nguồn lực đầu tư phù hợp.
Đối với những ý kiến đề nghị làm rõ tính đặc thù, tăng cường liên kết giữa các lĩnh vực, phát triển thị trường và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, rà soát để hoàn thiện dự thảo.
Bộ trưởng khẳng định, toàn bộ 31 ý kiến cùng những góp ý khác của các đại biểu Quốc hội đã được ghi nhận đầy đủ, làm cơ sở tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện dự án luật theo hướng bảo đảm tính thực tiễn, đồng bộ và hiệu quả.
Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn
Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thể dục, thể thao, Luật Du lịch, Luật Thư viện, Luật Điện ảnh, Luật Di sản văn hóa, Luật Quảng cáo và Luật Báo chí, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh, trọng tâm của lần sửa đổi này là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc cấp bách trong thực tiễn.
Theo Bộ trưởng, các phương án phân cấp trong dự thảo về cơ bản đã bảo đảm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và điều kiện tổ chức thực hiện của địa phương.
Đối với những nhiệm vụ có tính chất liên ngành, liên vùng hoặc đòi hỏi chuyên môn sâu, dự thảo tiếp tục xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương, đồng thời tăng cường vai trò và trách nhiệm của chính quyền địa phương.
Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm việc phân cấp, phân quyền được thực hiện phù hợp, gắn với trách nhiệm quản lý và khả năng tổ chức thực hiện.
Liên quan đến các nội dung cần cụ thể hóa trong văn bản hướng dẫn thi hành, Bộ trưởng cho biết, Chính phủ sẽ chỉ đạo tiếp tục hoàn thiện hệ thống quy định chi tiết, bảo đảm đồng bộ, minh bạch và khả thi.
Đặc biệt, quá trình xây dựng các văn bản hướng dẫn phải quán triệt yêu cầu không đặt ra thêm điều kiện, hồ sơ, thủ tục hành chính hoặc làm phát sinh những chi phí không cần thiết cho người dân và doanh nghiệp.
Với những đề xuất chính sách mới của các đại biểu, Bộ trưởng khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc ghi nhận để tiếp tục nghiên cứu trong quá trình sửa đổi toàn diện các luật chuyên ngành theo kế hoạch xây dựng pháp luật của Chính phủ.
Trong đó, Luật Du lịch dự kiến được sửa đổi toàn diện vào năm 2027, tiếp đó là một số luật chuyên ngành khác.
Bộ trưởng làm rõ, phạm vi dự án luật lần này tập trung giải quyết những vấn đề thực sự cần thiết, cấp bách, nhất là phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và tháo gỡ những vướng mắc đang đặt ra.
Đối với các chính sách mới có phạm vi tác động rộng, liên quan đến nhiều lĩnh vực pháp luật, nguồn lực thực hiện hoặc làm phát sinh quyền, nghĩa vụ mới, việc đề xuất sửa đổi, bổ sung cần được nghiên cứu kỹ lưỡng, tổng kết thực tiễn và đánh giá tác động đầy đủ.
Trên tinh thần đó, những góp ý cụ thể của đại biểu Quốc hội đối với các luật thuộc phạm vi sửa đổi đều được cơ quan soạn thảo ghi nhận, nghiên cứu, tiếp thu phù hợp với mục tiêu và phạm vi điều chỉnh của dự án luật, đồng thời làm cơ sở cho quá trình tiếp tục hoàn thiện pháp luật chuyên ngành.
Một lần nữa trân trọng cảm ơn sự quan tâm, đóng góp trách nhiệm của Quốc hội và các đại biểu Quốc hội đối với hai dự án luật, Bộ trưởng khẳng định, Chính phủ và Bộ VHTTDL sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu tối đa ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan chủ trì thẩm tra, các cơ quan phối hợp thẩm tra và các đại biểu Quốc hội, từ thảo luận tổ, thảo luận tại hội trường đến các ý kiến góp ý bằng văn bản.
Trên cơ sở đó, các dự thảo luật sẽ tiếp tục được rà soát toàn diện, chỉnh lý và hoàn thiện, bảo đảm chất lượng, tính đồng bộ, khả thi, đáp ứng yêu cầu thực tiễn; qua đó góp phần hoàn thiện thể chế, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch trong giai đoạn mới.
