UBND TP. Huế vừa có kế hoạch về việc xây dựng hồ sơ khoa học di sản Ca Huế để đệ trình UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Duy trì hoạt động truyền dạy nhằm bảo tồn và trao truyền
Đây là điều mong mỏi và vui mừng của nhiều nghệ sĩ Ca Huế nói riêng và người dân địa phương nói chung. Hiện Sở VHTTDL đang chủ trì hoàn thiện kế hoạch, dự kiến sẽ thực hiện từ nay đến năm 2027 với sự phối hợp chặt chẽ giữa TP. Huế, Bộ VHTTDL và các đơn vị tư vấn chuyên môn.
Nhà thơ Võ Quê, nguyên Chủ tịch Liên hiệp các Hội VHNT TP. Huế, Chủ nhiệm CLB Ca Huế chia sẻ: “Chủ trương xây dựng hồ sơ trình UNESCO ghi danh Ca Huế, chúng tôi rất phấn khởi và kỳ vọng lớn. Đây được xem là bước đi thiết thực, kịp thời giúp loại hình nghệ thuật quý báu của cha ông tiếp tục thăng hoa, lan tỏa sâu rộng trong đời sống, đặc biệt trong giới trẻ; đồng thời, “bắt kịp” với các loại hình nghệ thuật âm nhạc dân tộc đã được UNESCO ghi danh”.
Theo nhà thơ Võ Quê, Ca Huế là loại hình nghệ thuật mang tính bác học, từ âm nhạc thính phòng cung đình, phủ đệ rồi lan tỏa ra dân gian. Chính từ cái nôi Ca Huế khi du nhập vào phương Nam, kết hợp cùng nhạc lễ và dân ca bản địa đã biến tấu, hình thành nên nghệ thuật Đờn ca tài tử đặc sắc sau này. Hàng chục năm qua, hoạt động biểu diễn Ca Huế cũng trở thành sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng của địa phương. Hiện TP. Huế có khoảng 500 nghệ sĩ diễn viên, nhạc công tham gia biểu diễn Ca Huế.
Theo ông Nguyễn Thiên Bình, Phó Giám đốc Sở VHTTDL TP. Huế, hiện vẫn còn những nghệ nhân, nghệ sĩ nhiều năm gắn bó với di sản Ca Huế, am hiểu các bài bản, kỹ năng, bí quyết thực hành loại hình nghệ thuật này. Đây là nguồn tư liệu sống có giá trị đặc biệt quan trọng đối với công tác nghiên cứu, nhận diện và bảo vệ di sản.
“Trong quá trình sưu tầm, lưu giữ tri thức và kỹ năng thực hành Ca Huế, Sở VHTTDL xác định ưu tiên gặp gỡ, phỏng vấn, ghi âm, ghi hình và tư liệu hóa tri thức của các nghệ nhân, nghệ sĩ, nhất là người cao tuổi. Đồng thời, kết nối nghệ nhân với thế hệ trẻ, duy trì hoạt động truyền dạy nhằm bảo tồn và trao truyền các giá trị đặc sắc của Ca Huế”, đại diện Sở VHTTDL TP. Huế cho biết.
Phó Giám đốc Sở VHTTDL TP. Huế Nguyễn Thiên Bình thông tin: Thực hiện Kế hoạch của UBND TP. Huế về xây dựng hồ sơ khoa học di sản văn hóa phi vật thể Ca Huế trình UNESCO ghi danh, Sở VHTTDL đang tập trung triển khai các nhiệm vụ theo lộ trình và yêu cầu chuyên môn. Dự kiến chi khoảng 9,9 tỉ đồng để thực hiện hồ sơ.
Chủ trương xây dựng hồ sơ trình UNESCO ghi danh Ca Huế, chúng tôi rất phấn khởi và kỳ vọng lớn. Đây được xem là bước đi thiết thực, kịp thời giúp loại hình nghệ thuật quý báu của cha ông tiếp tục thăng hoa, lan tỏa sâu rộng trong đời sống, đặc biệt trong giới trẻ; đồng thời, “bắt kịp” với các loại hình nghệ thuật âm nhạc dân tộc đã được UNESCO ghi danh.
Nhà thơ VÕ QUÊ, Chủ nhiệm CLB Ca Huế
Dự kiến chi khoảng 9,9 tỉ đồng để thực hiện hồ sơ
Các nhiệm vụ trọng tâm gồm rà soát, hệ thống hóa tư liệu lịch sử, nghiên cứu về quá trình hình thành và phát triển Ca Huế; khảo sát, kiểm kê thực trạng thực hành di sản, lập danh sách nghệ nhân, nghệ sĩ, nhạc công, câu lạc bộ và cộng đồng liên quan; sưu tầm, ghi âm, ghi hình, tư liệu hóa các bài bản, kỹ năng biểu diễn và tri thức thực hành; đồng thời nghiên cứu, đề xuất biện pháp bảo vệ, phát huy giá trị di sản trên cơ sở tham vấn các nhà nghiên cứu, nghệ nhân và cộng đồng…
Quá trình triển khai sẽ kế thừa kết quả và định hướng từ Đề án “Bảo vệ và phát huy giá trị di sản nghệ thuật Ca Huế đến năm 2030” được UBND TP. Huế phê duyệt tại Quyết định số 405/QĐ-UBND ngày 7.2.2024; đồng thời phối hợp với các cơ quan, địa phương và cộng đồng để hoàn thiện hồ sơ theo yêu cầu của UNESCO.
Những năm qua, Sở VHTTDL đã phối hợp với Sở GD&ĐT triển khai hiệu quả chương trình đưa di sản Ca Huế vào trường học, giúp học sinh tiếp cận và hiểu biết về nghệ thuật truyền thống của địa phương. Trong năm 2026, Sở đã tổ chức tập huấn Ca Huế cho 181 giáo viên các trường học trên địa bàn.
Một số trường học đã thành lập các câu lạc bộ hát Ca Huế, câu lạc bộ nhạc cụ truyền thống và tổ chức sinh hoạt. Cùng với đó, những chương trình ngoại khóa trải nghiệm không gian Ca Huế thính phòng và các hoạt động văn hóa (tại khu nhà 23-25 Lê Lợi, phường Thuận Hóa) cũng thu hút nhiều học sinh tham gia.
Nhà thơ Võ Quê cho biết, từ đầu năm học mới đến nay, có khoảng 2.000 học sinh của 20 trường học trên địa bàn đã đến trải nghiệm hoạt động tại không gian Ca Huế thính phòng. Cùng với đó, nhiều bạn trẻ sinh viên cũng tham gia tổ chức các hoạt động sáng tạo, thực hiện các đề tài nghiên cứu, thảo luận về Ca Huế và âm nhạc truyền thống.
Điều này cho thấy, sức sống của Ca Huế ngày càng lan tỏa sâu rộng trong giới trẻ, giúp các em “chạm” và thấu hiểu hơn về âm nhạc truyền thống dân tộc. Câu lạc bộ Ca Huế được thành lập từ năm 1983, hiện có hơn 50 nghệ sĩ tham gia nhưng gần 25 nghệ sĩ hoạt động thường xuyên. Ngoài tổ chức biểu diễn miễn phí tại không gian Ca Huế thính phòng, câu lạc bộ cũng kết hợp tổ chức các hoạt động trình diễn, giáo dục di sản ở trường học. Hoạt động của câu lạc bộ nhờ sự “tiếp sức” của những Mạnh Thường Quân tâm huyết với Ca Huế.
Nhà thơ Võ Quê mong rằng, ngành văn hóa và giáo dục của Huế sẽ có sự quan tâm đầu tư nhiều hơn cho việc quảng bá, truyền dạy di sản Ca Huế, góp phần phát triển văn hóa của địa phương và đất nước.
Theo Kế hoạch 571/KH-UBND, TP. Huế dự kiến chi khoảng 9,9 tỉ đồng để thực hiện hồ sơ di sản Ca Huế. Các nhiệm vụ trọng tâm gồm khảo sát, điền dã, kiểm kê di sản, lấy ý kiến cộng đồng; tổ chức trình diễn, thu thanh, quay phim, chụp ảnh và xây dựng hệ thống tư liệu phục vụ hồ sơ.
Nội dung khảo sát tập trung làm rõ lịch sử hình thành, phát triển, giá trị và đặc trưng của Ca Huế; ghi nhận thực trạng thực hành, không gian diễn xướng, nghệ nhân, nghệ sĩ, bài bản, nhạc cụ và các tư liệu liên quan. TP. Huế cũng sẽ tổ chức hội thảo khoa học trong nước và quốc tế để tham vấn chuyên gia, nhà nghiên cứu, nghệ nhân và cộng đồng về công tác bảo vệ, trao truyền, phát huy di sản và kinh nghiệm xây dựng hồ sơ trình UNESCO.
