Theo báo cáo, vào lúc khoảng 10h sáng 10.11, trong quá trình xúc cát phục vụ thi công tại khu vực sông Côn, cách đập dâng Vân Phong khoảng 1km về phía đông, ông Ngô Văn Hiệu, trú tại xóm 8, thôn Hòa Trung, xã Bình Phú, tỉnh Gia Lai, đã phát hiện một hiện vật đá có trang trí hoa văn.
Sau khi phát hiện, ông Hiệu chủ động thông báo cho cơ quan chức năng và đưa về nhà cất giữ.
Nhận được tin báo, Bảo tàng tỉnh Gia Lai đã cử cán bộ chuyên môn đến hiện trường và đến nhà ông Hiệu xem, chụp ảnh hiện vật báo cáo.
Hiện vật được chế tác từ đá cát kết, có kích thước dài 41cm, rộng 19cm, cao 21cm. Hiện vật có cấu trúc gồm hai phần: phần trên mở rộng, tạo thành mặt phẳng tương đối rộng; phần dưới thu nhỏ, tạo thành khối có dạng hình chữ nhật, bốn mặt xung quanh được trang trí hoa văn hình rắn và chim thần. Hiện trạng hiện vật lúc phát hiện bị vỡ một phần bề mặt.
Theo chuyên gia, đánh giá ban đầu hiện vật đá có trang trí hoa văn được người dân phát hiện là bàn nghiền, có hình rắn Naga và chim thần Garuda. Dựa vào hoa văn thì hiện vật này có từ thời Champa. Đây là loại hình phổ biến trong văn hóa Champa.
Về chức năng, bàn nghiền thường đi liền với chày nghiền có thể được sử dụng chủ yếu để nghiền các loại hạt, ngũ cốc và nguyên liệu thực vật phục vụ nhu cầu ăn uống, chế biến gia vị trong đời sống thường ngày.
Ngoài ra, công cụ này còn có thể được dùng để nghiền các nguyên liệu thực vật hoặc khoáng chất nhằm tạo ra chất màu phục vụ hoạt động thủ công và một số mục đích nghi lễ.
Dựa vào cách tạo hình và trang trí hoa văn thì bàn nghiền phát hiện tại xã Bình An, có thể là công cụ dùng trong các nghi lễ diễn ra tại tháp, tuy nhiên vấn đề cần được nghiên cứu cụ thể hơn.
Bảo tàng tỉnh Gia Lai nhìn nhận, hiện vật được phát hiện góp phần bổ sung nguồn tư liệu về đời sống sinh hoạt và hoạt động văn hóa của cư dân trong quá khứ trên địa bàn tỉnh.
Thông qua việc nghiên cứu hình dáng, chất liệu, kỹ thuật chế tác và các hoa văn trang trí sẽ góp phần làm rõ hơn loại hình, niên đại và giá trị lịch sử, văn hóa của hiện vật.
Bà Nguyễn Thị Ánh Tuyết, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh cho biết, đơn vị đã đề nghị Sở VHTTDL thành lập đoàn khảo sát phối hợp với chính quyền địa phương vận động ông Ngô Văn Hiệu tự nguyện giao nộp hiện vật để Bảo tàng tỉnh Gia Lai tiếp nhận, tạm thời đưa vào bảo quản theo quy định.
Đồng thời, sau khi tiếp nhận, đề nghị xem xét thành lập Hội đồng giám định theo quy định nhằm xác định loại hình, niên đại, giá trị lịch sử, văn hóa và các giá trị liên quan của hiện vật.
Trên cơ sở kết quả giám định, xem xét thực hiện chế độ khen thưởng đối với cá nhân có công phát hiện, tự nguyện giao nộp hiện vật theo quy định của pháp luật.
