Xứ Lạng là vùng đất biên cương mang vẻ đẹp riêng của núi rừng Đông Bắc, nơi dòng sông Kỳ Cùng chảy ngược giữa những dãy núi trùng điệp cùng các danh thắng nổi tiếng như động Nhất Nhị Tam Thanh, núi Nàng Tô Thị.
Trên mảnh đất này, cộng đồng các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Mông, Sán Chỉ cùng lưu giữ những giá trị văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ, thể hiện trong phong tục, tập quán và đời sống tinh thần phong phú.
Những làn điệu hát then, tiếng đàn tính, điệu hát sli, lượn đã trở thành thanh âm quen thuộc trong đời sống văn hóa của người dân Xứ Lạng, mang theo tình yêu quê hương, tình cảm cộng đồng và những câu chuyện được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Từ vốn văn hóa ấy, Đoàn Nghệ thuật Dân tộc tỉnh Lạng Sơn mang đến Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc năm 2026 chương trình nghệ thuật với chủ đề “Sắc đào trên đỉnh Mẫu Sơn”, diễn ra tại Nhà hát Ca, Múa, Nhạc Quốc gia Việt Nam (chi nhánh tỉnh Thái Nguyên).
Chương trình gồm 7 tác phẩm hòa tấu và độc tấu do các tác giả NSND Huỳnh Tú, nhạc sĩ Đặng Tiến Đạt (Đạt Kim), Trường Lâm và Bá Quế sáng tác, được xây dựng thành hai phần với những sắc thái biểu đạt khác nhau.
Chương trình do Sở VHTTDL tỉnh Lạng Sơn chỉ đạo nội dung, NSƯT Chu Mai Vinh chỉ đạo nghệ thuật, lấy hình ảnh hoa đào trên đỉnh Mẫu Sơn làm cảm hứng chủ đạo để khắc họa vẻ đẹp thiên nhiên và con người miền biên cương.
Mở đầu phần hòa tấu là tác phẩm “Sắc đào trên đỉnh Mẫu Sơn”, lấy cảm hứng từ những mầm hoa đào vươn lên giữa giá lạnh, bung nở sắc hồng rực rỡ trên đỉnh núi, trở thành hình ảnh biểu tượng cho sức sống mãnh liệt của vùng đất biên cương.
Qua hình tượng hoa đào, tác phẩm gửi gắm vẻ đẹp tâm hồn của con người Xứ Lạng vừa kiên cường, sắt son trước những khắc nghiệt của thiên nhiên vừa mang nét lãng mạn, vị tha, gắn bó với quê hương và cội nguồn văn hóa.
Tiếp nối là tác phẩm “Bình yên buổi sáng”, được lấy cảm hứng từ làn điệu truyền thống Indonesia, mở ra không gian âm nhạc tươi sáng với những giai điệu rộn ràng, tái hiện nhịp sống nhẹ nhàng, thanh bình và niềm vui trong trẻo của ngày mới.
Tác phẩm gửi gắm niềm tin yêu cuộc sống, hy vọng về một tương lai an lành, rộng mở, đồng thời tạo thêm sắc thái âm nhạc khác biệt trong chương trình, bên cạnh những sáng tác khai thác trực tiếp chất liệu văn hóa miền núi phía Bắc.
Khép lại phần hòa tấu là “Chuyện người xưa”, tác phẩm lấy cảm hứng từ huyền tích “Khảm hải”, đưa người nghe trở về miền ký ức xa xăm với những câu chuyện dân gian mang màu sắc huyền bí, ma mị và linh thiêng.
Ẩn sau không gian huyền thoại ấy là những giá trị văn hóa được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ, gắn với vẻ đẹp tâm hồn, đời sống tinh thần và những khát vọng bình dị của con người nơi miền biên viễn.
Chuyển sang phần độc tấu, chương trình tiếp tục giới thiệu âm sắc của những nhạc cụ truyền thống qua 4 tác phẩm, mỗi tiết mục lựa chọn một câu chuyện riêng để khắc họa thiên nhiên, sinh hoạt và đời sống tinh thần của người dân vùng cao.
Mở đầu là tác phẩm “Chim gọi mùa”, độc tấu kèn pí lè do nghệ sĩ Xuân Tự biểu diễn cùng dàn nhạc, tái hiện khung cảnh thiên nhiên căng tràn sức sống qua những thanh âm trong trẻo, tươi vui, báo hiệu một mùa mới đang về.
Từ tiếng chim giữa núi rừng, tác phẩm tiếp theo “Xuống chợ” đưa người nghe đến không gian phiên chợ vùng cao, nơi những sắc áo chàm, tiếng cười và những câu hát giao duyên của các chàng trai, cô gái tạo nên bức tranh sinh hoạt giàu sức sống.
Qua phần độc tấu sáo Mông của nghệ sĩ Xuân Tự cùng dàn nhạc, tác phẩm gợi lên không khí náo nhiệt của những phiên chợ, nơi con người gặp gỡ, giao lưu và gửi gắm tình cảm qua những câu hát trong men rượu nồng ấm.
Hai tác phẩm cuối chương trình được thể hiện bằng đàn bầu qua phần trình diễn của nghệ sĩ Thanh Tâm cùng dàn nhạc gồm “Ru trăng” và “Nước trên nương”, đưa người nghe đến những cung bậc cảm xúc khác nhau trong đời sống con người vùng cao.
Nếu “Ru trăng” mang những giai điệu mềm mại, sâu lắng như lời tự tình thì “Nước trên nương” lại hướng đến nhịp sống lao động và những ước vọng mộc mạc của người dân, gợi nhắc sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên, ruộng nương.
Thông qua các tác phẩm với những chất liệu, cảm hứng và sắc thái biểu đạt riêng, chương trình “Sắc đào trên đỉnh Mẫu Sơn” tạo nên bức tranh âm nhạc về miền biên cương Xứ Lạng, nơi cảnh sắc thiên nhiên, huyền tích dân gian và đời sống cộng đồng cùng hiện diện qua thanh âm nhạc cụ dân tộc.
