Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, “Nghề qua phố” tạo không gian gặp gỡ giữa nghệ nhân, nhà thiết kế và nghệ sĩ sáng tạo, qua đó mở ra những hướng tiếp cận mới đối với di sản thủ công Việt Nam.
Trong đó, triển lãm “Kết duyên sáng tạo” giới thiệu kết quả bước đầu của mô hình kết nối nghệ nhân làng nghề truyền thống với các nhà sáng tạo đương đại. Thông qua quá trình nghiên cứu, trao đổi chuyên môn, thử nghiệm chất liệu và phát triển sản phẩm, các cặp, nhóm dự án được Hội đồng Giám khảo lựa chọn đã cùng tìm kiếm khả năng ứng dụng tri thức, kỹ thuật thủ công vào những sản phẩm mới.
Từ sơn mài, khảm trai, thêu truyền thống, tranh dân gian, giấy dó, nghề làm quạt, tò he, múa rối đến chạm bạc, mỗi dự án thể hiện một cách tiếp cận riêng với di sản. Đáng chú ý, nghệ nhân không chỉ đảm nhận vai trò truyền dạy kỹ thuật mà còn trực tiếp tham gia sáng tạo, trong khi các nhà thiết kế đóng góp góc nhìn và phương pháp biểu đạt mới.
Những sản phẩm trưng bày vì thế không đơn thuần là kết quả ứng dụng nghề truyền thống mà còn phản ánh quá trình đối thoại, hợp tác và đồng sáng tạo giữa các thế hệ làm nghề.
Nếu “Kết duyên sáng tạo” nhấn mạnh sự kết hợp giữa nghệ nhân và nhà thiết kế, triển lãm “Lưu dấu thủ mộc” lại tập trung vào thực hành sáng tạo của các nhóm nghệ sĩ Việt Nam, gồm Saigon Gold Sign & Stakie (Thiện Nguyễn), EasyBadWork (Khim Đặng), Lam Phong Studio (Lê Huy, Mạnh Dương), Sleeplesslamp (Vũ Hoàng) và PunArt (Trần Long Phụng).
Cùng quan tâm đến văn hóa bản địa, kỹ thuật thủ công và khả năng biểu đạt của chất liệu, mỗi nghệ sĩ mang đến một ngôn ngữ tạo hình riêng. Người xem có thể bắt gặp nghệ thuật tranh kính kết hợp kỹ thuật phương Tây với truyền thống Nam Bộ; những hình tượng dân gian, họa tiết hổ được phát triển thành sản phẩm ứng dụng; các sáng tạo sơn mài trên nền chất liệu truyền thống hay những chiếc đèn đất sét tự khô lấy cảm hứng từ hình tượng dân gian và trái cây bản địa.
Một số tác phẩm còn kết hợp thiết kế 2D, điêu khắc 3D, in 3D, hoạt hình và lập trình, đưa ý tưởng từ không gian kỹ thuật số thành những vật thể có thể chạm tới và tương tác. Đặc biệt, triển lãm không chỉ giới thiệu các tác phẩm hoàn thiện mà còn tái hiện một phần quá trình thực hành sáng tạo thông qua bản thử nghiệm, dụng cụ và các công đoạn chế tác.
Cách trưng bày này giúp công chúng hình dung hành trình từ ý tưởng đến sản phẩm, đồng thời nhận diện cách các nghệ sĩ tiếp nhận và chuyển hóa cảm hứng truyền thống thành những hình hài mới.
Trong khi đó, “Con đường Sơn mài Việt – Nhật” mở ra cuộc đối thoại văn hóa, nghệ thuật giữa hai truyền thống sơn mài Việt Nam và Nhật Bản. Đây là kết quả đầu tiên của dự án hợp tác dài hạn giữa Hanoi Grapevine và TAKI Corporation (Tokyo), thuộc dự án “Nghề qua Phố”, do Nguyễn Tú Hằng giám tuyển.
Cuối tháng 9.2026, ba nghệ sĩ Việt Nam gồm Trương Hoàng Hải, Đinh Công Đạt và Trần Thảo Miên đã đến Wajima, thành phố trên bán đảo Noto (Nhật Bản), nơi nghề sơn mài Wajima-nuri có lịch sử hơn sáu thế kỷ.
Tại đây, các nghệ sĩ tìm hiểu những công đoạn chế tác đặc trưng như làm cốt gỗ, bọc vải, khắc chinkin, vẽ maki-e và đánh bóng roiro; đồng thời gặp gỡ những nghệ nhân đang nỗ lực phục hồi nghề sau trận động đất năm 2024. Những trải nghiệm thực tế này trở thành chất liệu cho các tác phẩm và ý tưởng được giới thiệu lần đầu tại Hà Nội.
Triển lãm được triển khai thành ba phần, gồm giao lưu nghệ thuật Việt Nam – Nhật Bản với các sáng tác mới của nghệ sĩ; giới thiệu di sản sơn mài Wajima và hành trình phục hồi nghề sau thiên tai; cùng những thử nghiệm ứng dụng thiết kế, công nghệ và số hóa đồ sơn mài thành mô hình 3D.
Thông qua ba không gian triển lãm với những cách tiếp cận khác nhau, “Nghề qua phố” không chỉ góp phần giới thiệu vẻ đẹp và chiều sâu của nghề thủ công truyền thống mà còn đặt ra câu chuyện về khả năng thích ứng của di sản trước những biến đổi của đời sống.
Từ sự gặp gỡ giữa nghệ nhân và nhà thiết kế, thực hành sáng tạo của nghệ sĩ đến giao lưu nghề thủ công quốc tế, các triển lãm cho thấy bảo tồn không có nghĩa là giữ nguyên những giá trị cũ, mà cần tạo điều kiện để tri thức và kỹ thuật truyền thống tiếp tục được thực hành, sáng tạo và hiện diện trong đời sống hôm nay.
