Bờ biển bị xói mòn, châu Âu đứng trước bài toán di dời và thiệt hại khổng lồ

Mực nước biển dâng, chủ yếu do hiện tượng nóng lên toàn cầu bắt nguồn từ hoạt động của con người, đang đe dọa cơ sở hạ tầng thiết yếu, nhà ở và các di sản ven biển trên khắp thế giới.

Tại 28 quốc gia châu Âu, thiệt hại kinh tế do xói mòn bờ biển đã vượt quá 1 tỉ euro mỗi năm. Con số này có thể tăng lên tới 800 tỉ euro mỗi năm vào cuối thế kỷ này nếu không có các biện pháp ứng phó hiệu quả.

Trước thực trạng đó, một báo cáo mới kêu gọi các quốc gia châu Âu chủ động chuẩn bị phương án di dời nhà ở, doanh nghiệp và cơ sở hạ tầng khỏi những khu vực ven biển có nguy cơ cao, thay vì chờ đến khi thiệt hại xảy ra.

Di dời có phải là giải pháp cho các vùng ven biển?

Báo cáo của Hội đồng châu Âu cho rằng nhiều khu vực bờ biển tại châu Âu cần sớm triển khai chiến lược "rút lui có kế hoạch".

Theo đó, hoạt động xây dựng mới tại những khu vực rủi ro sẽ bị cấm hoặc hạn chế. Nhà ở, doanh nghiệp và các công trình hạ tầng, trong đó có đường bộ và đường sắt, sẽ được chuyển đến những địa điểm sâu trong đất liền, có khả năng chống chịu tốt hơn trước tác động của biến đổi khí hậu.

Tại Pháp, khoảng 900km đường bờ biển trên đất liền được xác định đang bị xói mòn, ảnh hưởng đến hơn 500 đô thị.

Ở Quiberville-sur-Mer, vùng Normandy, chính quyền địa phương đã đầu tư 9 triệu euro để di dời một khu cắm trại công cộng vào sâu trong đất liền. Sau khi di dời, doanh thu của thành phố tăng 25%.

Tất nhiên, việc di chuyển một khu cắm trại đơn giản hơn nhiều so với di dời cả một ngôi làng hay các công trình kiến trúc cổ. Tuy nhiên, trong trường hợp những giải pháp bảo vệ khác không còn hiệu quả, di dời có thể trở thành lựa chọn duy nhất để bảo đảm an toàn cho các cộng đồng ven biển.

Tại Venicen (Italia), các chuyên gia dự báo thành phố có thể cần xây dựng thêm hệ thống đê nếu mực nước biển dâng cao hơn 0,5m. Kịch bản này có thể xảy ra vào năm 2100, ngay cả khi lượng khí thải được duy trì ở mức thấp. Giải pháp này ước tính tiêu tốn tới 4,5 tỉ euro, nhưng không thể bảo đảm khả năng bảo vệ lâu dài.

Một phương án khác là xây dựng hệ thống đê kiên cố, với kết cấu rộng và được gia cố chắc chắn, nhằm ngăn nước biển tràn vào đầm phá. Công trình có thể bảo vệ Venice trước mức nước biển dâng tới 10m, nhưng chi phí đầu tư ban đầu có thể vượt 30 tỉ euro.

Trong trường hợp mực nước biển dâng cao hơn 4,5m, dự kiến sau năm 2300, việc di dời thành phố, cư dân và các di tích lịch sử có thể trở nên cần thiết. Chi phí cho phương án này có thể lên tới 100 tỉ euro.

Hơn 1/4 đường bờ biển châu Âu đang bị xói mòn

Báo cáo mang tên "Làm thế nào chúng ta có thể đối phó với xói mòn bờ biển?" cũng khuyến nghị các cơ quan chức năng cập nhật bản đồ rủi ro, xác định và thường xuyên rà soát các khu vực cấm xây dựng, vùng đệm. Đồng thời, các quốc gia cần xây dựng kế hoạch thích ứng, đánh giá đầy đủ những hệ quả pháp lý, xã hội và tài chính của từng phương án ứng phó.

Theo báo cáo, quá trình lập kế hoạch cần có sự tham gia của những cộng đồng chịu ảnh hưởng trực tiếp. Việc tham vấn minh bạch, cung cấp thông tin công khai và duy trì sự ủng hộ chính trị lâu dài là những yếu tố quan trọng. Các phương án cũng cần tính đến việc bảo vệ sinh kế, di sản ven biển và những cộng đồng dễ bị tổn thương.

Khoảng 40% GDP của châu Âu được tạo ra từ các vùng ven biển, trong khi 80% đường bờ biển có độ cao thấp đang đối mặt với nguy cơ xói mòn trong tương lai. Vì vậy, việc chủ động lập kế hoạch thích ứng và di dời ngay từ bây giờ có thể giúp giảm đáng kể chi phí thiệt hại về sau.

“Các đường bờ biển của châu Âu là một trong những tài sản quý giá nhất của chúng ta. Chúng là nơi đặt các cơ sở hạ tầng quan trọng, hỗ trợ các hoạt động kinh tế thiết yếu và là trung tâm của di sản văn hóa và thiên nhiên,” chính trị gia người Hy Lạp, đồng tác giả báo cáo cho biết.

Ông Spanos cho biết hơn một phần tư đường bờ biển châu Âu đang bị xói mòn. Việc tiếp tục sinh sống tại những khu vực có nguy cơ cao đang đe dọa sinh kế của người dân.

Đồng tác giả báo cáo Anthony Buchanan nhận định, các phương pháp bảo vệ bờ biển truyền thống, chẳng hạn xây dựng đê chắn sóng, đang ngày càng khó duy trì hiệu quả trong bối cảnh mực nước biển dâng nhanh.

“Mực nước biển dâng đã tăng gấp đôi trong những năm gần đây và dự kiến ​​sẽ tăng thêm 44cm nữa vào năm 2100, trong khi các cơn bão ngày càng dữ dội và thường xuyên hơn, và hiện tượng nước dâng do bão cực đoan có khả năng xảy ra thường xuyên hơn từ 20 đến 30 lần vào năm 2050”, ông giải thích.