Điện gió, điện mặt trời tăng tốc chuyển dịch năng lượng

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc gia Trung Quốc, tổng công suất lắp đặt điện gió và điện mặt trời của nước này đã đạt mức cao kỷ lục mới lên tới 2,01 tỉ kilowatt (kW) vào cuối tháng 9 năm nay. Trong đó, công suất điện mặt trời và điện gió lần lượt tăng 17% và 20% so với cùng kỳ năm 2025.

Tại các nước châu Âu, năng lượng sạch đang ngày càng trở thành một phần quan trọng trong chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng và ổn định kinh tế. Điện gió và điện mặt trời tiếp tục mở rộng vai trò trong hệ thống điện của Liên minh châu Âu (EU), thúc đẩy việc giảm phụ thuộc rõ rệt vào nhiên liệu hóa thạch. Trong tháng 5 năm nay, điện mặt trời tiếp tục lập kỷ lục mới tại một số thị trường lớn ở châu Âu.

Tây Ban Nha ghi nhận sản lượng điện mặt trời trong ngày đạt 229 GWh, còn Pháp đạt 160 GWh. Theo báo cáo mới nhất của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), năng lượng sạch đã giúp EU tiết kiệm khoảng 51,4 tỉ euro trong năm ngoái nhờ giảm nhu cầu nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch.

Điều này cho thấy năng lượng tái tạo tại châu Âu không còn chỉ là câu chuyện khí hậu, mà đã trở thành một công cụ kinh tế và an ninh năng lượng, giúp EU giảm phụ thuộc vào biến động giá dầu khí quốc tế.

Tại Mỹ, tổ chức nghiên cứu năng lượng toàn cầu Ember đã công bố một báo cáo đáng chú ý đó là lần đầu tiên trong lịch sử, năng lượng mặt trời đã tạo ra nhiều điện năng hơn than đá tại Mỹ. Cụ thể, năng lượng mặt trời chiếm 12,8% tổng sản lượng điện quốc gia, trong khi than đá chỉ đạt 12,2%. Thành tựu này phản ánh sự gia tăng hiệu suất của các tấm pin mặt trời và sự giảm dần phụ thuộc vào than đá.

Nhiều công ty điện lực cũng đầu tư vào việc xây dựng các “trang trại” năng lượng mặt trời để thu hoạch bức xạ mặt trời, trong khi nhiều hộ gia đình lắp đặt tấm pin mặt trời trên mái nhà của họ. Theo Hiệp hội Ngành công nghiệp năng lượng mặt trời Mỹ và Wood Mackenzie, hơn 90% năng lượng mới bổ sung vào lưới điện Mỹ trong năm nay (khoảng 7,8 GW) đến từ năng lượng mặt trời và các hệ thống lưu trữ năng lượng. Những cột mốc này cũng là dấu hiệu dự báo những thay đổi sắp tới khi các thị trường trên khắp nước Mỹ đang đặt cược vào năng lượng mặt trời, để đáp ứng nhu cầu điện năng ngày càng tăng.

IEA dự báo năng lượng tái tạo sẽ trở thành nguồn phát điện lớn nhất thế giới vào năm 2026, vượt qua than đá sau khi gần đạt mức ngang bằng trong năm 2025. Sản lượng điện từ năng lượng tái tạo dự kiến tăng hơn 8% trong năm 2026, nâng tỷ trọng trong tổng sản lượng điện toàn cầu từ 33% năm 2025 lên 37% vào năm 2027.

Điện mặt trời tiếp tục là động lực tăng trưởng chính của nguồn cung điện toàn cầu. Sản lượng điện từ năng lượng mặt trời, được dự báo sẽ tăng mạnh trong hai năm tới và vượt điện gió trong năm 2026 để trở thành nguồn điện tái tạo lớn thứ hai thế giới, chỉ sau thủy điện.

Trong bối cảnh đó, các nước tiếp tục chi mạnh đầu tư năng lượng sạch. Trung Quốc hiện là quốc gia chi tiêu cho năng lượng sạch lớn nhất thế giới, đồng thời dẫn đầu toàn cầu về sản xuất trong hầu hết các chuỗi cung ứng năng lượng sạch và tiên tiến.

Chính phủ Thái Lan đã thông qua gói ngân sách trị giá 72,6 tỉ baht, nhằm đẩy mạnh phát triển năng lượng sạch và giảm chi phí điện cho người dân. Điểm nhấn của gói ngân sách phát triển năng lượng sạch này là chương trình điện mặt trời mái nhà dành cho hộ gia đình với nguồn vốn 50 tỉ baht.

Theo đó, các hộ dân tại Thái Lan có thể bán lại lượng điện dư thừa cho các công ty điện lực. Nguồn ngân sách cũng được phân bổ để nâng cấp lưới điện thông minh, phát triển hệ thống công tơ thông minh và đào tạo nhân lực lắp đặt điện mặt trời.

Tại Ấn Độ, thời gian qua Chính phủ nước này ban hành loạt chính sách ưu đãi cho hoạt động sản xuất trong nước và các quy định bắt buộc về triển khai năng lượng sạch. Chẳng hạn như khu phức hợp năng lượng xanh Dhirubhai của Ấn Độ đã đi vào hoạt động trong giai đoạn đầu tiên và hướng đến mục tiêu tập hợp các nhà máy sản xuất tấm pin mặt trời và pin.

Với Đạo luật công nghiệp phát thải ròng bằng 0 (Net Zero Industry Act), Liên minh châu Âu đặt mục tiêu đến năm 2030, ít nhất 40% nhu cầu hằng năm đối với các công nghệ phát thải ròng bằng 0 chính được sản xuất trong liên minh.

Ở bối cảnh hiện tại, khả năng tiếp cận điện năng sạch đã trở thành yếu tố hàng đầu trong việc lựa chọn địa điểm đặt trung tâm dữ liệu, vượt lên trên các mối quan tâm truyền thống như khả năng kết nối.

Sản lượng điện từ năng lượng tái tạo gia tăng cũng đã giúp đa dạng hóa nguồn cung điện tại nhiều quốc gia, qua đó tăng cường an ninh năng lượng và giảm thiểu tác động của cú sốc nguồn cung. Với xu hướng này, điện gió và điện mặt trời sẽ tiếp tục là động lực tăng trưởng chính của nguồn cung điện toàn cầu.