Bánh dầy 3 tấn hay những lễ vật cỡ lớn từng được một số địa phương dâng cúng các bậc tiền nhân trong thời gian qua đều không nhận được sự đồng tình của xã hội. Ngoài việc mang đến cảm nhận về sự phô trương, lãng phí, hình thức thì những lễ vật cỡ lớn này không phải là cách thể hiện duy nhất tấm lòng thành kính, trang trọng.
Mới là đề xuất
Liên quan đến những thông tin xôn xao dư luận về chiếc bánh dầy 3 tấn dâng cúng Vua Hùng, theo lãnh đạo Sở VHTTDL tỉnh Thanh Hóa, ý tưởng này có thực hiện hay không còn chờ ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh.
Trước đó, Sở VHTTDL Thanh Hóa cho biết đã tiếp nhận công văn đề xuất của UBND TP. Sầm Sơn xin dâng bánh dầy kỷ lục lên Đền Hùng nhân dịp Giỗ tổ Hùng Vương năm nay. Sở cũng đã nhận được ý kiến chỉ đạo của UBND tỉnh Thanh Hóa yêu cầu phối hợp với các ngành, đơn vị liên quan nghiên cứu, xem xét đề xuất của UBND TP. Sầm Sơn.
Cũng theo lãnh đạo Sở, đề xuất ý tưởng làm bánh dày kỷ lục xuất phát từ mong muốn bày tỏ lòng thành kính đến các bậc vua Hùng, thể hiện lòng biết ơn và hướng về nguồn cội. Tuy nhiên, đặt trước bối cảnh thực tế cũng như truyền thống văn hóa của dân tộc, việc làm những lễ vật dâng cúng cỡ lớn như thế này cần được xem xét, nghiên cứu thận trọng, nghe ý kiến dư luận nhiều chiều. Sở sẽ có văn bản gửi Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa cũng như trả lời trước dư luận.
Ý tưởng xin làm bánh dầy kỷ lục dâng vua Hùng đã được UBND TP. Sầm Sơn đề nghị UBND tỉnh Thanh Hóa từ đầu tháng 2.2018. Dự kiến, chiếc bánh sẽ có trọng lượng hơn 3 tấn, được làm tại thành phố Sầm Sơn và tổ chức rước bánh dâng lên đền Hùng vào đúng ngày Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2018. Nguồn kinh phí làm chiếc bánh dầy cũng được cho biết sẽ bằng nguồn xã hội hóa.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo Sở VHTTDL tỉnh Thanh Hóa, dù là nguồn kinh phí xã hội hóa hay tiền ngân sách thì cũng phải được sử dụng thiết thực, tiết kiệm, tránh lãng phí và phản cảm.
Cũng tuy nhiên, nếu được thực hiện thì đây không phải là trường hợp đầu tiên có một lễ vật khổng lồ được dâng lên Đền Hùng. Trước đây đã từng có cặp bánh chưng bánh dầy có đường kính hàng mét được dâng cúng vua Hùng nhân ngày Giỗ Tổ. Nhiều chuyện lùm xùm, phản cảm liên quan cũng đã được báo chí mổ xẻ, dư luận bất bình.
Ngay tại Sầm Sơn, năm 2017, một chiếc bánh dầy kỷ lục hơn 2 tấn cũng đã được nhân dân địa phương thực hiện từ 1, 8 tấn gạo nếp, sau khi hoàn thành đã được vận chuyển bằng xe tải đến đền Độc Cước để dâng cúng với mong ước một năm mưa thuận gió hòa, sóng yên biển lặng, đầy ắp cá tôm.
Không ai “đo” lòng thành kính bằng “tấn”(!)
Trước sự việc này, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thủy chia sẻ quan điểm, dù có xuất phát điểm và mục đích tốt thì lãnh đạo địa phương cũng cần phải nhìn thẳng vào thực tế, việc dâng cúng lễ vật nặng đến hàng tấn ở một lễ hội trọng điểm quốc gia không thể tùy tiện, gây sự chú ý bằng hình thức, kích cỡ to lớn. “Muốn thể hiện tấm lòng thành kính trước ân đức Vua Hùng không nhất thiết phải bằng những chiếc bánh dầy cỡ lớn đến như vậy. Lễ mọn lòng thành, truyền thống văn hóa của dân tộc không phân biệt lễ to mới bày tỏ sự thành kính…”, Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy khẳng định.
Cũng theo Thứ trưởng, việc làm chiếc bánh dầy 3 tấn nếu nhìn ở góc độ kinh tế còn có thể nói là rất lãng phí, tạo cảm giác phô trương, hình thức, thậm chí là phản cảm. Đặt trong bối cảnh Thủ tướng Chính phủ đã có chỉ đạo việc tổ chức lễ hội đảm bảo tiết kiệm, văn minh, lành mạnh; địa phương còn nhiều khó khăn, các nhà nghiên cứu và cộng đồng đều có ý kiến không đồng thuận với ý tưởng về lễ vật này cũng không phải là điều khó hiểu. Trực tiếp Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy sau khi lắng nghe những ý kiến nhiều chiều từ phản ánh của các nhà nghiên cứu, của cộng đồng xã hội đã trao đổi với Giám đốc Sở VHTTDL Thanh Hóa để lưu ý địa phương cần xem xét, nghiên cứu cách làm để vừa có thể thể hiện lòng thành, vừa tránh hình thức, lãng phí. “Nếu cùng một số tiền đó lại được chia ra để giúp đỡ, hỗ trợ người nghèo thì chắc chắn sẽ ý nghĩa hơn nhiều so với việc chỉ tập trung để làm bánh dầy khổng lồ dâng lên đền Hùng…”, Thứ trưởng gợi ý.
Theo nhiều chuyên gia văn hóa, nhận thức và tư tưởng hình thức đang khiến cho ngày càng xuất hiện nhiều ý tưởng về các hiện vật, lễ vật khổng lồ, chạy theo kỷ lục... Không ít nơi đã làm các lễ vật dâng cúng tiền nhân như một kiểu tạo dấu mốc kỷ lục, “đánh trống ghi tên”, gây sự chú ý mà không cần biết hình thức, hiệu quả của việc làm đến đâu, có tạo nên hệ lụy gì hay không. Đơn cử, với những lễ vật cỡ lớn như bánh chưng, bánh dầy khổng lồ thì chỉ cần nhìn ở góc độ ẩm thực đã rất có vấn đề. Bởi sau khi làm lễ xong thì những lễ vật này thường không thể ăn được, dễ bị ôi thiu và đương nhiên, kinh phí làm bánh bị bỏ đi, vô cùng tốn kém.
Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy chia sẻ quan điểm, gắn với việc thực hành chủ trương tiết kiệm, chống lãng phí thì ý tưởng dâng cúng lễ vật bánh dầy kỷ lục như đề xuất của UBND TP. Sầm Sơn là không phù hợp. “Lòng thành với các bậc tiền nhân là đáng trân trọng. Tuy nhiên, đặt trong bối cảnh đời sống thực tế còn nhiều khó khăn thì Sầm Sơn còn có nhiều việc thiết thực phải làm cho nhân dân hơn là chỉ tập trung làm chiếc bánh khổng lồ này. Sẽ không ai “đo” lòng thành kính bằng “tấn” cả…”, Thứ trưởng nói.
| Dâng bánh giầy 3 tấn lên vua Hùng là không phù hợp với văn hóa người Việt Việc UBND TP Sầm Sơn (tỉnh Thanh Hóa) đề xuất dâng bánh giày 3 tấn lên Vua Hùng là không phù hợp với văn hóa truyền thống của người Việt. Việc thờ cúng, nhớ ơn tổ tiên không nhất thiết phải là dâng vật phẩm to lớn, mà chỉ cần dâng cúng những sản vật có sẵn của người dân. Người Việt với nền văn minh và kinh tế nông nghiệp là chính nên vật phẩm cúng lên tổ tiên có khi là hoa quả, bánh trái, vật nuôi… Các vật phẩm này đều nhỏ, vừa phải để dễ dàng đặt cúng chứ không kềnh càng, phô trương. Theo tôi, chiếc bánh giầy 3 tấn là rất to, chỉ phù hợp với việc quảng diễn chứ không mang yếu tố tâm linh. Văn hóa tâm linh xuất phát từ tâm chúng ta, chứ không phải để phô trương. Dù UBND TP Sầm Sơn có thực hiện “xã hội hóa”, nhưng kinh phí cho việc hoàn thành và di chuyển chiếc bánh 3 tấn này đến Đền Hùng cũng không hề nhỏ. Thiết nghĩ đơn vị thực hiện nên dành kinh phí và sức lao động để làm những việc khác, mang tính nhân văn và thiết thực hơn trong đời sống ngày nay. Một chiếc bánh quá to cũng sẽ kéo theo những khó khăn trong việc chọn chỗ đặt cúng, gây mất thẩm mỹ và ảnh hưởng đến những cá nhân khác khi đến dâng hương tại di tích Đền Hùng.Nhà nghiên cứu Dương Phước Thu (Hội Khoa học lịch sử tỉnh Thừa Thiên Huế) SƠN THÙY (ghi) Thanh niên vượt qua hàng chục bậc thang khiêng hai chiếc bánh chưng lên mộ bà Hoàng Thị Loan Nên dâng phẩm vật phù hợp, tránh lãng phí Lễ dâng cặp bánh chưng nặng 7 tạ lên khu mộ bà Hoàng Thị Loan, thân mẫu Chủ tịch Hồ Chí Minh trên núi Động Tranh, xã Nam Giang, huyện Nam Đàn là hoạt động thường niên của các đơn vị lữ hành trong Hiệp hội Du lịch tỉnh Nghệ An, bắt đầu thực hiện từ năm 2012. Tuy nhiên, năm 2018, Hiệp hội Du lịch Nghệ An đã thay đổi, dâng bánh kích thước nhỏ tri ân, tổ chức trang nghiêm, thành kính. Ông Nguyễn Đức Hiển, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Nghệ An cho biết, từ khi dư luận cho rằng đây là việc làm gây lãng phí, phô trương hình thức, trong khi tỉnh nhà phải xin gạo cứu đói, tiếp thu ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo tỉnh, Sở VHTT Nghệ An và ý kiến đóng góp của người dân, Hiệp hội đã thay đổi cho phù hợp. Năm nay, Hiệp hội Du lịch tỉnh Nghệ An đã dâng hương, hoa và cặp bánh chưng nhỏ lên khu mộ bà Hoàng Thị Loan. Nói về việc Thanh Hóa dự định làm bánh giầy nặng 3 tấn dâng Vua Hùng dịp giỗ tổ, ông Nguyễn Đức Hiển chia sẻ, việc làm bánh lớn rất vất vả, tốn kém, khó khăn trong di chuyển. Từ việc dâng cặp bánh chưng ở Nghệ An, Thanh Hóa cũng nên thay đổi cho phù hợp, tránh tình trạng lãng phí. PHẠM NGÂN (ghi) |
Bảo Ngân