Bồi đắp tình yêu văn hóa dân tộc qua chương trình giáo dục di sản

VHO - Chương trình giáo dục di sản cho học sinh trên địa bàn TP.HCM giúp học sinh trải nghiệm văn hóa truyền thống, bồi dưỡng tình yêu quê hương, dân tộc.

Tại di tích lịch sử cách mạng Trường THCS Văn Lương, xã Long Điền, Sở Văn hóa và Thể thao phối hợp cùng Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM tổ chức “Chương trình giáo dục di sản cho học sinh trên địa bàn TP.HCM năm 2026 - Khu vực 3”, gắn với chương trình nghệ thuật chủ đề “Giữ hồn di sản phương Nam”.

Chương trình do Nhà hát Kịch TP.HCM phối hợp cùng Thư viện - Bảo tàng Bà Rịa - Vũng Tàu và Trường THCS Văn Lương thực hiện.

Chương trình hướng đến việc đưa di sản văn hóa đến gần học sinh thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tế, tham quan, biểu diễn nghệ thuật và giao lưu với nghệ nhân. Đây cũng là hoạt động nhằm tăng cường giáo dục truyền thống, bồi dưỡng tình yêu quê hương, ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc cho học sinh.

Việc lựa chọn Trường THCS Văn Lương làm địa điểm tổ chức mang nhiều ý nghĩa khi ngôi trường này là di tích lịch sử cách mạng, từng là cơ sở hoạt động công khai của Tỉnh ủy Bà Rịa - Chợ Lớn trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Trước khi diễn ra chương trình, Ban tổ chức cùng đại biểu, giáo viên và học sinh đã thực hiện nghi thức dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ, thầy và trò Trường Văn Lương đã hy sinh trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Trong không gian trang nghiêm tại bia tưởng niệm, nhiều câu chuyện về truyền thống đấu tranh của nhà trường được nhắc lại, góp phần giúp học sinh hiểu hơn về lịch sử địa phương và giá trị của hòa bình hôm nay.

Sau nghi thức dâng hương, các đại biểu và học sinh tham quan Nhà truyền thống Trường THCS Văn Lương, nơi lưu giữ nhiều hiện vật, hình ảnh, tư liệu về quá trình hoạt động cách mạng của thầy và trò nhà trường qua các thời kỳ. Nhiều học sinh chăm chú lắng nghe phần thuyết minh, ghi chép thông tin và tìm hiểu các tư liệu lịch sử được trưng bày.

Theo Ban tổ chức, giáo dục di sản cần gắn với trải nghiệm trực tiếp thay vì chỉ tiếp cận qua sách giáo khoa hoặc lý thuyết trên lớp.

Ông Đỗ Phước Trung - Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM chia sẻ: “Qua chương trình này, chúng tôi mong muốn học sinh được trực tiếp trải nghiệm, cảm nhận di sản văn hóa hiện diện ngay trong đời sống hằng ngày, chứ không chỉ trong sách vở hay bảo tàng.

Qua đó, chương trình góp phần bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước và lòng tự hào dân tộc cho học sinh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường”.

Trong khuôn khổ chương trình, nhiều hoạt động trải nghiệm được tổ chức như tham quan triển lãm, thưởng thức Đờn ca tài tử Nam Bộ, biểu diễn võ thuật Vovinam, tìm hiểu làng nghề truyền thống, tham gia trò chơi dân gian và giao lưu cùng nghệ nhân.

Các không gian trải nghiệm được thiết kế theo hướng mở, giúp học sinh trực tiếp quan sát và tương tác với các giá trị văn hóa. Không gian giới thiệu nghề gốm sứ Bình Dương, sơn mài truyền thống hay nghề làm bánh tráng An Ngãi thu hút đông đảo học sinh tham gia tìm hiểu.

Tại khu vực biểu diễn Đờn ca tài tử Nam Bộ, nhiều học sinh tập trung theo dõi phần trình diễn của các nghệ nhân và tài tử. Em Trần Kim Hiền, học sinh Trường THCS Văn Lương, cho biết chương trình giúp học sinh có thêm hiểu biết về văn hóa, lịch sử dân tộc và các di tích lịch sử

Giám đốc Nhà hát Kịch TP.HCM Hà Quốc Cường chia sẻ: “Di sản văn hóa chỉ thật sự sống khi có người tiếp nhận và tiếp tục kể lại. Điều quan trọng nhất là làm sao để các em học sinh cảm thấy di sản gần gũi với đời sống của mình chứ không phải những điều xa lạ”.

Một trong những hoạt động nổi bật của chương trình là “Chuyến xe di sản”, đưa học sinh tham quan Nhà Lớn Long Sơn, Bạch Dinh và Bảo tàng Bà Rịa - Vũng Tàu. Thông qua hành trình này, học sinh có cơ hội tìm hiểu về lịch sử, kiến trúc, tín ngưỡng và đời sống văn hóa địa phương bằng trải nghiệm thực tế.

Em Bạch Hà Phương, học sinh Trường THCS Văn Lương, chia sẻ việc trực tiếp tham quan và nghe giới thiệu tại các di tích giúp em cảm nhận lịch sử gần gũi hơn so với việc chỉ tìm hiểu qua sách vở.

Bên cạnh các hoạt động trải nghiệm, chương trình nghệ thuật “Giữ hồn di sản phương Nam” cũng tạo điểm nhấn với nhiều tiết mục giới thiệu các loại hình nghệ thuật dân gian và giá trị văn hóa truyền thống Nam Bộ.

Chương trình được chia thành ba phần gồm “Âm sắc miền di sản”, “Đất hóa hồn quê” và “Nhịp hội phương Nam - Vươn bước tương lai”. Nhiều tiết mục tái hiện các giá trị văn hóa gắn với đời sống cộng đồng như nghi lễ mừng lúa mới của đồng bào Chơ Ro, nghề làm gốm sứ, nghề làm bánh tráng và các loại hình nghệ thuật truyền thống.

Tiết mục võ nhạc Vovinam nhận được sự quan tâm của học sinh nhờ sự kết hợp giữa võ thuật và âm nhạc dân tộc. Các tiết mục Đờn ca tài tử Nam Bộ cùng những ca khúc hiện đại như “Việt Nam tinh hoa”, “Made in Việt Nam” góp phần tạo nên không gian nghệ thuật kết nối giữa truyền thống và hơi thở đương đại.

Theo Ban tổ chức, việc kết hợp giữa nghệ thuật biểu diễn, trải nghiệm thực tế và hoạt động tương tác là hướng tiếp cận phù hợp để đưa di sản đến gần học sinh trong bối cảnh hiện nay.

Chia sẻ tại chương trình, ThS Phạm Thái Bình cho rằng: “Di sản văn hóa không chỉ là giá trị của quá khứ mà cần được tiếp nối trong đời sống đương đại bằng sự tham gia của thế hệ trẻ”.

Thông qua việc đưa không gian di sản vào trường học, chương trình đã góp phần tạo thêm cơ hội để học sinh tiếp cận văn hóa truyền thống bằng nhiều hình thức trực quan, sinh động, qua đó nâng cao nhận thức về trách nhiệm gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.