Hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18.11.2026) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24.11.2026), tối 17.11 Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) tổ chức Chương trình giao lưu chính luận – nghệ thuật với chủ đề “Sức mạnh Việt Nam”, đồng thời công bố định vị mới của Kênh Văn hóa, Di sản, Lịch sử, Du lịch - VTV8.

Tham dự chương trình có Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng; Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, PGS.TS Lê Bá Trình; Phó Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam Lê Quyền.

Cùng dự có lãnh đạo, nguyên lãnh đạo, đại diện các ban, bộ, ngành, cơ quan Trung ương; đại diện các cơ quan, đơn vị trực thuộc Đài Truyền hình Việt Nam; đại diện các cơ quan báo chí, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, di sản, lịch sử và du lịch; các nhà khoa học, chuyên gia và văn nghệ sĩ.

Tọa đàm chuyên sâu với sự tham gia của Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng và PGS.TS Lê Bá Trình
Tọa đàm chuyên sâu với sự tham gia của Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng và PGS.TS Lê Bá Trình

Trong khuôn khổ chương trình, tọa đàm chuyên sâu có sự tham gia của Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng và PGS.TS Lê Bá Trình, cùng trao đổi về vai trò của văn hóa trong củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và phát huy các giá trị văn hóa, di sản trong đời sống đương đại.

Văn hóa – sợi dây gắn kết, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Tại tọa đàm, chia sẻ về vai trò của văn hóa trong việc kết nối các tầng lớp nhân dân, tạo sự đồng thuận xã hội và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, PGS.TS Lê Bá Trình cho rằng, văn hóa với tư cách là nền tảng tinh thần của xã hội, là sợi dây vô hình nhưng rất vững chắc, kết nối các tầng lớp nhân dân, tạo nên sức mạnh tinh thần của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Vai trò này thể hiện trên ba khía cạnh cốt lõi.

Thứ nhất, văn hóa tạo ra bản sắc của từng cộng đồng dân tộc, đồng thời tập hợp thành hệ giá trị chung của nền văn hóa Việt Nam thống nhất. Sự thống nhất trong đa dạng tạo điều kiện để mỗi cộng đồng dân tộc có bản sắc riêng, đồng thời tích hợp những giá trị đó thành sức mạnh tinh thần chung của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Các yếu tố văn hóa như ngôn ngữ, chữ viết, phong tục, tập quán, kiến trúc... bao gồm cả văn hóa tinh thần và văn hóa vật chất, tạo nên bản sắc của mỗi cộng đồng dân tộc. Đồng thời, văn hóa của 54 dân tộc anh em hòa quyện với nhau, hình thành hệ giá trị chung của nền văn hóa Việt Nam thống nhất.

Thứ hai, văn hóa là nền tảng tinh thần để kết nối các tầng lớp nhân dân. Thực tiễn cho thấy, mỗi khi đất nước đứng trước những hiểm họa, khó khăn như ngoại xâm, thiên tai, dịch bệnh, các giá trị cốt lõi của văn hóa và truyền thống dân tộc như lòng yêu nước, tinh thần dân tộc, tinh thần tương thân tương ái lại trở thành động lực kết nối các thành phần trong cộng đồng và toàn xã hội.

Những giá trị đó giúp mọi người cùng chung sức, không phân biệt giai cấp, tầng lớp xã hội, tôn giáo, tín ngưỡng; xóa đi khoảng cách để cùng hướng tới một mục tiêu chung, rất thiêng liêng, đó là sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc – nơi mỗi người dân cùng tồn tại và phát triển.

Tiết mục nghệ thuật tại chương trình
Tiết mục nghệ thuật tại chương trình

Thứ ba, văn hóa góp phần xây dựng niềm tin cộng đồng, hệ giá trị đạo đức và sự đồng thuận xã hội. Khi các hệ giá trị văn hóa được thực hiện một cách chuẩn mực, chúng sẽ tạo dựng niềm tin giữa mỗi cá nhân với cộng đồng và với toàn xã hội.

Cùng với đó, những chuẩn mực văn hóa được thực hiện tốt sẽ định hướng các mối quan hệ trong cộng đồng, tạo nên môi trường lành mạnh, tin yêu lẫn nhau và hợp tác phát triển. Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn xã hội, đại đoàn kết toàn dân tộc.

Văn hóa cần “thở hơi thở của thời đại”

Để văn hóa và di sản không chỉ được bảo tồn, gìn giữ mà còn tiếp tục phát huy, hiện diện sống động trong đời sống đương đại, trở thành sợi dây kết nối cộng đồng và các thế hệ người Việt Nam, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng cho rằng, văn hóa và di sản cần “thở hơi thở của thời đại”.

Theo Thứ trưởng, để văn hóa có thể sống mạnh mẽ hơn trong đời sống đương đại, một trong những định hướng quan trọng nhất mà Bộ VHTTDL đã và đang triển khai trong thời gian qua cũng như thời gian tới là đưa công nghệ số vào lĩnh vực văn hóa, di sản.

Cụ thể, cần sử dụng công nghệ để đưa di sản, văn hóa đến gần hơn với mọi người, giúp mỗi người có thể cảm nhận, tìm hiểu về di sản, văn hóa vào bất cứ thời điểm nào mình mong muốn. Điều này có thể thực hiện thông qua dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo.

Thứ trưởng lấy ví dụ về cọc Bạch Đằng. Trước đây, nếu muốn tìm hiểu về di tích này, các bạn trẻ phải đến tận nơi. Nhưng với dữ liệu số và việc số hóa, thế hệ trẻ có thể tiếp cận, tìm hiểu một cách gần gũi, tự nhiên vào thời điểm mình muốn và theo cách thức phù hợp với mối quan tâm của bản thân.

Chẳng hạn, một sinh viên lịch sử có thể tìm hiểu về cọc Bạch Đằng thông qua những câu chuyện lịch sử; một sinh viên kiến trúc có thể quan tâm đến kỹ thuật thi công, kiến trúc của cha ông trong thời đại đó. Trong khi đó, một sinh viên thiết kế sáng tạo có thể lấy cảm hứng, khai thác dữ liệu từ di sản để thiết kế một cây bút chì mang bản sắc Việt Nam.

Phát huy vai trò chủ thể của nhân dân trong xây dựng và phát triển văn hóa

Từ mối quan hệ giữa văn hóa và đại đoàn kết toàn dân tộc, PGS.TS Lê Bá Trình cho rằng, thời gian tới cần tập trung triển khai một số giải pháp trọng tâm.

Trước hết, cần xây dựng Chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045. Trong đó, nhân dân phải là chủ thể, là mục tiêu, là động lực và là người hưởng thụ các thành quả của văn hóa.

Để thực hiện mục tiêu này, cần huy động các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, cùng với việc phát huy những phương tiện kỹ thuật hiện đại hiện có, chung tay xây dựng, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

Thứ hai, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với vai trò nòng cốt chính trị trong xây dựng và phát triển sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc cần thực hiện thực chất hơn nữa chức năng đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân.

Đồng thời, cả hệ thống chính trị phải thực hiện thực chất phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát và dân thụ hưởng” trên lĩnh vực văn hóa. Qua đó, mỗi người dân vừa là chủ thể, vừa trực tiếp tham gia xây dựng, hưởng ứng và thụ hưởng những thành quả văn hóa.

Thứ ba, cần tổ chức tốt các sự kiện văn hóa như Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc 18.11, Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11 hằng năm, qua đó tạo môi trường, không gian văn hóa lành mạnh để các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, có điều kiện tham gia.

Tiết mục nghệ thuật tại chương trình
Tiết mục nghệ thuật tại chương trình

Theo PGS.TS Lê Bá Trình, chính người dân, nhất là thế hệ trẻ, phải trở thành chủ thể sáng tạo và hưởng thụ các giá trị văn hóa. Đây sẽ là động lực để tập hợp, huy động các tầng lớp nhân dân cùng chung tay, góp sức bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa dân tộc.

Đồng tình với những ý kiến của PGS.TS Lê Bá Trình, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng cũng kỳ vọng báo chí, truyền thông sẽ góp phần giúp thế hệ trẻ chủ động tham gia sáng tạo, cùng phát triển văn hóa.

“Tôi có một niềm tin rằng, khi thế hệ trẻ tin tưởng họ có thể kiến tạo, sáng tạo ra tương lai từ di sản thì họ sẽ chủ động tham gia vào bảo vệ, gìn giữ và phát huy các giá trị di sản”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Nhân dịp này, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng chúc kênh VTV8, với định vị là kênh chuyên đề về văn hóa, di sản, lịch sử và du lịch, sẽ cụ thể hóa được sứ mệnh này; không chỉ nhận được sự quan tâm của khán giả trong nước mà còn góp phần lan tỏa sức mạnh mềm của Việt Nam, thu hút sự quan tâm của đông đảo bạn bè quốc tế.