
Những chiếc đèn lồng khổng lồ giữa không gian di sản
Lễ hội được tổ chức tại nhiều địa điểm trong khu phố cổ như Quảng trường sông Hoài, Vườn tượng An Hội, dọc sông Hoài, Chùa Cầu và đường Nguyễn Thị Minh Khai... Khoảng 15 cụm đèn lồng nghệ thuật quy mô lớn sẽ được bố trí tại các không gian công cộng, tạo nên diện mạo mới cho phố cổ khi đêm xuống.
Điểm nhấn của lễ hội là những tác phẩm có kích thước lên đến 10m, được thiết kế với nhiều hình thức và chất liệu khác nhau. Trong đó, cụm đèn “Thuyền Trăng” có đèn chính cao 6m, đường kính 4m, kết hợp đất nung Thanh Hà với tre, tầm vông và dây thừng. Tác phẩm gợi liên tưởng đến hình ảnh sông nước, làng nghề và đời sống văn hóa của cư dân phố Hội.
Bên cạnh đó, các cụm đèn mang chủ đề lịch sử, văn hóa như “Hành trình di sản”, “Bến tái sinh”, “Rồng thời Lý”, “Em bé Hội An” và “Liên hoa đăng” cũng góp mặt trong không gian trưng bày. Mỗi tác phẩm là một cách kể chuyện bằng ánh sáng, đưa những hình ảnh quen thuộc của văn hóa Việt Nam vào ngôn ngữ nghệ thuật đương đại.
Lễ hội diễn ra đúng dịp kỷ niệm 27 năm Đô thị cổ Hội An được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới (4.12.1999 - 4.12.2026). Theo định hướng của thành phố, sự kiện sẽ được tổ chức định kỳ 2 năm một lần. Riêng các tác phẩm đèn lồng nghệ thuật tiếp tục được trưng bày đến hết Tết Nguyên tiêu Đinh Mùi 2027, tạo thêm sản phẩm tham quan cho du khách trong mùa du lịch cuối năm và dịp Tết.
Đèn lồng tỏa hương quế, làm từ vỏ xoài và vật liệu tái chế
Nếu trước đây đèn lồng Hội An thường gắn với khung tre, vải lụa và những gam màu truyền thống, lễ hội năm nay mở rộng cách tiếp cận bằng việc đưa nhiều vật liệu bản địa vào sáng tạo. Vỏ xoài, vỏ quế, chiếu cói Kim Bồng, giấy rêu, vải vụn tái chế và vải nhuộm thủ công bằng màu tự nhiên được sử dụng để tạo nên những tác phẩm có hình thức khác biệt.
Trong số đó, đèn lồng tỏa hương quế là một ý tưởng khá đặc biệt. Ánh sáng không còn là yếu tố duy nhất tạo nên trải nghiệm, bởi mùi hương từ vật liệu cũng góp phần gợi nhớ đến sản vật và không gian văn hóa địa phương. Đây là hướng sáng tạo giúp nghề làm đèn lồng tiếp cận gần hơn với nghệ thuật sắp đặt và trải nghiệm đa giác quan.
Thông điệp này được thể hiện qua triển lãm và workshop “Đèn lồng và Nghệ thuật tái sinh”, nơi kỹ thuật thủ công truyền thống được kết hợp với vật liệu tái chế và tư duy sáng tạo mới. Cách làm này cũng mở ra hướng khai thác nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương, thay vì chỉ phụ thuộc vào những chất liệu quen thuộc.
Không gian giao lưu quốc tế là một phần quan trọng của sự kiện. Lễ hội quy tụ đại diện 12 quốc gia và vùng lãnh thổ, cùng hơn 20 doanh nghiệp, cơ sở chế tác đèn lồng trong nước. Đoàn Jinju (Hàn Quốc) mang tới 500 chiếc đèn lồng trưng bày tại Vườn tượng An Hội. Phía Nhật Bản có sự tham gia của Công ty Takara, Đại học Shimane và kỹ thuật tạo hình Neputa vùng Aomori, kết hợp với điêu khắc gia Đàm Đăng Lại.
Các sắc màu văn hóa từ Trung Quốc, Thái Lan (Chiang Mai), Lào (Luang Prabang), Singapore... cũng góp mặt, tạo nên bức tranh đa dạng về nghệ thuật đèn lồng. Qua đó, Hội An có cơ hội giới thiệu nghề thủ công của mình trong mối liên hệ với những nền văn hóa có truyền thống làm đèn lồng lâu đời.
Một nội dung mang ý nghĩa bảo tồn là hoạt động tôn vinh nghệ nhân Huỳnh Văn Ba, 93 tuổi, người có công sáng tạo chiếc đèn lồng gấp gọn. Cải tiến này giúp sản phẩm thuận tiện hơn trong vận chuyển, góp phần đưa đèn lồng Hội An đến với thị trường quốc tế. Câu chuyện của nghệ nhân cũng cho thấy nghề truyền thống có thể phát triển khi người làm nghề biết kết hợp kinh nghiệm lâu năm với nhu cầu thực tế.
Trải nghiệm phố Hội qua những đêm hội ánh sáng
Bên cạnh tham quan các tác phẩm nghệ thuật, du khách còn có thể trực tiếp tham gia nhiều hoạt động văn hóa, thủ công và ẩm thực. Tối 4.12, chương trình “Minh đăng dạ hành” sẽ tổ chức diễu hành rước đèn, trình diễn trang phục truyền thống, tái hiện không khí Đêm phố cổ Hội An đầu thế kỷ 20.
Tại Quảng trường sông Hoài, không gian trải nghiệm chế tác đèn lồng mở cửa từ 16h - 21h. Ban tổ chức dành tặng 1.000 voucher dán đèn lồng miễn phí và giảm 30% khi mua sản phẩm. Đây là hoạt động phù hợp với những du khách muốn tìm hiểu sâu hơn về kỹ thuật làm đèn, thay vì chỉ dừng lại ở việc chụp ảnh và ngắm nhìn.
Chương trình còn có các tiết mục hát bội, bài chòi, hòa tấu nhạc dân tộc, không gian ẩm thực “Chạm vị phố Hội”, giới thiệu sản phẩm OCOP và nghệ thuật dưới nước “Đêm Hoài giang”. Cuộc thi ảnh nghệ thuật “Ấn tượng đèn lồng Hội An” cùng cuộc thi thiết kế họa tiết đèn lồng, thời trang “Dệt ánh sáng” cũng góp phần mở rộng sự tham gia của cộng đồng sáng tạo.
Với định hướng tổ chức định kỳ 2 năm một lần và kéo dài thời gian trưng bày đến Tết Nguyên tiêu, lễ hội được kỳ vọng tạo thêm lý do để du khách ở lại Hội An vào buổi tối, đồng thời kéo dài thời gian trải nghiệm tại đô thị di sản.
