“Mắt thần” ghi dấu các loài động vật nguy cấp
Ẩn mình giữa không gian xanh thẳm của đại ngàn, hai lâm phần VQG Núi Chúa và VQG Phước Bình từ lâu được xem là “ngôi nhà chung” của hàng nghìn loài sinh vật. Đây là nơi lưu giữ nhiều nguồn gen đặc biệt quý hiếm, có giá trị lớn đối với công tác nghiên cứu khoa học và bảo tồn thiên nhiên quốc gia.
Để nâng cao hiệu quả quản lý, Ban quản lý VQG Núi Chúa – Phước Bình đã đưa hệ thống bẫy ảnh tự động vào giám sát động vật hoang dã tại các khu vực trọng điểm. Để vận hành hệ thống này, các cán bộ kỹ thuật phải khảo sát thực địa kỹ lưỡng, xác định chính xác các dấu vết sinh hoạt, tuyến đường mòn hay nguồn nước của động vật để cài đặt thiết bị.
Hoạt động liên tục 24/7 nhờ cảm biến chuyển động, mỗi đợt đặt bẫy ảnh kéo dài từ 2 đến 3 tháng. Dữ liệu thu hồi sau đó được phân tích tỉ mỉ để xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên sâu.
Ông Não Duy Pháp, Trưởng phòng Bảo tồn tài nguyên rừng và biển (Ban quản lý VQG Núi Chúa – Phước Bình) cho biết, nhờ những “mắt thần” âm thầm giữa rừng sâu, đơn vị đã ghi nhận sự xuất hiện của nhiều loài động vật nguy cấp như: bò tót, cheo cheo lưng bạc, voọc chà vá chân đen, beo lửa, tê tê Java, khỉ đuôi lợn, gà lôi hông tía...
Bên cạnh bẫy ảnh, VQG còn ứng dụng đồng bộ thiết bị bay không người lái (UAV), hệ thống giám sát rừng thông minh (FMS) và công cụ SMART trong công tác tuần tra. Sự kết hợp này giúp lực lượng chức năng theo dõi diễn biến tài nguyên rừng theo thời gian thực và kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm.
Số hóa và lưu giữ kho báu đa dạng sinh học
Song song với hoạt động bảo tồn ngoài thực địa, công tác nghiên cứu, thu thập và lưu giữ tiêu bản động, thực vật cũng được triển khai bài bản. Các mẫu vật - từ bò tót đến hàng loạt loài thực vật đặc hữu - cung cấp nguồn tư liệu khoa học quan trọng về đặc điểm hình thái, phạm vi phân bố cũng như mức độ đa dạng sinh học của Vườn.
Theo Ban quản lý VQG, hệ thống tiêu bản kết hợp cùng hồ sơ thu mẫu chuẩn hóa là cơ sở cốt lõi để đối chiếu, phân loại loài và đánh giá sự biến động phân bố qua từng thời kỳ. Từ đó, đơn vị có thể xây dựng các phương án quản lý phù hợp, khoanh vùng các khu vực cần bảo vệ nghiêm ngặt.
Thống kê hiện tại cho thấy, khu vực VQG Núi Chúa – Phước Bình đang là nơi sinh sống của khoảng 1.971 loài thực vật và 867 loài động vật. Trong đó, hàng trăm loài nằm trong Danh lục Đỏ Việt Nam và Danh mục Đỏ thế giới (IUCN).
Nhiều loài mang giá trị bảo tồn đặc biệt như sâm cau thạch (Peliosanthes thachii), voọc chà vá chân đen hay bò tót... không chỉ tạo nên nét đặc trưng cho hệ sinh thái nơi đây mà còn khẳng định vị thế chiến lược của khu vực trên bản đồ bảo tồn thiên nhiên Việt Nam.
"Hệ thống bẫy ảnh kết hợp định vị GPS và khảo sát dấu vết giúp theo dõi động vật mà ít gây xáo trộn sinh cảnh. Việc quản lý dữ liệu theo vị trí, thời gian và đặc điểm loài giúp nhận diện chính xác địa bàn hoạt động, từ đó dự báo và đưa ra giải pháp bảo vệ tối ưu.
Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục tăng cường lực lượng tại các điểm nóng, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để cộng đồng địa phương cùng chung tay giữ rừng," ông Não Duy Pháp nhấn mạnh.
Những nỗ lực đổi mới trong công tác quản lý tại VQG Núi Chúa – Phước Bình cho thấy tầm quan trọng của việc kết hợp giữa công nghệ hiện đại và sức mạnh cộng đồng. Gìn giữ đa dạng sinh học chính là bảo vệ nền tảng bền vững cho môi trường sống và sự phát triển của tương lai.
