UBND tỉnh Tuyên Quang vừa ban hành Quyết định số 132/2026/QĐ-UBND về Quy chế tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh. Quyết định có hiệu lực từ ngày 15.11.2026, quy định cụ thể về tổ chức, hoạt động tự quản, trách nhiệm của người đứng đầu thôn, tổ dân phố và mối quan hệ với chính quyền cấp xã.
Theo Quy chế, mỗi thôn có Trưởng thôn, mỗi tổ dân phố có Tổ trưởng tổ dân phố; đồng thời bố trí Phó Trưởng thôn, Phó Tổ trưởng tổ dân phố để hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ. Việc bố trí các chức danh người tham gia hoạt động ở thôn, tổ dân phố và nhân viên y tế được thực hiện theo quy định của HĐND tỉnh và pháp luật có liên quan.
Một trong những nội dung trọng tâm của Quy chế là phát huy dân chủ, đề cao vai trò chủ thể của người dân trong các hoạt động tại cộng đồng dân cư. Theo đó, các khoản đóng góp xây dựng cơ sở hạ tầng, công trình phúc lợi hoặc thu, chi các quỹ tự nguyện phải được đưa ra thảo luận công khai tại hội nghị thôn, tổ dân phố và chỉ thực hiện khi có sự đồng thuận của người dân theo tỉ lệ quy định của pháp luật. Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố có trách nhiệm theo dõi, tổ chức giám sát và công khai tài chính định kỳ.
Quy chế cũng khuyến khích thành lập, duy trì các mô hình tự quản phù hợp với điều kiện thực tế như Tổ hòa giải, Tổ tự quản an ninh trật tự, Câu lạc bộ vệ sinh môi trường, Đội văn nghệ, thể thao.
Cùng với đó, người dân được phát huy vai trò trong xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước, góp phần giữ gìn an ninh trật tự, bảo tồn các giá trị văn hóa và xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư.
Đáng chú ý, chuyển đổi số được đưa vào hoạt động của tổ dân phố thông qua yêu cầu thành lập, duy trì hiệu quả Tổ công nghệ số cộng đồng. Các thành viên có nhiệm vụ trực tiếp đến từng hộ gia đình hướng dẫn người dân sử dụng nền tảng số, dịch vụ công trực tuyến và ứng dụng công nghệ thông tin trong đời sống.
Bên cạnh hệ thống loa truyền thanh, các nền tảng mạng xã hội hợp pháp cũng được sử dụng để tuyên truyền chính sách, tiếp nhận, trao đổi thông tin và hỗ trợ hoạt động cộng đồng, góp phần mở rộng kênh tương tác giữa người dân với chính quyền cơ sở.
Quy chế đồng thời quy định rõ trách nhiệm của Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố trong tổ chức thực hiện các quyết định của cộng đồng dân cư; công khai thông tin, tiếp nhận và phản ánh kiến nghị của nhân dân; phối hợp bảo đảm an ninh trật tự và thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội tại địa bàn.
Việc lựa chọn người tham gia hoạt động ở thôn, tổ dân phố phải được thống nhất với Bí thư Chi bộ và Trưởng Ban Công tác Mặt trận trước khi báo cáo UBND cấp xã quyết định công nhận. UBND cấp xã chịu trách nhiệm quản lý, chỉ đạo, kiểm tra hoạt động của thôn, tổ dân phố; thực hiện công nhận, cho thôi giữ các chức danh theo thẩm quyền.
Định kỳ hằng năm, địa phương phải báo cáo tình hình tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố về UBND tỉnh thông qua Sở Nội vụ trước ngày 5.12.
Với những quy định cụ thể về cơ chế dân chủ, hoạt động tự quản và trách nhiệm của các chủ thể, Quy chế góp phần phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tăng cường sự tham gia của người dân vào công việc chung, nâng cao hiệu quả quản lý cộng đồng dân cư trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang.
