Tiếp tục chiến dịch loại trừ linh vật ngoại lai: Đã đến lúc phải xử lý nghiêm những vi phạm

 Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên phát biểu tại buổi họp Ảnh: TR.HUẤN

Dự họp có Thượng tọa Thích Minh Hiền (Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam), đại diện Ban Tôn giáo Chính phủ, các Cục, Vụ, đơn vị chức năng thuộc Bộ VHTTDL.

Đẩy mạnh truyền thông

Cuộc họp nhằm triển khai các nhiệm vụ đã được Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên giao các đơn vị chức năng thuộc Bộ phối hợp với Ban Tôn giáo Chính phủ, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam thực hiện tại Hội nghị sơ kết 03 năm thực hiện Công văn 2662 (tháng 12.2017). “Qua ba năm triển khai, Công văn đã thay đổi cơ bản nhận thức của xã hội trong việc bảo vệ, phát huy các giá trị di sản văn hóa. Đây là một trong những công văn có giá trị thực tiễn cao và sức lan tỏa sâu rộng. Minh chứng là đã có hàng trăm đôi sư tử đá, đèn đá và nhiều hiện vật lạ không phù hợp với truyền thống văn hóa dân tộc đã được đưa ra khỏi không gian các di tích, nơi thờ tự, trụ sở các cơ quan và không gian công cộng. Qua đó, đã gửi gắm nhiều thông điệp tốt đẹp về bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống…”, Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên khẳng định.

Cùng với chiến dịch bài trừ các hiện vật lạ là cuộc chuyển đổi, thay thế để tìm về đúng vị trí của những linh vật, biểu tượng, sản phẩm phù hợp với truyền thống văn hóa. Những làng nghề trước đây chuyên sản xuất và cho ra đời hàng ngàn cặp sư tử đá ngoại lai mỗi năm như Non Nước (Đà Nẵng), Ninh Vân (Ninh Bình) đến nay đã chuyển sang sản xuất các biểu tượng, linh vật thuần Việt. Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng lưu ý, sức mạnh từ công văn 2662 đến nay phải tiếp tục được thực hiện với nhiều nội dung, định hướng, cách làm mới. Bởi trên thực tế, tại một số nơi thờ tự, di tích, trụ sở cơ quan, nơi công cộng… vẫn còn thấp thoáng bóng dáng linh vật ngoại lai.

Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở Vi Thanh Hoài cho biết, ngay sau hội nghị sơ kết ba năm thực hiện Công văn 2662, Cục Văn hóa cơ sở đã chủ động triển khai nhiều hoạt động, đơn cử như trong nội dung công văn tăng cường công tác quản lý và tổ chức lễ hội năm 2018 do Cục tham mưu lãnh đạo Bộ ban hành đã nhấn mạnh nội dung khuyến cáo các địa phương không sử dụng linh vật ngoại lai không phù hợp . Ngay trong những ngày cuối tháng 1. 2018, Cục sẽ tiếp tục ban hành công văn gửi các địa phương và các đơn vị liên quan để khuyến cáo nội dung này.

Nêu quan điểm cần xử lý nếu phát hiện sai phạm, Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa Trần Đình Thành cho biết, trong thời gian tới, Cục sẽ tiếp tục phối hợp với Ban Tôn giáo Chính phủ, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam xây dựng kế hoạch tuyên truyền tới các nhà sư, thủ từ, thủ đền - những người chịu trách nhiệm trông nom các di tích nhằm đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân, loại bỏ và không cung tiến vào di tích các biểu tượng, sản phẩm không phù hợp. Cục Di sản văn hóa cũng đã lên kế hoạch tổ chức các lớp tập huấn về nội dung này.

Đẩy mạnh truyền thông cũng là giải pháp được Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên đặc biệt lưu ý. Trong ba năm qua, hàng chục cơ quan báo chí đã vào cuộc mạnh mẽ, cùng với cơ quan quản lý tạo nên những thay đổi tích cực, đưa tinh thần và chủ trương của công văn 2662 vào cuộc sống. Để phát huy sức mạnh này, Thứ trưởng giao Cục MTNATL tiếp tục phối hợp với báo chí và các phương tiện truyền thông nghiên cứu, sáng tạo, tổ chức các trưng bày, hội thảo về các biểu tượng linh vật truyền thống Việt Nam. Đặc biệt ưu tiên các tỉnh Quảng Ninh, Hải Phòng, Nghệ An, Đà Nẵng, Đồng Nai, Bình Dương, TP.HCM, Cần Thơ.

 Cặp sư tử đá vẫn đang ngạo nghễ tại chùa Lân (Quảng Ninh)

Sạch bóng hiện vật lạ

Thượng tọa Thích Minh Hiền cho rằng, sau ba năm, việc đưa công văn 2662 tiếp tục đi vào cuộc sống cần được thực hiện một cách đồng bộ và có sự tham gia của nhiều tôn giáo khác, không chỉ là Phật giáo. Đặc biệt, với quan điểm cần phải làm từ gốc, không chặt ngọn, Thượng tọa đề nghị Bộ VHTTDL tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan đẩy mạnh tuyên truyền, tăng cường thanh kiểm tra tại các cơ sở sản xuất, chế tác.

“Việc tuyên truyền di dời những biểu tượng, hiện vật lạ cũng cần tế nhị. Tránh dẫn đến bất đồng quan điểm giữa cơ quan quản lý và cơ sở tôn giáo cũng như với nhân dân, người cúng tiến hiện vật”, Thượng tọa Thích Minh Hiền lưu ý. Ông cũng đồng ý với nhận định của Vụ trưởng Vụ Thi đua Khen thưởng Phùng Huy Cẩn khi cho rằng, sức nặng của công văn 2662 chính là ở việc tuyên truyền, vận động, cần phải có thời gian chứ không thể nóng vội như triển khai một biện pháp kỹ thuật.

Phó Chánh Thanh tra Bộ VHTTDL Phạm Xuân Phúc cho hay, trong các cuộc thanh kiểm tra, Thanh tra Bộ VHTTDL luôn nhấn mạnh khuyến cáo, yêu cầu các di tích không tiếp nhận công đức bằng hiện vật, tượng, đồ thờ không có trong hồ sơ gốc. “Đến đâu cũng thấy lọ lục bình, đèn đá, sư tử đá, tượng Quan âm bạch y… là không thể chấp nhận được. Công văn 2662 đến nay đã giải quyết được một phần cơ bản của thực trạng này”, ông Phúc nói.

Đồng tình với các ý kiến tại cuộc họp, Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên chỉ đạo, trong thời gian tới cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân nâng cao ý thức trong gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, không sử dụng sản phẩm, biểu tượng linh vật không phù hợp. Theo đó cần lưu ý tăng cường vận động để người dân quan tâm, ý thức hơn trong công tác bảo vệ di sản văn hóa, thực hiện đúng Luật Di sản văn hóa trong tiếp nhận các hiện vật vào di tích, đình, chùa. 

Hà Phương