Ngày 6.11, Tập đoàn Thiên Long (mã chứng khoán: TLG) công bố việc Công ty CP Đầu tư Thiên Long An Thịnh (TLAT) đã hoàn tất chuyển nhượng toàn bộ cổ phần cho Kokuyo. Thông qua việc sở hữu TLAT, tập đoàn Nhật Bản gián tiếp nắm giữ 46,82% vốn điều lệ Thiên Long.
Đây mới là bước đầu của thương vụ. Kokuyo dự kiến tiếp tục chào mua công khai thêm 18,19% cổ phần TLG, tương đương gần 16 triệu cổ phiếu. Nếu hoàn tất, tỉ lệ sở hữu sẽ tăng lên 65,01%, đưa Thiên Long trở thành công ty con của Kokuyo.
Theo công bố ban đầu, thương vụ có giá trị khoảng 27,6 tỉ yen, tương đương 4.700 tỉ đồng. Giao dịch đã được Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia chấp thuận có điều kiện theo Quyết định số 294.
Khép lại hơn 40 năm điều hành của gia đình nhà sáng lập
Cùng với thay đổi chủ sở hữu, Thiên Long cũng chuẩn bị có biến động lớn trong bộ máy quản trị. Ngày 4.11, doanh nghiệp tiếp nhận đơn từ nhiệm của 5 thành viên HĐQT, gồm ông Cô Gia Thọ - Chủ tịch HĐQT; bà Cô Cẩm Nguyệt; ông Cô Trần Cơ Nguyên; bà Cô Trần Dinh Dinh và ông Nguyễn Đình Tâm, cựu Tổng Giám đốc.
Trong số này, bà Cô Cẩm Nguyệt là em gái, ông Cô Trần Cơ Nguyên và bà Cô Trần Dinh Dinh là hai người con của ông Cô Gia Thọ. Việc miễn nhiệm dự kiến được trình Đại hội đồng cổ đông bất thường ngày 7.12.2026 thông qua, có hiệu lực từ ngày 1.1.2027. Doanh nghiệp cũng dự kiến bầu bổ sung 5 thành viên HĐQT cho thời gian còn lại của nhiệm kỳ 2025 - 2028.
Đây là bước chuyển giao lớn sau hơn 40 năm gia đình nhà sáng lập trực tiếp điều hành doanh nghiệp, từ một cơ sở sản xuất bút bi nhỏ thành lập năm 1981 thành tập đoàn văn phòng phẩm với hệ sinh thái sản phẩm đa dạng.
Sau khi rời HĐQT, ông Cô Gia Thọ dự kiến đảm nhiệm chức danh Chủ tịch danh dự trong 3 năm theo hợp đồng tư vấn, hỗ trợ hoạt động đối ngoại và duy trì quan hệ với cổ đông, đối tác. Ông không tham gia điều hành hoặc có quyền biểu quyết tại HĐQT. Mức thù lao cố định cho vai trò này là 120 triệu đồng/năm.
Thương hiệu bút Việt có thay đổi?
Điều người tiêu dùng quan tâm là Thiên Long có tiếp tục giữ tên thương hiệu sau khi về với Kokuyo hay không. Với một sản phẩm quen thuộc trong trường học, văn phòng và nhiều gia đình, giá trị của Thiên Long không chỉ nằm ở thị phần mà còn ở sự nhận diện và niềm tin được tích lũy qua nhiều thế hệ.
Ông Cô Gia Thọ từng chia sẻ một trong những lý do lựa chọn Kokuyo là tập đoàn Nhật Bản có xu hướng duy trì và phát triển thương hiệu địa phương tại các thị trường đầu tư. Hai doanh nghiệp cũng có thế mạnh bổ trợ cho nhau: Thiên Long nổi bật ở sản phẩm bút viết và năng lực sản xuất, trong khi Kokuyo có kinh nghiệm về thiết kế, phát triển sản phẩm, tập vở và dụng cụ học tập.
Theo định hướng hợp tác được công bố, Kokuyo muốn kết hợp năng lực sản xuất, mạng lưới phân phối của Thiên Long với thế mạnh thiết kế, lập kế hoạch sản phẩm và marketing của mình. Đây là cơ sở để doanh nghiệp cải tiến chất lượng, phát triển dòng sản phẩm mới và mở rộng thị trường xuất khẩu.
Một điều kiện quan trọng đi kèm thương vụ là yêu cầu tăng chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Việt Nam thêm 3 tỉ đồng mỗi năm trong ít nhất 5 năm liên tục. Nguồn lực này có thể hỗ trợ Thiên Long cải tiến công nghệ, thiết kế sản phẩm, nghiên cứu nguyên liệu tái chế và vật liệu thân thiện với môi trường.
Bên cạnh thương hiệu Thiên Long, các nhãn hàng FlexOffice, Colokit và Flexio cũng là những tài sản quan trọng trong hệ sinh thái sản phẩm. Việc duy trì và khai thác các thương hiệu này sẽ giúp doanh nghiệp tiếp tục phục vụ nhiều nhóm khách hàng, từ học sinh, sinh viên đến nhân viên văn phòng.
Kokuyo đặt mục tiêu trở thành tập đoàn văn phòng phẩm hàng đầu châu Á vào năm 2030, trong đó ASEAN là thị trường trọng điểm thứ tư, sau Nhật Bản, Trung Quốc và Ấn Độ. Với sản phẩm đã hiện diện tại hơn 75 quốc gia và vùng lãnh thổ, Thiên Long có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong kế hoạch mở rộng của tập đoàn Nhật Bản.
Cơ hội tăng trưởng và bài toán giữ bản sắc
Trước thời điểm chuyển giao, Thiên Long vẫn duy trì kết quả kinh doanh tích cực. Trong 9 tháng đầu năm 2026, doanh nghiệp đạt doanh thu thuần khoảng 3.621 tỉ đồng, lợi nhuận sau thuế hơn 423 tỉ đồng, tăng khoảng 12% so với cùng kỳ. Riêng quý III, doanh thu đạt khoảng 1.268 tỉ đồng, lợi nhuận sau thuế đạt 107 tỉ đồng, tăng 41,1%.
Doanh nghiệp cho biết những diễn biến liên quan đến chuyển nhượng cổ phần chưa ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh hằng ngày. Tuy nhiên, khi quyền kiểm soát thay đổi, chiến lược đầu tư, quản trị và phân bổ nguồn lực trong những năm tới có thể được điều chỉnh.
Thách thức của Kokuyo là tận dụng được năng lực sản xuất, mạng lưới phân phối và sự am hiểu thị trường nội địa của Thiên Long, đồng thời duy trì những giá trị đã tạo nên vị thế thương hiệu. Với người tiêu dùng, sự thay đổi chỉ thực sự có ý nghĩa khi sản phẩm có chất lượng tốt hơn, mẫu mã đa dạng hơn và giá cả vẫn phù hợp.
Nguồn lực từ Kokuyo có thể tạo thêm dư địa phát triển cho Thiên Long, song điều quan trọng là doanh nghiệp phải duy trì được chỗ đứng trong lòng người tiêu dùng Việt, đồng thời nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Đó cũng là cách để thương hiệu bút hơn 40 năm tuổi thích ứng với chủ sở hữu mới mà không đánh mất những giá trị đã làm nên tên tuổi của mình.
