Trung Quốc và Nga hợp tác khai quật các ngôi mộ cổ hơn 2.000 năm ở vùng Altai

VHO - Đoàn khảo cổ chung của Trung Quốc và Nga vừa khởi động dự án khai quật năm 2026 tại cụm nghĩa địa Chileta, thuộc vùng Altai (Nga), nhằm nghiên cứu các ngôi mộ thời kỳ đồ sắt sớm và làm sáng tỏ quá trình giao lưu văn hóa giữa các cộng đồng du mục cổ đại trên thảo nguyên Á - Âu.

Dự án do Trung tâm Nghiên cứu Hợp tác Khảo cổ học Con đường Tơ lụa (Trung Quốc) phối hợp với Đại học Quốc gia Altai (Nga) triển khai. Đây cũng là hoạt động đầu tiên của Chi nhánh Altai thuộc Trung tâm Nghiên cứu Hợp tác Khảo cổ học Con đường Tơ lụa sau khi được thành lập, đánh dấu bước phát triển mới trong hợp tác khảo cổ giữa hai bên.

Theo kế hoạch, đoàn khảo cổ sẽ tập trung khai quật ba ngôi mộ tại hai nghĩa địa nằm dọc sông Chileta. Các ngôi mộ có niên đại từ khoảng thế kỷ VI đến thế kỷ III trước Công nguyên, gồm một mộ cỡ trung bình đến lớn và hai mộ nhỏ.

Các nhà nghiên cứu kỳ vọng việc khai quật sẽ giúp làm rõ cấu trúc các khu mộ, nghiên cứu đồ tùy táng và mối liên hệ giữa nghi lễ mai táng với địa vị xã hội của cư dân thời kỳ đồ sắt.

Bên cạnh đó, thông qua các mẫu khảo cổ và môi trường được thu thập có hệ thống, nhóm nghiên cứu sẽ tái dựng điều kiện tự nhiên, cách khai thác tài nguyên và phương thức sinh tồn của cư dân cổ.

Ông Shao Huiqiu, Trưởng đoàn khảo cổ phía Trung Quốc cho biết, vùng Altai trải dài qua Trung Quốc, Nga, Mông Cổ và Kazakhstan, là một trong những khu vực quan trọng để nghiên cứu các nền văn minh du mục sơ khai cũng như quá trình giao lưu giữa phương Đông và phương Tây.

Theo ông, hoạt động hợp tác khảo cổ giữa Trung Quốc và Nga hiện chủ yếu được triển khai trên lãnh thổ Nga. Năm 2025, đoàn khảo cổ chung đã khai quật bốn ngôi mộ cổ tại làng Chileta, trong đó ba ngôi mộ được xác định có niên đại thời kỳ đồ sắt sớm, tạo nền tảng cho dự án năm nay.

Kết quả từ các cuộc khai quật trước đây đã mang lại nhiều phát hiện về sự giao lưu văn hóa giữa các cộng đồng cư dân cổ đại ở khu vực Altai.

Đáng chú ý, các nhà khảo cổ phát hiện kiểu mộ quan tài đá có nhiều nét tương đồng với phong tục mai táng cổ ở Khu tự trị Tân Cương Duy Ngô Nhĩ (Trung Quốc).

Bên cạnh đó, tục chôn "sọ và móng" – tức đặt sọ và xương móng của gia súc như ngựa, bò hoặc cừu trong mộ – được cho là có nguồn gốc từ các bộ lạc du mục ở miền bắc Trung Quốc.

Theo các chuyên gia, những phát hiện này cung cấp thêm bằng chứng cho thấy vùng Altai từng đóng vai trò là hành lang quan trọng kết nối các nền văn hóa trên thảo nguyên Á - Âu.

Ông Shao cho biết, hiện các hoạt động khảo cổ tại Altai giữa Trung Quốc, Nga, Mông Cổ và Kazakhstan chủ yếu vẫn được triển khai theo hình thức hợp tác song phương.

Trong thời gian tới, chi nhánh mới sẽ hướng tới xây dựng cơ chế hợp tác khảo cổ bốn bên, tạo nền tảng để các nhà nghiên cứu cùng tiến hành khảo sát, khai quật, bảo tồn di sản văn hóa và đào tạo các nhà khảo cổ trẻ trong khu vực.

Mô hình này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy nghiên cứu về lịch sử các cộng đồng du mục cổ đại, đồng thời góp phần làm sáng tỏ vai trò của vùng Altai như một trung tâm giao lưu văn hóa quan trọng trên không gian thảo nguyên Á - Âu.