Phát hiện loài khủng long chuyên ăn trái cây

“Gà địa ngục” giữa thế giới khủng long

Loài khủng long ăn trái cây đầu tiên được xác định có tên Infernogallus jamesi, sống cách đây khoảng 66 triệu năm, vào cuối kỷ Phấn trắng, thời kỳ cuối cùng của kỷ nguyên khủng long. Loài này sở hữu những đặc điểm đặc biệt ở mỏ và hàm, giúp nghiền nát các loại thức ăn mềm như trái cây. Hóa thạch của chúng được tìm thấy tại các bang Montana và Bắc Dakota của Mỹ.

Tên gọi Infernogallus có nghĩa là "gà địa ngục", vừa gợi liên tưởng đến ngoại hình giống chim của loài khủng long này, vừa liên quan đến địa điểm phát hiện hóa thạch.

Các mẫu vật được khai quật tại tầng đá Hell Creek, trải dài qua Montana, Bắc Dakota, Nam Dakota và Wyoming, nơi từng phát hiện hóa thạch của nhiều loài khủng long nổi tiếng.

Infernogallus ăn trái cây và các loại thực vật mềm khác trong hệ sinh thái đồng bằng ven biển cận nhiệt đới. Đây cũng là môi trường sống của những loài khủng long lớn như Tyrannosaurus, loài ăn cỏ ba sừng Triceratops và loài khủng long bọc giáp Ankylosaurus.

Infernogallus dài khoảng 1,5m và nặng khoảng 11,3kg. Các hóa thạch được tìm thấy gồm một bộ xương gần như hoàn chỉnh cùng những mảnh xương riêng lẻ ở hàm và vòm miệng.

Dù các mẫu vật chưa cung cấp bằng chứng trực tiếp về lông vũ, các nhà nghiên cứu cho rằng loài khủng long này có thể được bao phủ bởi lông, dựa trên hóa thạch của những họ hàng gần.

Infernogallus thuộc nhóm khủng long chân thú (theropod), bao gồm Tyrannosaurus rex và nhiều loài khủng long ăn thịt, bên cạnh một số loài ăn thực vật và toàn bộ dòng dõi chim.

"Điều này chắc chắn mở rộng phạm vi lối sống mà chúng ta từng nghĩ về khủng long, và cho thấy loài khủng long ăn thịt này thích nghi tốt đến mức nào," nhà cổ sinh vật học Greg Funston thuộc Đại học Stony Brook, New York, tác giả chính của nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature Communications cho biết.

Trái cây là cấu trúc sinh sản của thực vật hạt kín, còn gọi là thực vật có hoa. Nhóm thực vật này xuất hiện từ khoảng 130-140 triệu năm trước, trong kỷ Phấn trắng, sau đó dần chiếm ưu thế tại nhiều hệ sinh thái trên cạn, thay thế một phần các nhóm thực vật hạt trần như cây lá kim và cây bạch quả.

Sự tồn tại của Infernogallus cho thấy một số loài khủng long có thể đã hình thành mối quan hệ sinh thái chặt chẽ với thực vật có hoa.

"Trước đây đã có giả thuyết cho rằng một số nhóm khủng long ăn trái cây, nhưng chưa bao giờ có bằng chứng nào để chứng minh điều đó," Thomas Dudgeon, đồng tác giả nghiên cứu, nhà nghiên cứu sau tiến sĩ tại Bảo tàng Hoàng gia Ontario ở Toronto cho biết.

"Việc phát hiện ra Infernogallus cho thấy chế độ ăn của khủng long có lẽ đa dạng hơn nhiều so với những gì chúng ta từng nghĩ. Trước phát hiện này, quá trình tiến hóa của khủng long vẫn còn là một bí ẩn. Sự tiến hóa của thực vật có hoa đã mang đến một nguồn thức ăn hoàn toàn mới, điều này chắc chắn có những hệ quả đối với các loài động vật sống cùng thời với chúng," ông Dudgeon nói.

Các loại quả mà Infernogallus có thể đã ăn khá đa dạng, từ quả mọng đến các loại quả hạch. Nhóm quả này bao gồm những loại có hạt nằm ở giữa như đào, anh đào, cũng như xoài và ô liu.

Ba đặc điểm thích nghi với chế độ ăn trái cây

Theo ông Funston, Infernogallus sở hữu nhiều đặc điểm cho thấy trái cây là thành phần quan trọng trong chế độ ăn. Ba đặc điểm nổi bật nhất gồm cấu trúc cơ hàm cho phép thực hiện động tác nhai qua lại, khớp hàm linh hoạt giúp hàm trượt về phía trước, cùng hệ thống gờ và rãnh trên mỏ hỗ trợ nghiền, cắt nhỏ các loại thực vật mềm như trái cây.

"Ngày nay, chúng ta thấy những đặc điểm này riêng biệt ở các loài chim và rùa ăn thức ăn mềm, chẳng hạn như vẹt ăn quả sung hoặc rùa biển xanh gặm cỏ biển mềm. Nhưng không có loài động vật nào còn sống có cả ba đặc điểm thích nghi này, cho thấy Infernogallus chuyên biệt đến mức nào," ông Funston nói.

Phát hiện cũng cho thấy mỏ có khả năng thích nghi với nhiều dạng thức ăn hơn so với răng.

Phần lớn khủng long chân thú ăn thực vật sử dụng sỏi dạ dày, còn gọi là gastrolith, để nghiền thức ăn. Tuy nhiên, Infernogallus và các thành viên khác thuộc nhóm Caenagnathidae có khả năng nhai thức ăn bằng hàm.

Các loài động vật ăn quả giữ vai trò quan trọng đối với thực vật hạt kín nhờ khả năng phát tán hạt giống. Theo các tác giả, dù động vật có vú và chim cũng ăn trái cây, chúng không có những đặc điểm thích nghi chuyên biệt như Infernogallus.

Vì vậy, trái cây có thể chưa phải nguồn thức ăn quan trọng đối với các nhóm động vật này vào thời kỳ đó. Động vật có vú và chim khi ấy cũng có kích thước khá nhỏ, nên chưa rõ chúng có thể phát tán những hạt giống lớn hay đưa hạt đi xa hay không.