Tháng 11.2026 quy tụ nhiều sự kiện văn hóa, thể thao tại TP.HCM, với Ngày Văn hóa Việt Nam lần đầu được tổ chức vào 24.11 và Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X. Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết từ ngày 18 đến 24.11 gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc 18.11 và Ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23.11.

Các chương trình biểu diễn, triển lãm, hội sách và trải nghiệm di sản mang đến nhiều dịp để người dân thưởng thức nghệ thuật, tìm hiểu văn hóa ngay tại nơi mình sống.

Tháng văn hóa tại TP.HCM có thêm điểm hẹn khám phá khảo cổ ven biển, hải đảo

Hòa cùng nhịp hoạt động ấy, Bảo tàng - Thư viện tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, đơn vị trực thuộc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, giới thiệu kết quả hợp tác nghiên cứu giai đoạn 2020-2025 với Viện Khoa học Xã hội vùng Nam Bộ. Chuyên đề kết nối các phát hiện từ vùng đồi đất đỏ, qua cửa sông và ven biển, ra đến Côn Đảo.

Từ một chiếc rìu, chiếc nồi hay vòng trang sức, người xem có thể tìm hiểu cách các cộng đồng từng cư trú tại khu vực này tạo dựng cuộc sống và giao lưu với bên ngoài.

Chuyên đề Khảo cổ học sẽ diễn ra từ 15.11.2026 tại Bảo tàng - Thư viện tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (4 Trần Phú, P.Vũng Tàu, TP.HCM) đón chào Quý khách ghé tham quan và trải nghiệm.
Chuyên đề Khảo cổ học sẽ diễn ra từ 15.11.2026 tại Bảo tàng - Thư viện tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (4 Trần Phú, P.Vũng Tàu, TP.HCM) đón chào Quý khách ghé tham quan và trải nghiệm.

Tại Cù Bị 4, những chiếc rìu đá, phác vật, mảnh tước và bàn mài cho thấy các công đoạn chế tác công cụ cách nay khoảng 3.500-3.000 năm. Đặt cạnh nhau, chúng giúp người xem hình dung một vật dụng đã được ghè đẽo, tạo dáng rồi mài nhẵn ra sao trước khi trở thành công cụ lao động.

Tháng văn hóa tại TP.HCM có thêm điểm hẹn khám phá khảo cổ ven biển, hải đảo

Ở Gò Nần, dấu tích cư trú trên đỉnh gò và khu mộ táng ở triền thấp cho thấy cách người xưa phân chia không gian sống. Trong một số ngôi mộ, nồi gốm được đặt phía đầu, bát bồng ở phía chân; những mộ khác được kè bằng cuội suối chẻ đôi. Cách sắp đặt ấy lưu lại dấu vết của tập tục mai táng, đồng thời gợi những câu hỏi về đời sống tinh thần của cộng đồng.

Tháng văn hóa tại TP.HCM có thêm điểm hẹn khám phá khảo cổ ven biển, hải đảo

Một hiện vật đáng chú ý là chiếc vòng tay thủy tinh xanh cobalt có tiết diện hình chữ T tại Gò Đất Nại. Hai đợt khai quật năm 2023 và 2025 còn tìm thấy khuyên tai ba mấu bằng đá ngọc, khoen vàng và mảnh vàng dát mỏng. Các lớp mộ chồng lên nhau cho thấy khu mai táng đã được sử dụng qua nhiều thế hệ.

Tháng văn hóa tại TP.HCM có thêm điểm hẹn khám phá khảo cổ ven biển, hải đảo

Tiến sĩ Nguyễn Quốc Mạnh - Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Lịch sử và Khảo cổ thuộc Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ - chia sẻ: “Trước đây loại hình vòng tay mặt cắt chữ T được tìm thấy khá nhiều nhưng làm bằng đá. Bằng chất liệu thủy tinh thì đây là lần đầu tiên chúng tôi phát hiện được một hiện vật như vậy”.

Ra đến Côn Đảo, câu chuyện mở rộng về phía những tuyến hàng hải. Tại Cồn Hải Đăng, một mộ chum chứa bộ 10 vòng tay thủy tinh, chuỗi gồm 97 đoạn ống đồng cuộn mép, cùng công cụ và vũ khí sắt. Những hiện vật này bổ sung tư liệu để tìm hiểu đời sống cư dân trên đảo và các mối giao lưu với bên ngoài.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Khánh Trung Kiên, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Xã hội vùng Nam Bộ (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam), nguồn nước ngọt tự nhiên là một lợi thế của Côn Đảo. Các sông suối trên đảo có thể cung cấp nước cho những chuyến hải trình, góp phần lý giải vai trò của quần đảo như một điểm dừng trên các tuyến giao thương.

Tháng văn hóa tại TP.HCM có thêm điểm hẹn khám phá khảo cổ ven biển, hải đảo

Trong khi đó, Vòng Thành Đá Trắng bên sông Ray lưu lại nhiều giai đoạn cư trú, xây dựng và sửa đổi công trình. Dấu tích kiến trúc cùng các loại gốm sứ giúp nhà nghiên cứu lần theo sự thay đổi của di tích qua thời gian, tìm hiểu những mối liên hệ giữa vùng nội địa với cửa sông và biển.

Để những câu chuyện ấy đến được với người xem, mỗi hiện vật đã đi qua một quá trình khai quật, ghi chép, đo vẽ, bảo quản và nghiên cứu. Vị trí trong lớp đất, những món đồ nằm cạnh nhau hay dấu tích còn lại quanh một ngôi mộ đều góp phần giải thích ý nghĩa của phát hiện. Chuyên đề đưa các mối liên hệ đó vào trưng bày, để một chiếc vòng hay mảnh gốm có thể gợi ra cả một phần đời sống phía sau.

Với chuyên đề này, Bảo tàng mở thêm một điểm hẹn để công chúng tìm hiểu vùng đất mình đang sống hoặc ghé thăm. Từ những dấu tích nhỏ, người xem có thể lần về cách các cộng đồng đã thích ứng với sông, biển, tạo dựng cuộc sống và kết nối với những vùng đất xa hơn.