Đậm đà sắc màu văn hóa Chăm hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Trong kho tàng di sản văn hóa Chăm, Rija Praong (còn gọi là lễ múa lớn) giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong đời sống tín ngưỡng, tâm linh.

Nghi lễ được tổ chức trong phạm vi tộc họ nhằm cầu mong tổ tiên, thần linh phù hộ cho các thành viên được bình an, mạnh khỏe, vượt qua bệnh tật, tai ương, đồng thời gắn với những dịp tôn chức Vũ sư (Muk Rija) – người nắm giữ vai trò thực hành, gìn giữ và trao truyền di sản nghi lễ của dòng tộc.

Không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng, Rija Praong còn thể hiện sâu sắc đạo lý hướng về cội nguồn, sự gắn kết bền chặt giữa các thế hệ và trách nhiệm bảo tồn bản sắc cộng đồng.

​Giữa không gian diễn xướng trang nghiêm tại "Ngôi nhà chung", tiếng trống Ginăng, trống Paranưng rộn ràng hòa quyện cùng tiếng kèn Saranai réo rắt, lời hát nghi lễ của thầy Mâduen và những bước múa uyển chuyển của Vũ sư đã tạo nên một loại hình nghệ thuật tổng hợp độc đáo, vừa mang tính nghi lễ vừa giàu giá trị biểu cảm.

Đặc biệt, các nghệ nhân đã giới thiệu đến công chúng điệu múa Vãi chài, một tiết mục tiêu biểu thường được thực hành vào đêm kết thúc lễ hội.

Qua hình ảnh Vũ sư khoác mảnh vải trắng hoặc tấm lưới trên vai, tay cầm mái chèo thực hiện các động tác mô phỏng cảnh chèo thuyền, thả lưới, vãi chài vượt sóng gió, điệu múa tái hiện sinh động hành trình lao động mưu sinh trên biển cả, đồng thời gửi gắm lòng tưởng nhớ, tri ân sâu sắc đối với các bậc tiền nhân và những người đã hy sinh vì quê hương, biển đảo.

​Song hành cùng không gian tín ngưỡng Rija Praong, chương trình giao lưu "Sắc màu văn hóa các dân tộc" còn giới thiệu đến khán giả kho tàng âm nhạc và nghệ thuật múa cổ truyền đặc sắc của người Chăm.

Hệ thống nhạc cụ dân gian Chăm vô cùng phong phú với ba nhóm chính gồm bộ gõ (trống Ginăng, trống Paranưng, trống lớn, trống nhỏ, chiêng, tâm, khế), bộ hơi (kèn Saranai, tù và Asăng) và bộ dây (đàn Kanhi, đàn ChaMpi).

Trong kho tàng nhạc lễ gồm 72 bài trống truyền thống với 69 bài phục vụ nghi lễ, ba nhạc cụ chủ đạo là kèn Saranai, trống Ginăng và trống Paranưng luôn gắn kết chặt chẽ, tạo nên giai điệu đặc trưng, thể hiện phần hồn trong đời sống văn hóa cộng đồng.

Cùng với phần hòa tấu nhạc cụ dân gian và các ca khúc ngợi ca tình đất, tình người xứ Tháp, những điệu múa quạt cổ truyền mềm mại, uyển chuyển như Pa Dền, Pa Tra, Ka Măng, Pa Rai kết hợp với trang phục truyền thống cũng mang đến vẻ đẹp duyên dáng, gắn liền với lịch sử và tín ngưỡng thờ phụng thần linh của đồng bào Chăm.

​Bên cạnh nghệ thuật biểu diễn, di sản nghề gốm thủ công Bàu Trúc – một trong những làng gốm cổ lâu đời nhất khu vực Đông Nam Á – cũng tạo nên sức hút đặc biệt đối với du khách.

Nghệ thuật làm gốm truyền thống của người Chăm làng Bàu Trúc đã được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2017 và được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp vào ngày 29.11.2022.

Tại sự kiện, 4 nghệ nhân thuộc 3 thế hệ đã trực tiếp trình diễn kỹ thuật tạo hình sản phẩm bằng tay điêu luyện, chế tác các sản phẩm truyền thống và mỹ nghệ với kiểu dáng, kích thước khác nhau, kết hợp cùng phần thuyết minh trực tiếp về lịch sử làng nghề.

Dịp này, đồng bào Chăm còn trưng bày 200 sản phẩm gốm đặc trưng, tiêu biểu, đa dạng về chủng loại, gửi gắm vẻ đẹp mộc mạc và khẳng định sức sống bền bỉ của nghề gốm Chăm trong dòng chảy đương đại.

​Thông qua việc đưa các giá trị di sản ra không gian giao lưu cộng đồng tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, các nghệ nhân, diễn viên người Chăm tỉnh Khánh Hòa mong muốn lan tỏa ý thức trân trọng, bảo tồn và phát huy những nét đặc sắc trong tín ngưỡng, âm nhạc, nghệ thuật múa và nghề thủ công truyền thống.

Hoạt động này không chỉ khẳng định vai trò chủ thể của cộng đồng trong việc gìn giữ và trao truyền di sản, mà còn góp phần tăng cường sự hiểu biết, gắn kết giữa các cộng đồng, làm phong phú thêm tinh thần đoàn kết trong Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 và hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam.