Những người giữ lửa văn hóa giữa mùa Festival

Gìn giữ hồn cốt qua từng nhịp chiêng

Với đồng bào Jrai và Bahnar ở Tây Nguyên, cồng chiêng gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần, hiện diện trong nhiều nghi lễ, lễ hội và sinh hoạt cộng đồng.

Mỗi nhịp chiêng mang sắc thái riêng, gắn với phong tục, tập quán và những dấu mốc quan trọng của buôn làng. Qua đôi tay của các nghệ nhân, những thanh âm trầm hùng hòa quyện, tạo nên không gian văn hóa giàu bản sắc, được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Để tiếng chiêng tiếp tục ngân vang trong đời sống hôm nay, nhiều nghệ nhân vẫn miệt mài truyền dạy cho lớp trẻ. Họ kiên nhẫn hướng dẫn từng cách cầm dùi, nhịp đánh, cách phối hợp giữa các thành viên trong đội chiêng. Mỗi buổi tập không chỉ là dịp trao truyền kỹ năng mà còn giúp người trẻ hiểu hơn về những giá trị văn hóa đã gắn bó với cộng đồng qua bao đời.

Ở làng Ia Gri (xã Biển Hồ), anh Hai (26 tuổi), người Jrai, là một trong những gương mặt trẻ đang tiếp nối hành trình ấy. Bắt đầu học các nhạc cụ truyền thống từ năm 18 tuổi, Hai tìm đến những nghệ nhân lớn tuổi trong làng và các làng lân cận để học hỏi, tích lũy kinh nghiệm.

Qua thời gian rèn luyện, anh dần thành thạo các nhạc cụ, rồi theo những người đi trước tham gia biểu diễn trong các dịp lễ hội của cộng đồng. Niềm say mê và quá trình học hỏi bền bỉ giúp chàng trai trẻ được người dân ghi nhận, đồng thời thôi thúc anh tiếp tục trao truyền những gì đã lĩnh hội.

Từ người học hỏi, anh Hai nay đã trở thành người hướng dẫn lớp trẻ. Đội cồng chiêng anh tham gia hiện thu hút gần 50 em nhỏ và thanh thiếu niên trong làng tập luyện cồng chiêng cùng các nhạc cụ truyền thống như đàn T'rưng, Klek klok, Ching gram, đàn đá...

Chia sẻ về niềm vui duy trì đội cồng chiêng, anh Hai cho biết: “Tôi rất vui vì các em thanh thiếu niên đăng ký tham gia đội cồng chiêng rất đông và hào hứng. Nhìn các em hăng say tập luyện, tự tin trình diễn, tôi càng có thêm động lực để tiếp tục hướng dẫn các em học cồng chiêng và những nhạc cụ truyền thống của dân tộc mình.

Tôi mong các em ngày càng yêu thích văn hóa Jrai, biết trân trọng những giá trị ông bà để lại và tiếp tục gìn giữ, trao truyền cho thế hệ sau”.

Trong khuôn khổ Festival năm nay, anh Hai cùng đội cồng chiêng làng Ia Gri tham gia trình diễn, đưa những thanh âm truyền thống của người Jrai đến gần hơn với người dân và du khách.

Với anh, niềm vui lớn nhất là nhìn thấy những nhịp chiêng mình từng học từ các nghệ nhân tiếp tục vang lên qua đôi tay của lớp trẻ. Mỗi em nhỏ biết đánh chiêng, chơi nhạc cụ truyền thống hôm nay sẽ có thêm cơ hội trở thành người tiếp nối di sản trong tương lai.

Ươm tình yêu di sản, lan tỏa sắc màu Tây Nguyên

Tình yêu văn hóa truyền thống còn được nuôi dưỡng từ những buổi tập của các em nhỏ trong buôn làng. Với các em, mỗi lần học một điệu xoang, làm quen với nhạc cụ hay hòa mình vào nhịp chiêng là dịp khám phá nét đẹp văn hóa của dân tộc mình. Niềm vui ấy càng trở nên đặc biệt khi được đứng trên sân khấu, trực tiếp biểu diễn trước người dân và du khách.

Em Blưih (15 tuổi) chia sẻ: “Em đã học các điệu xoang và đàn T'rưng được một năm. Nay được tham gia trình diễn tại lễ hội, em thấy rất vui và tự hào về văn hóa truyền thống của dân tộc mình”.

Từ những bước chân xoang còn đang rèn luyện đến những giai điệu được cất lên trên sân khấu, các em từng ngày làm quen, tìm hiểu và thêm yêu những giá trị được trao truyền từ thế hệ trước. Sự hào hứng ấy mở ra hy vọng để di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng bằng chính tình yêu và sự tiếp nối của người trẻ.

Không gian Festival cũng mở ra cơ hội để du khách khám phá vẻ đẹp thiên nhiên, văn hóa và ẩm thực đặc trưng của Gia Lai. Những màn trình diễn cồng chiêng, điệu xoang cùng sắc vàng hoa dã quỳ tạo nên bức tranh lễ hội đậm màu sắc Tây Nguyên. Qua từng trải nghiệm, du khách có dịp cảm nhận rõ hơn nét riêng của vùng đất và con người nơi đây.

 Chị Anastasiia, du khách đến từ Nga, chia sẻ: “Đây là lần đầu tiên tôi đến Gia Lai và may mắn được biết đến Festival Cồng chiêng - Tuần lễ Hoa dã quỳ - Núi lửa Chư Đăng Ya. Khi đến đây, tôi thấy cảnh sắc thiên nhiên rất đẹp, con người rất thân thiện. Tôi đã thử thưởng thức món cơm lam gà nướng và rất ấn tượng bởi hương vị đặc biệt”.

Từ thanh âm cồng chiêng vang vọng giữa núi rừng đến cảnh sắc mùa hoa dã quỳ và những món ăn mang đậm hương vị địa phương, Gia Lai để lại trong lòng du khách những ấn tượng riêng. Những trải nghiệm ấy góp phần đưa văn hóa bản địa đến gần hơn với bạn bè quốc tế, tạo cơ hội để các giá trị truyền thống được biết đến, trân trọng và lan tỏa.

Giữa sắc vàng hoa dã quỳ, bên chân núi lửa Chư Đăng Ya, tiếng cồng chiêng ngân vang tạo nên dấu ấn riêng cho mùa Festival trên đất Gia Lai. Đằng sau những thanh âm ấy là tâm huyết của các nghệ nhân và niềm say mê của lớp trẻ đang tiếp nối di sản.

Từ những buổi tập trong buôn làng đến sân khấu ngày hội, văn hóa Tây Nguyên tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa, để âm vang đại ngàn không chỉ là ký ức mà còn hiện diện sống động trong đời sống hôm nay.