Lai Châu gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc dưới 10.000 người

Tham dự Hội thảo có đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, địa phương, các nhà nghiên cứu cùng 51 nghệ nhân, người thực hành di sản văn hóa và người có uy tín trong cộng đồng các dân tộc Cống, Mảng, Si La, Lự.

Gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc rất ít người

Lai Châu hiện có 20 dân tộc cùng sinh sống. Trong đó, các dân tộc Cống, Mảng, Si La, Lự là những dân tộc có dân số rất ít người (dưới 10.000 người) còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc được trao truyền qua các thế hệ.

Những giá trị này thể hiện ở tiếng nói, văn học dân gian, dân ca, nghi lễ, phong tục, tập quán, nghề thủ công, trang phục truyền thống và tri thức bản địa. Đây không chỉ là di sản riêng của mỗi cộng đồng mà còn góp phần tạo nên sự đa dạng trong bức tranh văn hóa các dân tộc Việt Nam.

Thời gian qua, công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của bốn dân tộc tại Lai Châu đạt được nhiều kết quả. Tỉnh đã thực hiện 3 cuộc tổng kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể; sưu tầm, nghiên cứu 1.980 hiện vật; phục dựng, bảo tồn 11 lễ hội truyền thống; xây dựng 12 phim tư liệu, tổ chức 4 cuộc trưng bày chuyên đề và 28 lớp truyền dạy, trình diễn, thực hành di sản văn hóa.

Đáng chú ý, hai cá nhân là người dân tộc Mảng và Si La được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú. Tỉnh lai Châu cũng tổ chức Ngày hội Văn hóa các dân tộc có dân số dưới 10.000 người lần thứ nhất, đồng thời duy trì, bảo tồn 2 bản văn hóa tiêu biểu của dân tộc Si La và Lự.

Để di sản các dân tộc tiếp nối qua các thế hệ

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Giám đốc Sở VHTTDL Lưu Hồng Phương nhấn mạnh, bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc có dân số dưới 10.000 người trên địa bàn tỉnh Lai Châu chỉ có thể đạt hiệu quả bền vững khi có sự tham gia tự nguyện, chủ động của cộng đồng, sự đồng hành của các nhà nghiên cứu và trách nhiệm của các cấp, ngành.

Theo đó, cần ưu tiên kiểm kê, nghiên cứu, sưu tầm và tư liệu hóa những di sản có nguy cơ mai một; chú trọng bảo tồn tiếng nói, văn học dân gian, nghi lễ, nghề thủ công và tri thức truyền thống.

Cùng với đó, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ, trong học tập, thực hành tiếng nói, dân ca, nghề truyền thống và phong tục của dân tộc mình.

Công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa cần gắn với phát triển du lịch và sinh kế bền vững, tôn trọng không gian văn hóa gốc, bảo đảm đồng bào được tham gia và hưởng lợi. Bên cạnh đó, cần nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách, lồng ghép các nguồn lực và ưu tiên những nhiệm vụ thiết thực, khả thi.

Việc phối hợp giữa ngành văn hóa, giáo dục, báo chí, lực lượng biên phòng và chính quyền cơ sở cần được tăng cường. Cùng với đó là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong tư liệu hóa, quảng bá di sản, song phải bảo đảm tính nguyên gốc, quyền và lợi ích của cộng đồng chủ thể.

Các đại biểu cũng tập trung trao đổi về việc thực hiện chính sách dân tộc, xây dựng đời sống văn hóa vùng biên giới; phát huy vai trò của nghệ nhân, người có uy tín trong truyền dạy di sản; bảo tồn văn học dân gian, nghệ thuật truyền thống và ứng dụng công nghệ thông tin trong lưu giữ, quảng bá giá trị văn hóa.

Nhiều ý kiến đề xuất gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch cộng đồng, tạo sinh kế và nâng cao đời sống cho người dân.

Gắn bảo tồn văn hóa với phát triển bền vững

Một trong những định hướng được nhấn mạnh tại Hội thảo là gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch và sinh kế bền vững. Việc khai thác giá trị di sản cần tôn trọng không gian văn hóa truyền thống, bảo đảm người dân được tham gia và hưởng lợi, tránh làm biến dạng những giá trị vốn có của cộng đồng.

Sau Hội thảo, Sở VHTTDL sẽ phối hợp với các cơ quan, địa phương triển khai các nhiệm vụ bảo tồn, truyền dạy, tư liệu hóa di sản; hỗ trợ nghệ nhân và kết nối di sản với hoạt động du lịch.

Các địa phương có đồng bào dân tộc Cống, Mảng, Si La, Lự cần tiếp tục phát huy vai trò của trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín, đưa hoạt động bảo tồn di sản vào đời sống văn hóa ở cơ sở.

Việc gìn giữ bản sắc văn hóa của các dân tộc Cống, Mảng, Si La, Lự tại Lai Châu không chỉ góp phần bảo vệ di sản của cộng đồng các dân tộc rất ít người mà còn đóng góp vào nỗ lực bảo tồn sự đa dạng văn hóa của Việt Nam, để những giá trị truyền thống tiếp tục được trao truyền qua các thế hệ.