Từ Hoàn Kiếm, Cửa Nam đến các phường khác
Ngày 11.11, Sở Xây dựng Hà Nội có Văn bản số 25617/SXD-GT báo cáo UBND Thành phố về kết quả triển khai thí điểm vùng phát thải thấp và đề xuất mô hình, lộ trình mở rộng trong thời gian tới.
Theo đó, Sở Xây dựng kiến nghị cho phép các phường ngoài Hoàn Kiếm và Cửa Nam chủ động rà soát, xây dựng và tổ chức thí điểm vùng phát thải thấp theo mô hình phù hợp với đặc điểm từng địa bàn. Đây là đề xuất mới, bên cạnh lộ trình đã được Thành phố xác lập đối với khu vực Vành đai 1.
Theo lộ trình triển khai giai đoạn 2, từ ngày 1.1 đến 31.12.2027, vùng phát thải thấp được mở rộng tại 3 khu vực thuộc phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam.
Khu vực 1 là vùng lõi phố đi bộ và chợ đêm Hoàn Kiếm, rộng khoảng 0,45km2, dân số khoảng 20.000 người. Khu vực 2 mở rộng vào phố cổ, diện tích khoảng 1,65km2, dân số khoảng 90.000 người. Khu vực 3 rộng khoảng 3,6km2, dân số khoảng 136.947 người, nằm trong phạm vi các tuyến Nguyễn Du, Hàn Thuyên, Trần Hưng Đạo, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Hàng Đậu, Cửa Đông, Lý Nam Đế, Tôn Thất Thiệp, Điện Biên Phủ, Hàng Bông, Cửa Nam và Lê Duẩn.
Như vậy, từ năm 2027, Hà Nội vừa mở rộng phạm vi thí điểm tại Hoàn Kiếm và Cửa Nam, vừa nghiên cứu khả năng để các địa bàn khác chủ động tham gia. Phạm vi, thời điểm và biện pháp hạn chế phương tiện tại từng phường vẫn phải được cơ quan có thẩm quyền xem xét, phê duyệt.
Xe nào sẽ bị hạn chế?
Trong vùng phát thải thấp, việc kiểm soát phương tiện được thực hiện theo từng nhóm và từng khu vực, không phải cấm đồng loạt tất cả phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch.
Tại khu vực 1, ô tô, mô tô và xe gắn máy bị cấm lưu thông từ 19 giờ đến 24 giờ vào thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật hằng tuần, trừ phương tiện ưu tiên và trường hợp được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.
Đối với mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch kinh doanh vận tải thông qua ứng dụng kết nối, phương án không cho phép lưu thông trong phạm vi hạn chế; đơn vị cung cấp ứng dụng có trách nhiệm điều hướng phương tiện.
Với xe máy cá nhân, Thành phố khuyến khích hạn chế sử dụng mô tô sản xuất, nhập khẩu trước năm 2008 và xe gắn máy sản xuất, nhập khẩu trước năm 2016; đồng thời khuyến khích chuyển sang phương tiện công cộng, phương tiện phi cơ giới hoặc phương tiện đáp ứng quy chuẩn khí thải.
Đối với ô tô sử dụng nhiên liệu hóa thạch, phương án yêu cầu đáp ứng quy chuẩn khí thải từ mức 4 trở lên. Xe khách trên 16 chỗ, trừ xe buýt và xe đưa đón học sinh, chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm tại khu vực 1 và 2; xe tải dưới 2 tấn cũng bị giới hạn thời gian hoạt động, trong khi xe tải từ 2 đến 3,5 tấn thuộc diện cấm lưu thông theo phương án.
Điểm cần lưu ý là các quy định này nằm trong phương án triển khai Đề án vùng phát thải thấp đã được Thành phố phê duyệt, không phải một quyết định mới ban hành ngày 11.11 về việc cấm phương tiện.
Hạ tầng phải đi trước
Mở rộng vùng phát thải thấp đồng nghĩa với việc phải tạo được phương án đi lại thay thế cho người dân trước khi các biện pháp hạn chế phương tiện được áp dụng rộng hơn.
Ngày 10.11, UBND TP. Hà Nội yêu cầu tiếp tục mở rộng mạng lưới điểm trông giữ phương tiện, nghiên cứu thêm điểm trung chuyển, tăng kết nối với giao thông công cộng và đẩy nhanh phát triển trạm sạc, tủ đổi pin xe điện.
Theo báo cáo của Sở Xây dựng, toàn Thành phố hiện có 2.313 vị trí trạm sạc với 10.209 cổng sạc do V-Green triển khai. Riêng khu vực Vành đai 1 có 43 vị trí với 174 cổng sạc.
Hệ thống tủ đổi pin có 556 tủ tại 238 vị trí trên toàn Thành phố; trong khu vực Vành đai 1 có 141 tủ tại 68 vị trí. Tuy nhiên, việc triển khai còn gặp khó khăn liên quan đến thủ tục phối hợp với địa phương và thi công đấu nối điện.
Mạng lưới kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy cũng đang được chuẩn bị. Sở Xây dựng dự kiến đến tháng 6.2027 có khoảng 107 cơ sở, cuối năm 2027 khoảng 260 cơ sở và từ năm 2029 đạt khoảng 500-600 cơ sở.
Đây là điều kiện quan trọng khi Hà Nội triển khai kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy theo lộ trình từ 1.7.2027. Thành phố đồng thời phải hoàn thiện phần mềm quản lý kết quả, thiết bị kiểm định, giá dịch vụ và nhân lực vận hành.
Từ 1.7.2026, toàn bộ các tuyến buýt hoạt động trong vùng phát thải thấp đã sử dụng phương tiện xanh. Thành phố cũng điều chỉnh, hợp lý hóa lộ trình 20 tuyến buýt và nghiên cứu mở thêm các tuyến buýt điện.
Tuy nhiên, điểm trung chuyển và bãi đỗ xe tại các khu vực vùng đệm vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu. Tình trạng xe công nghệ dừng, đỗ, đón trả khách tại các điểm giao cắt với không gian đi bộ vẫn còn xảy ra.
Vì vậy, việc mở rộng vùng phát thải thấp đang được đặt cùng với tổ chức giao thông, phát triển vận tải công cộng, hạ tầng sạc, kiểm soát phương tiện và quan trắc chất lượng không khí. Đây là những điều kiện để việc hạn chế phương tiện phát thải cao không làm gia tăng áp lực lên các khu vực lân cận.
