Tại hội nghị, lãnh đạo Sở Xây dựng công bố Quyết định số 2722/QĐ-BVHTTDL ngày 12.10.2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Sơn La.
Theo đó, phạm vi điều chỉnh bao gồm toàn bộ khu vực thuộc quy hoạch đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 687/QĐ-TTg ngày 5.6.2019, với diện tích 32,3 ha, thuộc phường Tô Hiệu, tỉnh Sơn La.
Không gian quy hoạch gồm các khu vực bảo vệ di tích; Di tích Nhà tù Sơn La và Di tích Nhà thương tại đồi Khau Cả; Nghĩa trang liệt sĩ Nhà tù Sơn La tại thung lũng Gốc Ổi; Di tích Cây đa Bản Hẹo, Di tích Mó nước cùng các khu vực xung quanh, bao gồm cảnh quan thiên nhiên, khu dân cư hiện trạng, trụ sở cơ quan, công trình công cộng và hạ tầng kỹ thuật.
Bảo tồn yếu tố gốc, tổ chức lại không gian di tích
Quy hoạch xác định nguyên tắc bảo quản, tu bổ, phục hồi là giữ gìn tối đa các yếu tố gốc, phục dựng trên cơ sở khoa học, phù hợp với giá trị lịch sử, văn hóa của di tích. Các hạng mục sẽ được tu bổ, gia cố, chống xuống cấp; đồng thời tổ chức lại không gian kiến trúc, cảnh quan và hệ thống hạ tầng phục vụ công tác bảo tồn, tham quan.
Một nội dung đáng chú ý là định hướng cải tạo, chuyển đổi công năng các công trình thuộc trụ sở HĐND – UBND tỉnh (cũ) theo mô hình bảo tàng thông minh. Quy hoạch cũng điều chỉnh chức năng Trung tâm diễn giải và trải nghiệm du lịch lịch sử – văn hóa Sơn La, khu thương mại, dịch vụ – khách sạn du lịch; bố trí hệ thống bãi đỗ xe, nâng cấp, cải tạo hạ tầng giao thông, điện, cấp và thoát nước.
Mục tiêu của quy hoạch là bảo tồn, tôn tạo khu di tích gắn với phát huy giá trị, phục vụ giáo dục truyền thống, nghiên cứu khoa học, tham quan và phát triển du lịch bền vững. Theo kế hoạch, 8 nhóm dự án thành phần được xác định, phân kỳ đầu tư trong giai đoạn 2026–2035, tầm nhìn đến năm 2050.
Đưa quy hoạch vào thực tiễn
Tại hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Sơn La Hà Trung Chiến đề nghị các sở, ngành và phường Tô Hiệu khẩn trương triển khai quy hoạch; rà soát, cắm mốc và quản lý chặt chẽ các khu vực đã được phê duyệt. Các đơn vị cần xây dựng lộ trình cụ thể, xác định danh mục dự án ưu tiên, tiến độ và nhu cầu vốn; thống nhất phân công nhiệm vụ theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh cũng yêu cầu rà soát, giải quyết dứt điểm những khó khăn, vướng mắc liên quan đến đất đai, tài sản công tại khu vực đồi Khau Cả và công tác giải phóng mặt bằng.
Cùng với đó, tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người dân trong bảo vệ di tích; gắn bảo tồn với phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa, lịch sử có chiều sâu.
Di tích Nhà tù Sơn La được xếp hạng Di tích quốc gia năm 1962. Ngày 31.12.2014, Thủ tướng Chính phủ ký quyết định xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Sơn La.
Đây là chứng tích lịch sử có giá trị đặc biệt, ghi dấu tinh thần đấu tranh kiên cường, ý chí bất khuất của các chiến sĩ cách mạng; đồng thời là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước, lý tưởng cách mạng và lòng tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Gìn giữ Di tích Nhà tù Sơn La không chỉ là trách nhiệm bảo tồn một di sản lịch sử, văn hóa mà còn là sự tri ân đối với các thế hệ đi trước, góp phần bồi đắp nền tảng tinh thần và bản sắc văn hóa của quê hương, đất nước.
Việc điều chỉnh quy hoạch tạo cơ sở cho công tác bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích trong giai đoạn tới, hướng đến gìn giữ lâu dài những giá trị lịch sử, văn hóa, đồng thời phát huy hiệu quả di tích trong giáo dục truyền thống, nghiên cứu, tham quan và phát triển du lịch bền vững.
