Khống chế tỷ lệ mổ lấy thai dưới 40%
Bộ Y tế vừa ban hành Quyết định số 3373/QĐ-BYT ngày 31.10.2026 phê duyệt Kế hoạch hành động về chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ sơ sinh giai đoạn 2026-2030. Kế hoạch hướng tới cải thiện sức khỏe bà mẹ, trẻ sơ sinh, giảm tử vong mẹ, tử vong sơ sinh và thu hẹp khoảng cách giữa các vùng miền trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe.
Theo các mục tiêu cụ thể, đến năm 2030, tỷ số tử vong mẹ giảm xuống dưới 40/100.000 trẻ đẻ sống; riêng tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, chỉ tiêu là dưới 60/100.000 trẻ đẻ sống. Tỷ suất tử vong sơ sinh được đặt mục tiêu giảm xuống dưới 8‰, tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi dưới 12‰.
Đặc biệt, Kế hoạch đặt mục tiêu khống chế tỷ lệ mổ lấy thai dưới 40%; tỷ lệ phụ nữ có thai được khám thai ít nhất 4 lần đạt từ 90% trở lên, riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt tối thiểu 85%. Tỷ lệ phụ nữ sinh con tại cơ sở y tế phải đạt trên 98%, tại các vùng khó khăn đạt tối thiểu 95%.
Cùng với đó, tỷ lệ bà mẹ và trẻ sơ sinh được chăm sóc tại nhà trong tuần đầu sau sinh đạt tối thiểu 75%, trong vòng 42 ngày sau sinh đạt tối thiểu 85%. Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, các chỉ tiêu tương ứng là tối thiểu 60% và 80%.
Trong chăm sóc trẻ sơ sinh, Bộ Y tế đặt mục tiêu khống chế tỷ lệ trẻ mắc bệnh não thiếu ôxy - thiếu máu cục bộ do ngạt sơ sinh dưới 1,5‰; tỷ lệ trẻ sơ sinh nhẹ cân dưới 2.500g dưới 5%, riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi dưới 7,5%. Tỷ lệ trẻ được thực hiện quy trình chăm sóc sơ sinh thiết yếu sớm đạt tối thiểu 90%; tỷ lệ được tiêm vaccine viêm gan B trong 24 giờ đầu đạt tối thiểu 90% và tỷ lệ sử dụng Vitamin K1 đạt tối thiểu 98%.
Một trong những định hướng quan trọng là bảo đảm dịch vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ được thực hiện liên tục từ trước sinh, trong sinh đến sau sinh. Phụ nữ mang thai được quản lý thai nghén, phát hiện sớm và phân tầng nguy cơ, chuyển tuyến kịp thời, đặc biệt chú trọng sàng lọc các nguyên nhân gián tiếp gây tử vong mẹ như tăng huyết áp, tiền sản giật, đái tháo đường thai kỳ, các bệnh không lây nhiễm và bệnh lý nền có ảnh hưởng đến thai kỳ.
Ưu tiên nguồn lực cho vùng khó khăn
Một trong những điểm đáng chú ý của Kế hoạch là ưu tiên nguồn lực cho những địa bàn có tỷ lệ tử vong mẹ, tử vong sơ sinh cao, nơi có tỷ lệ sinh con tại nhà cao và các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo.
Bộ Y tế đặt ra yêu cầu triển khai đồng bộ các chính sách thu hút, sử dụng và giữ chân nhân lực y tế, đặc biệt là bác sĩ sản - nhi, hộ sinh và điều dưỡng chuyên ngành sản phụ khoa, sơ sinh làm việc lâu dài tại những địa bàn đặc biệt khó khăn. Công tác đào tạo theo địa chỉ sử dụng, đào tạo liên tục và đào tạo thực hành gắn với yêu cầu vị trí việc làm sẽ được đẩy mạnh.
Đáng chú ý, mạng lưới cô đỡ thôn bản tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo tiếp tục được duy trì, củng cố và phát triển. Kế hoạch đề cập việc thực thi đầy đủ chính sách hỗ trợ phụ cấp hằng tháng, hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế; đồng thời nghiên cứu, đề xuất chính sách hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội cho cô đỡ thôn bản tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Kế hoạch cũng nhấn mạnh đổi mới truyền thông theo hướng lấy người dân làm trung tâm, chuyển từ truyền thông thụ động sang tư vấn, giáo dục sức khỏe chủ động, từ sớm, từ xa, bắt đầu từ giai đoạn tiền hôn nhân, trước sinh, trong sinh đến sau sinh. Nội dung truyền thông tập trung vào nhận biết dấu hiệu nguy hiểm trong thai kỳ, dinh dưỡng hợp lý, sinh con an toàn tại cơ sở y tế và phòng ngừa biến chứng sản khoa, sơ sinh.
Đặc biệt, người chồng và các thành viên trong gia đình được xác định là những đối tượng cần tăng cường truyền thông nhằm nâng cao trách nhiệm chia sẻ, đồng hành trong chăm sóc thai kỳ, chuẩn bị sinh, phòng chống trầm cảm sau sinh và hỗ trợ chăm sóc trẻ nhỏ.
Với phạm vi triển khai trên toàn quốc, ưu tiên các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo, Kế hoạch hành động về chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ sơ sinh giai đoạn 2026-2030 hướng tới tăng cường khả năng tiếp cận dịch vụ y tế an toàn, chất lượng, liên tục. Qua đó, từng bước giảm tử vong mẹ, tử vong sơ sinh và thu hẹp khoảng cách về chăm sóc sức khỏe giữa các vùng miền.
