Từ 1.11.2026, vì sao 1,3 triệu người nguy cơ đóng BHYT gấp 3 lần?

Chính sách hỗ trợ theo Nghị định số 75/2023/NĐ-CP hết hiệu lực

Theo điểm c khoản 2 Điều 1 Nghị định số 75/2023/NĐ-CP ngày 19.10.2023 của Chính phủ (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 146/2018/NĐ-CP ngày 17.10.2018), ngân sách nhà nước hỗ trợ tối thiểu 70% mức đóng BHYT cho người dân tộc thiểu số sinh sống tại các xã khu vực II, khu vực III và thôn đặc biệt khó khăn giai đoạn 2016 - 2020 không còn nằm trong danh sách vùng khó khăn giai đoạn 2021 - 2025.

Chính sách BHYT này được áp dụng trong 36 tháng, từ ngày 1.11.2023 đến hết ngày 31.10.2026. Khi thời hạn trên kết thúc mà văn bản sửa đổi chưa kịp hoàn tất, khoảng 1,3 triệu người đứng trước nguy cơ không còn được ngân sách hỗ trợ từ ngày 1.11.2026.

Số liệu Bộ Tài chính được Bộ Y tế dẫn trong tờ trình cho thấy chính sách trên đã giúp duy trì thẻ BHYT cho bình quân khoảng 2 triệu người mỗi năm, từ 628.945 người trong hai tháng cuối năm 2023 (kinh phí hỗ trợ hơn 71,3 tỉ đồng) tăng lên hơn 2,04 triệu người vào năm 2025 (kinh phí hỗ trợ hơn 1.810 tỉ đồng).

Riêng năm 2025, trong tổng số tiền phải thu hơn 2.154 tỉ đồng của nhóm này, ngân sách trung ương hỗ trợ 70%, ngân sách địa phương hỗ trợ thêm khoảng 330,8 tỉ đồng và người tham gia chỉ tự đóng hơn 315,6 tỉ đồng (chiếm 14,6%).

Nguy cơ người dân phải tự đóng phí cao gấp 3,3 lần tại 17 địa phương

Do triển khai Nghị định số 272/2025/NĐ-CP ngày 16.10.2025 của Chính phủ về phân định vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030, một bộ phận người dân đã chuyển sang tham gia BHYT theo nhóm khác.

Ước tính đến tháng 10.2026, cả nước còn 1.413.686 người đang hưởng hỗ trợ theo Nghị định số 75/2023/NĐ-CP tại khu vực miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ và Tây Nguyên.

Ngoài 70% kinh phí do ngân sách trung ương cấp (hơn 1.075 tỉ đồng), phần 30% còn lại (hơn 461 tỉ đồng) được 15 tỉnh, thành phố hỗ trợ toàn bộ, 2 tỉnh hỗ trợ từ 5% đến dưới 30% (tổng cộng địa phương hỗ trợ hơn 219,4 tỉ đồng), trong khi 17 tỉnh, thành phố chưa bố trí ngân sách hỗ trợ thêm.

Bộ Y tế nhận định nếu chính sách dừng từ ngày 1.11.26, khoảng 1,3 triệu người dân tộc thiểu số sẽ mất nguồn hỗ trợ từ ngân sách nhà nước. Đặc biệt tại 17 tỉnh, thành phố chưa có ngân sách địa phương hỗ trợ thêm, người dân phải tự đóng 100% mệnh giá thẻ, cao gấp khoảng 3,3 lần so với mức 30% đang đóng.

Do phần lớn nhóm này có thu nhập thấp, nguy cơ ngừng tham gia BHYT là rất lớn, làm gián đoạn việc điều trị của bệnh nhân mắc bệnh mạn tính và ảnh hưởng trực tiếp tới mục tiêu bao phủ BHYT giai đoạn 2026 – 2030.

Đề xuất ban hành Nghị quyết giữ hỗ trợ 70% từ ngày 1.11.26

Việc ngắt quãng chính sách còn có thể làm phát sinh thủ tục thu bổ sung, hoàn trả, điều chỉnh tiền đóng và cấp lại thẻ nếu chế độ được khôi phục sau đó. Để tránh gián đoạn quyền lợi khám chữa bệnh, Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của Chính phủ nhằm tiếp tục hỗ trợ tối thiểu 70% mức đóng từ ngân sách nhà nước cho khoảng 1,3 triệu người thuộc nhóm trên kể từ ngày 1.11.26 cho đến khi nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 188/2025/NĐ-CP được ban hành và có hiệu lực thi hành.

Theo tính toán từ số liệu của Bộ Tài chính, kinh phí ngân sách nhà nước hỗ trợ 70% mức đóng cho khoảng 1,3 triệu người trong hai tháng cuối năm 2026 dự kiến khoảng 207 tỉ đồng, và giai đoạn 2027 – 2030 ước tính bình quân khoảng 1.243 tỉ đồng mỗi năm.